Saltatu nabigazio-menua eta joan edukira

EROSKI CONSUMER, kontsumitzailearen egunkaria

Bilatzailea

Fundazioaren logotipoa

EROSKI CONSUMERen kanalak


Artikulu hau itzulpen automatikoko sistema batek itzuli du. Informazio gehiago, hemen.

Euskarara itzultzeko sistemek aurrerapen handiak izan dituzte azken urteotan, baina oraindik badute zer hobetua. Hobekuntza horren parte izan nahi? Aukeratu esaldi osoak nahieran, eta klikatu hemen.

Elikagaien etiketak: informazioa edo publizitatea?

Linealetako elikagaien arteko lehia muturreraino iristen da: ontzia erakargarri bat da, eta ez dago argi non amaitzen den informazioa eta non hasten den engainua.

Nahasmendua zerbitzatuta dago: kontsumitzaileen %60k ez ditu ondo irakurtzen ezaugarriak zehazten dituzten produktuen etiketak, Consumolab-en azterlan baten arabera. Baina ontzien aurrealdean mezu eta termino ugari daude, eta horiek beren ustezko ontasunak goresten dituzte. Hurrengo ataletan, adierazpen horiek aztertuko ditugu.

Termino horietako batzuk, hala nola ‘ekologiko’, ‘organiko’, ‘bio’ edo ‘arrain iraunkor’ ziurtagiriak (Marine Stewardhip Council zigiluarekin), legez araututa daude: “kontsumitzen denari buruzko egiazko informazioa ematen dute”, azaldu du Manuel Moñinok, Nutrizio eta Dietetikako Espainiako Akademiako dietista-nutrizionistak. Baina beste batzuk —hala nola “tradizionala”, “naturala” edo “etxekoa”— ez daude: “mezu horien bidez, produktua eta antzeko beste batzuk bereizi nahi dira, eta osasungarriagoak direla edo onura bat dakartela pentsarazten digute”, erantsi du.

Enpresa askorentzat, ontzia publizitate eta marketin gune bat da, ez informazio egiazkoa. “Maiz, elikagaien industriak termino horien erabilera mugatzen duen legerik eza aprobetxatzen du”, dio Aurora Morenok, kontsumoari buruzko informazioan espezializatutako ikertzaile eta dibulgatzaileak. “Ultraprozesatuetan igarotzen da, eta horiei ‘artisau-etiketa’ edo ‘amonaren errezeta’ gehitzen zaie, erabat industriala denean. Edo behiekin belardi zabaletan bazkatzen iragartzen diren animalia-jatorriko produktuetan, haien kumeak ez baditu animalien ongizateari buruzko arauak errespetatzen”.

Horregatik, garrantzitsua da kontsumitzaileek ontzietan agertzen diren mezuak bereizten jakitea: benetako onurak zein diren eta, besterik gabe, publizitate-erreklamazioak zein diren. Packagingean gehien errepikatzen diren baieztapenak errepasatuko ditugu.

Ogia

Irudia: Pixabay

1. Naturala da… substantzia artifizialik gabe?

Elikagaien industrian ‘natural’ kontzeptua definitzen duen Europako legerik ez dago. Hala ere, badaude hori argitzeko hainbat gida garatu dituzten herrialdeak, hala nola Erresuma Batua edo Irlanda. Horietan esaten da baieztapen horiek gizakiak parte hartu gabe naturak sortutako elikagaietan egin daitezkeela, hau da, beste substantziarik eransten ez zaienetan.

Ez daude araututa, baina Europako Parlamentuaren eta Kontseiluaren 1169/2011 Erregelamenduak ezartzen du elikagaien informazioak ez duela akatsik eragin behar. Hortik ondorioztatzen da zenbait osagaik osatzen duten elikagaia, gehigarriak izan ala ez, ezin dela horrela izendatu. “Naturalek esango luke gehigarririk ez duela, baldin eta beste osagairik ez badu, prozesatu bada ere. Ogia, adibidez, ez da elikagai naturala, baina bai ‘osagai naturalekin egina’, denak naturalak badira”, azaldu du Moñinok.

Bada berariazko araudia duen produktu bat: jogurta. Bere zapore-barietateen artean naturala dago, hartzigarri laktikoak izan arren, edo gozagarri artifizialak izan arren. Kasu horretan, “jogurt natural gozatua” etiketa jar dakioke.

2. Jasangarria izan ala ez

Oinplanoak

“Ekologiko” terminoa araututa dago: ongarri edo pestizida sintetiko eta transgenikorik gabeko elikagaientzat erabiltzen da, laboreak txandakatuz eta antibiotikoak mugatuz. “Baina produktu horiek ez dira beti behar bezala kontrolatzen”, baieztatu du Aurora Morenok.

