Saltatu nabigazio-menua eta joan edukira

EROSKI CONSUMER, kontsumitzailearen egunkaria

Bilatzailea

Fundazioaren logotipoa

EROSKI CONSUMERen kanalak


Kokaleku honetan zaude: Azala > Elikadura

Artikulu hau itzulpen automatikoko sistema batek itzuli du. Informazio gehiago, hemen.

Euskarara itzultzeko sistemek aurrerapen handiak izan dituzte azken urteotan, baina oraindik badute zer hobetua. Hobekuntza horren parte izan nahi? Aukeratu esaldi osoak nahieran, eta klikatu hemen.

Zuntza: bost galdera eta erantzun

Zuntza eguneroko elikagaien osagai garrantzitsua da osasunerako, eta frutetan, barazkietan, osoko zerealetan, fruitu lehorretan eta lekaleetan aurkitzen da batez ere.

  • Egilea: Argitaratze-dataren
  • arabera: Ostirala, 2020ko apirilaren 10a
img_fruta fibra listp

Denok entzun dugu zuntzaz hitz egiten: "zuntz ugariko esnea", "heste-funtzioa hobetzeko zuntz-osagarria", "zuntz naturala duen janaria", "zuntz-kontsumo txikia heste-nahasteekin lotzen da", etab. Hala ere, gutxi gara gai artikulu honek aztertzen dituen galdera zehatzei labur-labur eta argi erantzuteko: zer den, zer mota dauden, zertarako balio duen, zenbat kontsumitu behar den eta non dagoen. Hurrengo testuak informazio sinplea, zehatza eta eguneratua, eman nahi du, osasunarentzat hain garrantzitsua den eguneroko osagai honi buruz.

Img fruta fibra

Irudia: Richard Cocks

1. Zer da zuntza?

Zuntzari buruzko definizio ugari daude. Batzuk kimikoagoak dira, eta beste batzuk, berriz, organismoaren funtzioekin lotuagoak. Estatu Batuetako Minbiziaren Institutu Nazionalak (National Institute of Cancer) guztiontzat erraz ulertzeko moduko definizioa proposatzen du: zuntza giza gorputzak digeritu ezin dituen fruta, barazki, lekale eta zereal integralen zatia da. Landareen zati hori askotarikoa eta konplexua da. Ezaugarri hori duten hamar substantzia baino gehiago ezagutzen dira, funtzio eta efektu desberdinak dituztenak. Ezagunenetako batzuk zelulosa, pektinak, lignina eta glukomanoak dira.

2. Zer zuntz mota daude?

Zenbait irizpideren arabera sailka badaiteke ere (botanikoa, kimikoa, funtzionala…), zuntz disolbagarriaren eta disolbaezinaren arteko desberdintasunik ohikoena da. Hala ere, bereizketa hori ez da ez baliagarria ez gomendagarria ikuspegi analitikotik, ez fisiologikotik, zenbait erreferentziako erakundek hala nola Institute of Medicine, Elikadura eta Nekazaritzarako Nazio Batuen Erakundea (FAO), Osasunaren Mundu Erakundea (OME) eta Elikagaien Segurtasunerako Europako Agintaritza (EFSA). Adituen iritziz, zuntz baten disolbagarritasuna pH-aren (azidotasuna edo alkalinotasuna) araberakoa da hein handi batean, eta horrek zalantzazkoa egiten du propietate fisiologikoekin erlazionatzea, eta hori da gizakiari interesatzen zaiona. Azken horiek hobeto baloratuko lirateke zenbait adierazleren bidez, hala nola biskositatea eta zuntzak kolonean hartzitzeko duen gaitasuna bakterio-floraren bidez.

3. Zertarako balio du zuntzak?

Gaur egun, elikagai-zuntzek eginkizun garrantzitsua dute gure dietan, batez ere heste-funtzio egokia sustatzeko. Baina digestio-aparatua erregulatzeaz gain, badira beste ondorio fisiologiko positibo asko, eta horiek ezagutzea garrantzitsua da.

Hirurogeita hamarreko hamarkadan, zuntz falta edo gutxi hartzearen eta hesteetako gaixotasun eta gaixotasun kardiobaskular batzuen arteko erlazioa ikusi zen. Ordutik aurrera, elikagai-zuntzei buruzko argitalpen zientifikoak etengabe handitu dira. Hainbat azterketa epidemiologikok erakutsi dutenez, zuntza hartzea lotuta dago 2. motako diabetesaren, gaixotasun kardiobaskularraren, zenbait minbizi-motaren eta heriotza kardiobaskular eta totalaren eragin txikiagoarekin.

