Saltatu nabigazio-menua eta joan edukira

EROSKI CONSUMER, kontsumitzailearen egunkaria

Bilatzailea

Fundazioaren logotipoa

EROSKI CONSUMERen kanalak


Kokaleku honetan zaude: Azala > Elikadura

Artikulu hau itzulpen automatikoko sistema batek itzuli du. Informazio gehiago, hemen.

Euskarara itzultzeko sistemek aurrerapen handiak izan dituzte azken urteotan, baina oraindik badute zer hobetua. Hobekuntza horren parte izan nahi? Aukeratu esaldi osoak nahieran, eta klikatu hemen.

Zuntzaren azterketa

FAOko eta OMEko adituek zuntz dietetikoaren egungo definizioa berrikustea proposatu dute, eta horrek eragina izan dezake elikagaien nutrizio-alegazioetan.

Produktu askoren bilgarrian agertzen den zuntz-edukiari buruzko mezua berrikus daiteke zuntztzat hartzen denaren definizioa aldatzen bada. Gaur egun, Elikagaien Codexeko erabilera dietetiko berezietarako elikadura- eta elikagai-batzordea zuntzaren definizioa aldatzen ari da. Definizio berri bat hartuz gero, zuntz analogoak dituzten gehigarriak, hala nola almidoi erresistentea (zerealen, lekaleen edo gaztainen polisakaridoak) eta oligosakaridoak, bereiz ebaluatu beharko lirateke, ez bailirateke sartuko orain arte zuntz deitu izan zaion multzoaren multzoan.

Gaur egun, bada zuntz-definizio bat, azken urteotan egoera berrietara egokitzeko aldatu beharra eztabaidatu izan dena. Inguruabar horietako bat da zuntza osasunerako onuragarria dela frogatzen duten lan epidemiologikoek fruituak, barazkiak eta zerealak dituzten dietak dituztela oinarri. Eta gaur egun zuntztzat jotzen diren konposatu batzuen gainean ez dago ondorio osasungarrien ebidentzia bera.

Nekazaritzarako eta Elikadurarako Nazio Batuen Erakundeko (FAO) eta Osasunaren Mundu Erakundeko (OME) adituen arabera, zuntzaren definizioak lotura handiagoa izan beharko luke landareekin, frutekin eta zereal-pikorrekin. Hori dela eta, iaz Genevan egin zen bilera batean proposatutako azken definizioaren arabera, zuntz dietetikoa «landareen pareta zelularretako berezko polisakaridoak» dira. Hala, adituek diotenez, zuntz dietetikoa janariaren osagai naturala da, beste irizpide erantsirik gabe.

Aurreko proposamen konplexua
Adituek adierazi dute ez dagoela behar adinako ebidentziarik gehigarrietan erabiltzen diren zuntzen antzekoen ondorio osasungarrien inguruan

Zuntza definitzeko aurretik proposatutako beste definizioa konplexuagoa da. Esan duenez, zuntz dietetikoa polimerizazio-maila 3 baino txikiagoa ez duten polimero karbohidratoak dira, eta ez dira digeritzen edo xurgatzen heste meharrean. Definizioaren arabera, 3 baino txikiagoa ez den polimerizazio-maila batek tximuak edo disakaridoak baztertzea dakar. Zuntz dietetikoa elementu hauetako bat edo gehiago izan daiteke: elikagaietan modu naturalean ematen diren polimero karbohidrato jangarriak; edo elikagaietatik lehengai gisa lortzen diren polimero karbohidratoak, metodo fisiko, entzimatiko edo kimikoen bidez; edo polimero karbohidrato sintetikoak.

Definizioaren arabera, zuntzaren propietateak heste-igarotzea gutxitzea eta gorozkien bolumena handitzea dira. Mikroflorak hartzitu egin dezake hori, kolesterol-maila totala eta negatibotzat jotzen dena (LDL) murrizten baititu, eta androaren ondoko glukosa eta intsulina-maila murrizten.

Hala ere, definizio horrek konposatu asko izan ditzake, eta, beraz, Codex-en batzordeak ohartarazi zuen ezen, definizio hori erabiliz gero, kontuan hartu beharko litzatekeela zuntz hori landareetatik ez badator (zenbait lodigarri eta gelifikatzaile polisakaridoak dira, zuntztzat hartzen dira, baina animalia-jatorrikoak dira), etiketa ezartzean kontuan hartu beharko litzatekeela, kontsumitzaileek interpretatu egiten baitute zuntzak landare-jatorria duela. Kontuan hartu beharreko beste alderdi bat da aipatutako ondorio fisiologikoak aldatu egin daitezkeela zuntztzat hartzen diren konposatuen artean.