Europako Batasuneko 2018/848 Erregelamenduak, iaz onartutakoak eta 2021ean indarrean sartuko denak, ekoizpen ekologikoko prozesuaren baldintzak ezartzen ditu. Araudi horren arabera, etiketa horren azpiko produkzioak konbinatu egin behar ditu “ingurumenaren eta klimaren arloko praktika onenak, biodibertsitate-maila handia, baliabide naturalen kontserbazioa eta animalien ongizateari buruzko arau zorrotzak aplikatzea”.

Baina lege horrek ez du banaketa aipatzen. “Produktu bat ekologikoa izan daiteke, baina supermerkatuko apaletara irits daiteke milaka kilometro egin ondoren, denboraldikoa izan gabe eta plastikotan bilduta: benetan oihartzuna du horrek?” galdetu du Aurora Morenok. Beste adibide bat: zenbait fruta edo barazkik araudi ekologikoari jarrai diezaiokete, eta onak izan daitezke pertsonen eta planetaren osasunerako, baina lan-esplotazioko baldintzetan bildu izan dira.

Laktosa

3. ‘Glutenik gabe’ eta ‘laktosarik gabe’ hitzaren esanahia

2016. urtearen amaieratik, nahitaez aipatu behar dira glutena eta laktosa etiketan. Lehenengoaren kasuan, EBko 828/2014 Erregelamenduak 20 mg/kg-tan ezarri zuen produktu batek izan dezakeen gluten-kantitate maximoa, ‘glutenik gabe’ mezua sartzea legezkoa izan dadin, eta 100 mg/kg-tan ‘gluten-maila baxu’ gisa aurkezten bada.

‘Laktosarik gabe’ izena, ordea, ez dago araututa Europan. Horrela kalifikatutako artikulu batzuek marrak izan ditzakete, pertsona alergikoei edo intolerantzia oso sentiberak dituztenei eragozpenak sortzeko. Elikagaien Segurtasunaren eta Nutrizioaren Espainiako Agentziak (Aesan) hala etiketatzea gomendatzen du %0,01 baino gutxiagoko laktosa dutenean, eta %1 baino gutxiagoko laktosa gutxi dutenean.

Askotan, adierazpen horiek alferrikakoak izaten dira: kontsumitzaileek "glutenik gabeko" tomate-saltsa baten etiketan edo "laktosarik gabeko" ziapetan irakur dezakete; hau da, ez lukete zertan eduki behar. Mezu horiek, gainera, ez daude baimenduta, erregelamenduaren arabera “ezin baita esan elikagai batek ezaugarri bereziak dituela, antzeko elikagai guztiek ezaugarri horiek badituzte”. Hau da, produktu mota batek normalean glutenik ez badu, ez luke ‘glutenik gabe’ jarri behar etiketan.

“Glutenik edo laktosarik gabe jateko modak ez du oinarri zientifikorik, baina industriak aldarrikapen gisa erabiltzen ditu adierazpen horiek. Diagnostikatu gabeko pertsonen kasuan, kaltegarria izan daiteke oinarrizko elikagaiak ordeztea (zerealak edo esnekiak), zenbait mantenugai xurgatzeko arriskua handituz (adibidez, kaltzioarena kaltetu egiten da laktosarik hartzen ez bada) eta erosketa garestituz”, azaldu du Moñinok.

4. Araututa dauden mezuak

Esnea

Elikagai batek propietate jakin bat duela dioten alegazio asko legez ezarrita daude. Hori da nutrizio-adierazpenen kasua, produktuak mantenugai baten kantitate esanguratsua edo txikia duela adierazten baitute: ‘azukre erantsirik gabe’, ‘kaltzioz aberastua’, ‘gatz gutxikoa’… Jabetza osasungarriaren adierazpenak ere erregistraturik daude, eta, horien arabera, elikagai batean dagoen (edo ez dagoen) substantzia batek eragina du osasunean. Adibide bat: “potasioak arteria-presioari eusten laguntzen du”.

Legeak osagaiei buruzko informazioak nolakoa izan behar duen ezartzen duen arren, batzuetan nahasmenak iraun dezake. “Nomenklaturak nahastu egin dezake eroslea: ‘azukreak’ jarri beharrean, destrosa, maltosa, fruktosa, kanabera-zukua lurrunduta, glukosa-xarabea…” dio Moñinok.

Eduki gehiago ikusteko, jo papereko aldizkarira.

Etiketak:

etiketa

Hau interesa dakizuke:

Infografiak | Argazkiak | Ikerketak