Saltatu nabigazio-menua eta joan edukira

EROSKI CONSUMER, kontsumitzailearen egunkaria

Bilatzailea

Fundazioaren logotipoa

EROSKI CONSUMERen kanalak


Kokaleku honetan zaude: Azala > Elikadura > Ondo jaten ikasten > Bitxikeriak

Artikulu hau itzulpen automatikoko sistema batek itzuli du. Informazio gehiago, hemen.

Euskarara itzultzeko sistemek aurrerapen handiak izan dituzte azken urteotan, baina oraindik badute zer hobetua. Hobekuntza horren parte izan nahi? Aukeratu esaldi osoak nahieran, eta klikatu hemen.

Elikagaien prezioa eta gozamena

Elikagaien kostuak eragina izan dezake gero janez gero gozatzean.

  • Egilea: Egilea
  • arabera: Asteazkena, 2010eko maiatzaren 12a
Img caja supermercado Irudia: Daniel Lobo

Diru gehiago behar duen elikagai bat jatean plazer gehiago sentitzeak azalpen neurobiologikoa izan lezake garunean, eta horrek adierazten du produktua hobeto hautematen eta baloratzen dela garestiagoa delako. Salneurria kanpoko eragile ere izan liteke, eta horrek balioko lieke administrazioei osasun publikoko estrategia gisa elikagaiak eskuratzean eragiteko, bai osasuntsuenen kontsumoa sustatzeko, bai erosketa murrizteko eta, beraz, osasungarritasun gutxien dutenak jateko.

Img cajaImagen: Daniel Lobo

Janariak ematen duen plazeraren eta kanpoko beste parametro batzuen arteko lotura aztertu duten portaera-azterketak ugariak dira. Elikagaien eskaintzaren aniztasuna, zerbitzatzeko ordena, konpainia edo ingurunea eta jateko tokia ikertu dira, baita erositako produktuengatik ordaintzen den prezioa ere.

Zenbat kostatzen da zaporea?
Kontsumitzaileak elikagaien prezioa ezagutzen duenean, zerebroak “engainatu” egiten ditu janariarekiko plazerarekin zerikusia duten zentzumenak, hala nola zaporea eta dastamena. Kaliforniako Institutu Teknologikoko Giza eta Gizarte Zientzien Dibisioko gizarte-portaerako adituek eta Stanfordeko Unibertsitateko Negozio Eskolako ekonomialariek bat egiten dute prezioak elikagaien zaporeari buruzko erabakietan norengan eragin dezakeen ulertzeko. Ezagutza horiek marketinaren teoria ekonomiko eta profesionaletan adituak direnei balio diete elikadura- eta erosketa-portaera aldatzeko estrategiak diseinatzeko.

Garuneko gune bat den kortexaren jardueraren ondorioz, elikagai garestiagoak lortzen dira.

Ikertzaileen arabera, “plazer subjektiboa” arautzen duen lekua kortex orbitofrontala da, lobulu frontalen aurreko aldean kokatutako garuneko zona bat, erabakiak hartzeko tratamendu kognitiboan parte hartzen duena. Dirudienez, elikagai baten prezioa ezagutzen denean aktibatzen da, eta “hobeto dakizu”, garestiagoa dela jakinez gero.

Ondorio horretara iristeko, ikertzaileek bost ardoen dastaketan parte hartu zuten 20 pertsona aukeratu zituzten. Ardo horien balio ekonomikoa agerikoa zen, baina ez erreala, biei prezio faltsua jarri baitzitzaien. Bi aldiz eman ziren ardoak. Lehenbizikoan, hautatutako bi ardoek 5 eta 10 dolarreko prezioa erakutsi zuten, hurrenez hurren. Gero, kostua 45 eta 90 dolarrera igo zen. Parte-hartzaileei gehien gustatu zitzaiena galdetu zitzaienean, denek erantzun zuten garestiena, nahiz eta hartu zuten, baina lehenengo 10 dolarreko prezioarekin, bederatzi aldiz merkeagoa. Parte-hartzaileen garuneko jarduera neuronalaren emaitzak erresonantzia magnetiko baten bidez neurtu ziren; erresonantzia horretan egiaztatu zen zenbat eta handiagoa izan kortexaren jarduera, orduan eta handiagoa zela elikagaiaren prezioa.