Azken proposamena

Baina hilabete batzuk geroago, Genevako adituen bileran, 2006ko uztailean, FAOko eta OMEko adituek definizio berri bat proposatu zuten, zuntzak landareetako polisakarido intrintsekoak bezala laburtzen duena. «Hurbilketa hori hobe da landareen zelula-materialen banakako osagai guztiak zehaztea baino; hori ez da praktikoa, eta ez luke eskainiko nutrizio-mezua, landare-polisakaridoak baitira», dio proposamenaren zirriborroak, joan den urtarrilean ezagutua eta martxora arte iruzkinak jaso behar zituela.

Bestalde, adituek adierazi dute ez dagoela behar adinako ebidentziarik osagarrietan erabiltzen diren antzeko zuntzen ondorio osasungarrien inguruan, eta zuntzaren ondorio onuragarrien ebidentzia epidemiologikoa ezin dela estrapolatu gehigarri horietara.

Andreu Palouk, Elikagaien Segurtasunerako Europako Agintaritzako kide (EFSA, ingelesezko sigletan) eta Balear Uharteetako Unibertsitateko irakasle denak, azaldu du zuntzaren arazo nagusia dela askotariko materiala dela. «Polisakarido, lignina, zuntz funtzional gutxi-asko disolbagarri edo likatsu mota askok osatzen dute, beste osagai batzuekin batera». Gainera, efektuak zuntz batetik bestera alda daitezke, eta metodo analitikoak ez dira oso finduak.

Definizio berria hartuko balitz, eta zuntzaren alderdia azpimarratuko balu, hala nola, «barazki-zeluletako berezko polisakaridoak», beste konposatu batzuk, hala nola almidoi erresistentea, oligosakaridoak eta zuntz-gehigarriak, ebaluatu egin beharko dira, osasunean dituzten ondorio onuragarriak frogatzeko, eta, edukiz gero, beren merezimenduengatik ager daitezen.

JOAN-ETORRIKO HISTORIA

Img
Hasieran, 70eko hamarkadan, honela definitu zen zuntza: «landareetako zelula-paretetatik eratorritako elikagaiaren zati bat, gizakiek digeritzen ez dutena edo oso gutxi digeritzen dutena», azaltzen du Andreu Palou Elikagaien Segurtasunerako Europako Agintaritzako (EFSA) adituak. Baina jakiei gehitutako zenbait polisakaridok, batez ere hidrokoloideek, antzeko ondorioak izan zitzaketela jakiteak zuntzak «giza hestean digeritzen ez diren polisakaridoak eta lignina»tzat hartzea ekarri zuen. Horrela, landare-jatorrikoak ez ziren zuntzen antzeko konposatuetara zabaldu zen haizemailea, animalia-jatorria izan dezaketen hidrokoloideetara, adibidez.

Ordutik, Palouk zehazten duenez, asko eztabaidatu da, bai definizioan sartzen diren hainbat materialen ondorioei dagokienez, bai zuntzarentzat egokiena den analisi-metodoari dagokionez, aplikatzen den metodoaren arabera konposatu batzuk zuntz-definiziotik kanpo geratuko liratekeelako. 2005. urtean, AEBetako Nutrizio Batzordea (EB). Nutritition Board-ek ezarri zuenez, "zuntz dietetiko osoa" bi zuntz motaren batura zen: batetik, "zuntz dietetikoa", barazkiek berez dutena, eta, bestetik, "zuntz funtzionala", hots, elikagaiei beren eragin onuragarriagatik gehitzen zaizkien karbohidrato bakartuak. «Hauxe da gaiaren gakoa: zuntz dietetikoa sarrerako osasungarria den bitartean, zuntz funtzionala ez», argitzen du Palouk. Funtzionala zuntz dietetiko osoaren zatitzat hartzeko, haren onurari buruzko ebidentzia zientifiko nahikoa egon behar da, eta kasuz kasu frogatu behar da. «Zuntz funtzionalaren ekoizleen interesa da kontuan hartzea zuntz mota hori ere onuragarria izango litzatekeela».

FAOren eta OMEren proposamena ildo beretik doa. Joaneko eta itzulerako istorio batean bezala, zuntzaren lehen definizioaren jatorrizko izpiritua berreskuratu behar da, berez landare-produktu gisa definitua, eta utzi behar zaio gehitutako zuntzak, landarezkoak ez diren zuntzen antzekoak dituzten gehigarriek edo konposatu isolatu eta gero gehituek, hala nola almidoi erresistenteak (zerealetatik, lekaleetatik edo gaztainetatik ateratzen dena) eta beste oligosakarido batzuek, beren alegazioetan ager daitezen. Bien bitartean, zuntzaren onurak gehiegizko pisua izateko arrisku txikiagoa, 2. motako diabetesa izateko arrisku txikiagoa eta gaixotasun kardiobaskularrak prebenitzea direla esaten denean, kontsumitzaileak landare-zuntza dela gogoraraziko du.

Hau interesa dakizuke:

Infografiak | Argazkiak | Ikerketak