Saltatu nabigazio-menua eta joan edukira

EROSKI CONSUMER, kontsumitzailearen egunkaria

Bilatzailea

Fundazioaren logotipoa

EROSKI CONSUMERen kanalak


Kokaleku honetan zaude: Azala > Elikadura

Artikulu hau itzulpen automatikoko sistema batek itzuli du. Informazio gehiago, hemen.

Euskarara itzultzeko sistemek aurrerapen handiak izan dituzte azken urteotan, baina oraindik badute zer hobetua. Hobekuntza horren parte izan nahi? Aukeratu esaldi osoak nahieran, eta klikatu hemen.

Elikagaiei egindako higuina gainditzea

Azterketa berri baten arabera, elikagaien neofobia, haur gehienek duten zerbait, faktore genetikoen eraginpean egon liteke.

Britainiar ikerketa berri batek dioenez, umetatik gurasoak desesperatu zituzten helduek probabilitate handia dute janari mota berriak probatzeko gogo handirik ez duten seme-alabak izateko. Ez da justizia poetikoa, baizik eta elikadura-neofobia (elikagai ezezagunei beldurra) kasu askotan heredatzen den ezaugarria dela. Elikagai berriei egiten zitzaien higuina, seguruenik iraganean babes-funtzioa betetzen zuena pozoitzeko arriskurik ez izateko, kaltegarria eta kaltegarria da gaur egun, txikienen dieta pobretzen baitu.

ImgImagen: Kristin
Lucy Cooke psikologoak eta bere taldeak, Londresko Unibertsitate Elkargokoak, berriki ‘American Journal of Clinical Nutrition’ aldizkarian argitaratutako azterlan baten arabera, elikagaien neofobia oso ezaugarri heredagarria da. Haur neofobikoek uko egiten diote elikagai berriak probatzeari, eta horrek kalte egiten dio haien dietari, batez ere, jaki osasuntsuenen (barazkiak eta proteinatan aberatsak diren janariak) aurka egiten delako. Haurrek, berriz, pasta, txokolatea eta "litxarreriak" hobesten dituzte.

Herentzia-faktore garrantzitsua

Cooke, ikastetxe bereko epidemiologia eta osasun publikoko saileko ikertzailea, berdin-berdinak (monozigotikoak) diren eta berdinak ez diren (dizgotikoak) 8 eta 11 urte bitarteko bikien 5.390 bikote aztertu zituen. Emaitzen arabera, elikagaien neofobia ondoretasunezkoa da kasuen %78an; gainerako kasuetan, berriz, oraindik zehaztu gabeko ingurumen-faktoreek eragiten dute.

Haurren gurasoek haurren elikadura-ohiturei buruzko galdetegi bati erantzun behar izan zioten. Txosten horretan lau galdera sartu ziren: ea seme-alabei gustatzen zitzaien janari berriak dastatzea, ala elikagai ezezagunen aurrean mesfidati agertzen ziren. Emaitzak lortu ondoren, ikertzaileek berdin-berdinak diren biki bikoteen (informazio genetiko bera daramatenak) eta diziotikoen (informazio genetikoaren zati bat partekatzen dutenak) datuak alderatu zituzten. Berdin-berdinak ziren bikiek antzekotasun handiagoa erakusten zuten janari berrien arbuio-mailan, eta horrek adierazten du ezaugarri hori hereditarioa dela.

Herentziazkoak ez ziren elikadura-neofobiaren kasuak ingurumen-faktoreei egotzi zizkieten ikertzaileek. Cookek ez zuen ikertu haurren neofobia-maila bakoitzean zer elikagai-faktorek parte har zezaketen; hala ere, susmoa du gurasoek seme-alabekin hitz egiteko duten moduak zerikusi handia duela seme-alabek beren dietan gertatzen diren aldaketen aurrean nola erreakzionatzen duten. «Batez ere, gurasoek beren haurrekin nola negoziatzen duten jaki berriak probatzeko eskatzen ari zaizkienean», adierazi du Cookek. Izan ere, gurasoek bazkaltzeko orduan irmo jokatzearen alde dago, baina zigorrik jaso gabe.

Gurasoek janariaren aurrean jarrera egokia izatea funtsezkoa da, seme-alabek gurasoak imitatzeko joera baitute.

Beharrezkoa da, halaber, gurasoek adibidearekin iragartzea. «Gurasoen jarrera oso garrantzitsua da, haurrek beren gurasoak imitatzeko joera baitute, eta haiek barazkirik jaten ez dutela ikusten badute, haiek ere ez dute hori egin nahi», azaldu du Cookek.

Erreakzio primitiboa

Haurrak bi urtetik aurrera hasten dira elikagaien neofobia agertzen, eta, kasurik larrienetan, helduarora arte luza daiteke. Baina gizaki guztiek hasieran ukatzen dituzte jaki ezezagunak, arratoi, txinpantze eta tximino kaputxinoen antzeko animalia orojaleekin batera.

Cooke-k uste du iraganean elikagaien neofobiak babes-funtzioa izan zuela. «Haitzuloen garaian, haurrei bi urte arte ematen zitzaien bularra, eta gero pixkanaka-pixkanaka beren dieta handitzen hasten ziren», azaldu du psikologoak. «Egoera horretan, haurrek kontuz ibili behar zuten jaten zutenarekin; izan ere, ahoan jaki ezezagunak jartzen baziren, pozoitzeko arriskua zegoen».

Baina garai modernoetan, neofobiak hasierako funtzioa galdu du eta kaltegarria da, haurren dieta pobretu egiten baitu. «Gaur egun ikusten dugun haurren obesitate-epidemia haurrek dieta oso pobreak jaten dituztelako da, eta elikadura-neofobiak zaildu egiten du jakietan elikagai osasungarriagoak sartzea», azaldu du Cookek.

Elikagai osasungarriak arrakastaz sartzea

ImgImagen: Marlon Paul Bruin
Lana dela eta, psikologoak eta bere taldeak aholku gida bat prestatuko dute laster gaizki jaten duten haurrak dituzten gurasoentzat. Lucy Cooke psikologoak pixkanakako aldaketak gomendatzen ditu haurrentzako janarietan elikagai osasungarriak arrakastaz sartu ahal izateko. «Hobe da elikagai berriak banan-banan, kantitate txikitan eta behin eta berriz aurkeztea», dio Cookek. Haurrak janari berria probatzeko gurasoen eskariek huts egiten badute, berriro egin behar da. Batzuetan, janari-pieza bera eskaini behar zaio haurrari, hura onartu baino 15 aldiz lehenago. Cookek eta haren taldeak egiaztatu dute haurrek tolerantzia handiagoa dutela janari berriekiko, bi astez etengabe eta gaixo egon ondoren. Baina amore ematea eta haurrari gustatzen zaion zerbait ematea, makarroiak adibidez, akats larria da.

Beste trikimailu bat da haurrek elikagai berriak janari-orduetatik kanpo probatzea, dastatze bat balitz bezala. «Zapore berriekin ohitzea da kontua, beste elikagai batzuen eskumenik gabe», azaldu du Cookek.

Psikologoak haur 'jale txarren' gurasoak animatzen ditu, beren esperientzian oinarrituta. Izan ere, haren bi seme-alaba nerabeek, berak dioenez, denetik jaten dute, «ikaragarriak izan ziren jatorduetan, txikiak zirenean».

Hau interesa dakizuke:

Infografiak | Argazkiak | Ikerketak