Garuneko gune horren ardura izango litzateke elikagai garestiagoetan ontasun eta berezitasun batzuk (zaporea, testura, itxura…) aurkitzea, eta horiek ez dira hautematen haien prezioa txikiagoa bada.

Obesitatearen prezioa
Elikadura-ohiturak hainbat faktore indibidualek eta ingurumen-faktorek zehazten dituzte. Lehentasun eta ikerketetatik hasi eta zapore eta elikagai zehatzetaraino, horien balio elikagarriraino, komenigarritasun gutxi-asko osasungarria edo kostua.

Elikagaien prezioak haiek hautatzean duen eragina hainbat azterlanetan islatu da. Horiek administrazio publikoei indarra eman diete kanpoko faktore hori osasun publikoko tresna gisa erabil dezaten gizentasun tasa handiak geldiarazteko, azukre eta koipe gehiegi kontsumitzearekin lotzen dutelako.

Minnesotako Unibertsitateko Osasun Publikoko Eskolako Epidemiologia Dibisiotik (Minneapolis, Estatu Batuak), Europar Batasunean esku hartzeko bi ikerketaren berri eman da. Azterlan horietan, elikagaien prezioak kudeatu ziren erosketa osasungarriagoa sustatzeko. Lehenengoak puntu trukagarriekin sustatu zituen 12 lantokitan eta Bigarren Hezkuntzako bi ikastetxetan saltzen ziren gantz gutxiko snack-ak. Aperitibo osasungarriago horien prezioak %10, %25 eta %50ean murriztuta, salmentak %9, %39 eta %93 igo ziren, hurrenez hurren, produktu berberen ohiko prezioekin alderatuta.

Bigarren azterketan, fruta eta barazki freskoen (azenario baby) prezioaren %50 murrizteak bigarren hezkuntzako bi eskolatako kafetegietan duen eragina aztertu zen. Nerabe-talde batek elikagai horien kontsumoan izandako aldaketak aztertu ziren, eta ikusi zen aldaketa horrek fruta freskoaren salmenta lau aldiz handitu zuela eta barazkiena bikoiztu zuela. Bi azterketek frogatzen dute elikagai osasungarrien prezioak murriztea estrategia eraginkorra dela elikagai horiek Europar Batasunean erosteko, hala nola lanpostuetan eta eskoletan.

AEBetako bigarren hezkuntzako eskola batean proba pilotu iraunkorragoa egin zen: ikasturte osoan zazpi jakiren prezioa aldatzea. Osasungarriak ez ziren hiru aperitiboren prezioa %10 igo zen, koipe asko zutelako (patata frijituak, galletak eta gazta-saltsa), eta osasungarritzat jotzen ziren lau jakiren prezioa %25 jaitsi zen (fruta freskoak, zereal-barratxoak, galletak eta koipe gutxiko patata frijituak). Emaitzek erakutsi zuten elikagai osasungarrienak prezio hobean erosten zirela.

OSASUN PUBLIKOAREN ESTRATEGIA

Emaitza horien arabera, ondorio berak dituzten beste hainbeste azterlanen lagina izanik, erakundeek elikaduraren arloan egingo duten esku-hartzearen etorkizuna, batetik, elikagai osasuntsuenen (frutak, barazkiak eta arrainak…) prezioak murriztearen (edo diru-laguntzaren) ondorio izan liteke, haien kontsumoa bultzatzeko. Osasungarritasun gutxiko elikagaientzako zerga gehigarria ezartzea ere ekarriko luke, kaloria, gantz saturatu, trans koipe eta azukre erantsi ugari baitituzte, adituen iritziz. Obesitateari aurrea hartzeko tresna gisa elikadura osasungarriagoa lortzeko borrokatzea izango litzateke azken helburua.

Aurrekoaren antzeko lan-ildo bat elikagaien osaera legez arautzea izan liteke, aukeratutako osagaien kalitatea nabarmen hobetzeko: trans gantzak kentzea edo trans gantzak nahiz beste mantenugai batzuk ahalik eta gehien murriztea, horien soberakina gaixotasun kronikoei lotuta badago, hala nola gantz aseak, gatza eta azukreak. Beste jarduera-ildo bat janari lasterreko edo fast-food produktuak eta platerak izan daitezke, askotan oso energetikoak eta desorekatuak nutrizioaren ikuspegitik.

Hau interesa dakizuke:

Infografiak | Argazkiak | Ikerketak