Artikulu hau itzulpen automatikoko sistema batek itzuli du. Informazio gehiago, hemen.

Euskarara itzultzeko sistemek aurrerapen handiak izan dituzte azken urteotan, baina oraindik badute zer hobetua. Hobekuntza horren parte izan nahi? Aukeratu esaldi osoak nahieran, eta klikatu hemen.

Endometrioko minbizia: zein da elikaduraren zeregina?

Ez erretzea, pisu normala mantentzea, dieta osasungarria egitea eta ariketa fisikoaren maila altua izatea endometrioko minbizi kasuen %40 baino gehiago prebeni dezakete.
Egilea: Laura Caorsi 2013-ko irailak 18
Img c endom listg

Dietak ezin du minbizi bat sendatu behin ezarri ondoren, baina bai zenbait tumoreren agerpena prebenitu dezake, hala nola bularrekoa. Datu berrien arabera, emakumezkoetan ohikoa den beste minbizi bat, endometriokoa, elikadurarekin lotuta dago, baina baita jarduera fisikoarekin ere. Diru-sarrera handiak dituzten herrialdeetan askoz ere gaixotasun arruntagoa da, eta horrek pentsarazten digu agian badirela beren garapenean inplikatutako bizi-estiloko faktoreak. Hori dela eta, Minbizia Ikertzeko Munduko Funtsak (WCRF, ingelesezko siglak) eta Minbiziaren Ikerketarako Amerikako Institutuak (AICR) asko berrikusi dute gai horri buruz dagoen literatura zientifikoa. Testu honetan azaltzen dira bi erakunde horien txosteneko ondorio nagusiak (haien helburu nagusia da herritarrek osasun-ohituren garrantziaz ohartzea).

Endometrioko minbiziari buruzko zenbait datu garrantzitsu

Endometrioko minbizia (umetokiaren barrualdea estaltzen duen mukosa) da emakumeetan gehien erabiltzen den laugarren tumorea. Menopausia osteko emakumeei eragiten die, eta, oro har, 50 urtetik aurrera diagnostikatzen da. Zorionez, herrialde garatuetan pronostiko ona duen minbizi-mota bat da, herrialde horietan bizi direnen biziraupen-tasa altuek erakusten dutenez. Hori diagnostiko goiztiarrari zor zaio, eta tratamendu hori ez da atzeratzen. Hala ere, abantaila hori arindu egiten da, neurri batean, herrialde garatuetan askoz emakume gehiagok ez dutelako seme-alabarik: WCRF/AICR txostenak zehazten du seme-alabarik ez izateak areagotu egiten duela minbizi mota hori izateko arriskua.

Gehiegizko pisua eta endometrioko minbizia: lotura sinesgarria

Endometrioko minbizia izateko arriskua eragin dezaketen hainbat alderdi aztertu zituzten ikertzaileek, elikadurari eta jarduera fisikoari buruzkoak. Horietatik guztietatik, “sinesgarri” gisa sailkatu zen bakarra gehiegizko pisua izan zen. Nolanahi ere, beste hiru faktorek erakusten dute tumore horrekin “probablea” dela: jarduera fisikoa, karga gluzemiko handia duen dieta eta kafea, aurrerago handitu egiten den bezala.

Img c
Irudia: CONSUMER EROSKI

Gehiegizko pisua (gorputz-masaren indizea, abdomeneko perimetroa edo helduaroko pisua) kontuan hartzen bada, gehiegizko pisuari lotutako arriskua handitu egiten da, eta uste da zelula kantzerigenoen hazkundea susta dezaketen substantzia batzuk jariatzen dituela gorputzak: hormonak, faktore proinflamatorioak eta hazkuntza-faktoreak.

Endometrioko minbiziaren aurkako ariketa fisikoa

Jarduera fisikoak minbizi-mota hori jasateko aukerak murriztu ditzake. Endometrioko minbiziaren prebentzioan jarduera fisikoak dituen onurak hainbat faktoreri egotz dakizkioke, eta horietako bat da ariketa fisiko asko egiten duenak obesitatea izateko aukera gutxiago dituela. Berri ona da edozein jarduera fisiko onuragarria dela tumore hori prebenitzeko. Horrela, etxeko lanak egiten ditugun bitartean, oinez, bizikletaz edo lan aktiboren bat eginez gero, endometrioko minbizia izateko aukerak murrizten ditugu.

WCRF/AICR infografia batek zehazten duenez, endometrioko hamar minbizi kasutatik lau ere prebenitu daitezke pisu osasuntsua mantentzen bada eta bizimodu aktiboa jarraitzen bada (gutxienez 30 minutuko jarduera fisikoa egunero). Horrez gain, tabakismoaren eragina (arriskua modu argian areagotzen duena) eta elikadurarena ere gehitu behar zaizkio.

Endometrioko minbizia: prebenitzeko elikadura

Elikadura osasungarria denez, obesitatea izateko arriskua gutxitzen du, eta endometrioko minbizia zeharka babesten duela ondoriozta daiteke. Nolanahi ere, WCRF/AICR erakundeak aztertutako zenbait faktore dietetiko isolatuk lotura “probablea” baino ez zuten agertu: karga gluzemikoa eta kafea. Alde batetik, ikerketek erakusten dute kafea hartzen duenak arrisku gutxiago duela gaixotasuna izateko. Hala ere, WCRF/AICR erakundeak uste du ez dagoela behar adina informazio kafe-kontsumoa babesteko, babes-neurri gisa.

Img c
Irudia: CONSUMER EROSKI

Bestalde, karga gluzemikoak gaitz hori jasateko arriskua areagotzen du. Karga gluzemikoak karbohidratoak dituen elikagai bat hartu ondoren erabiltzeko edo biltegiratzeko zenbat glukosa dagoen adierazten du. Hala, karga gluzemiko handia duen dieta odolaren glukosa-karga handia izango da, eta, erabiltzen ez bada, hori gorde egingo da. Horrek, gainera, areagotu egiten ditu zelula minbizi-zelulen zatiketa sustatzen duten edo zelulen oxidazioa areagotzen duten substantzia batzuen mailak.

Nolanahi ere, txostena egin duen adituen taldeak dioenez, herrialde garatuetatik dator karga gluzemikoa endometrioko minbiziarekin lotzen duen ebidentzia, non kontsumitutako karbohidrato asko azukre ugariko elikagaietatik (freskagarriak) edo oso elikagai prozesatuetatik etortzen baitira. Arriskua murrizteko, ahalik eta gehien murriztu behar ditugu elikagai horiek. Bestalde, endometrioko minbiziaren eta analizatutako beste faktore batzuen artean ez zen erlaziorik hauteman, hala nola indize gluzemikoa, tea, soja edo haragi gorria edo bitaminazko kontsumoa.