Zuntza hartzea lotuta dago 2. motako diabetesaren, gaixotasun kardiobaskularraren eta zenbait minbizi-motaren eragin txikiagoarekin.

Oraindik ezin da identifikatu zein zuntz motak egiten duten babes-funtzio bat edo bestea organismoan, edo zein mekanismoren bidez egiten duten hori; izan ere, “elikagai-zuntz” edo, hobeto esanda, “elikagai-zuntz” kontzeptua propietate kimiko desberdinak, ondorio fisiologiko desberdinak eta horien arteko elkarreraginak dituzten konposatu anitzen batura da. Hori dela eta, zuntz askoko elikagai kopuru egokiak maiz kontsumitzeak hesteetako funtzioa (idorreria, beherakoa) hobetu eta 2. motako diabetesa, kardiopatia, garuneko hodietako istripua eta zenbait minbizi-mota (kolona, bularra) izateko arriskua murrizten duela jakitea da gomendagarriena. Gainera, helduen obesitatearen prebentzioari eta tratamenduari buruzko FESNAD-SEEDO Hitzarmenaren arabera, landare-jatorriko elikagaietan aberatsa den dieta baten testuinguruan, zuntz asko edateak lotura du heldu osasuntsuen gorputz-pisua hobeto kontrolatzearekin.

4. Zenbat zuntz kontsumitu behar da?

Kontsumitzen duguna baino gehiago. Hartutako 1.000 kcal-eko 14 gramo zuntz inguru hartzea gomendatzen da; Espainiako gizonek, berriz, 8 gramo/1.000 kcal kontsumitzen dituzte, eta emakumeek, 10 gramo/1.000 kcal. Institute of Medicine-k eta Nutrizio, Elikadura eta Dietetikako Elkarteen Espainiako Federazioak (FESNAD) helduei 26 eta 38 gramo artean hartzea gomendatzen dute, eguneko 18-21 gramo baino gehiago. Gauza bera gertatzen da haur eta nerabeekin. Zuntz-kontsumoari lotutako onurak lortzeko gomendioak, berriz, egunean 19 eta 38 gramo bitartekoak dira (19 g 1 eta 3 urte bitarteko haurrentzat, 25 g 4 eta 8 urte bitartekoentzat eta 26-38 g bederatzi urtetik gorakoentzat eta 18 urte bitartekoentzat). Kiden, berriz, 1 eta 13 urte bitarteko 11,5 gramo eta 12-17 gramo nerabeentzat.

Datuen arabera, Espainiako biztanleriak nabarmen handitu beharko luke elikagai-zuntzen kontsumoa, zuntzaren kontsumoak maiz izaten dituen “albo-ondorioei” beldurrik gabe (kaltzioa eta burdina gutxiago xurgatzea, beherakoa, gasak…). Hori dela eta, Institute of Medicine-k ez du muga handirik ezartzen zuntzaren kasuan, uste baitu ez dela ondorio kaltegarririk ikusten kontsumoa handitzean. Zuntz gehikuntzara pixkanaka egokitzeko dugun gaitasun handiak, batez ere elikagaietatik abiatuta (ez osagarriak), zuntz hori duten elikagaiez gozatzeko aukera eman behar digu, inolako eragozpenik sortu gabe.

5. Non dago zuntza?

Zuntz dietetikoaren iturririk onenak frutak eta barazkiak, osoko zerealak (ogia, pasta, arroza…), fruitu lehorrak eta lekaleak dira. Zuntz beharrak elikagai horiek kontsumitu gabe bete nahi izatea, oso zaila izateaz gain, ez da gomendagarria. Zuntz-gehigarrien eragina oso txikia da zuntz ugariko elikagaiekin alderatuz gero, eta gutxik erakutsi dituzte propietate eta eraginkortasun fisiologikoak. Hain zuzen, arlo horretako adituen iritziz, landare-elikagaien onurak ezin dira zuntzaren ondorio soilik izan, fitokimikoen ondorio baizik, hein batean bederen. Fitokimiko horiek landare-jatorriko elikagaiez osatuta daude, eta osasuna hobetzen eta gaixotasunei aurrea hartzen frogatu dute.

RSS. Sigue informado

Hau interesa dakizuke:

Infografiak | Argazkiak | Ikerketak