Saltatu nabigazio-menua eta joan edukira

EROSKI CONSUMER, kontsumitzailearen egunkaria

Bilatzailea

Fundazioaren logotipoa

EROSKI CONSUMERen kanalak


Kokaleku honetan zaude: Azala > Haurtxoa > Haurrak

Artikulu hau itzulpen automatikoko sistema batek itzuli du. Informazio gehiago, hemen.

Euskarara itzultzeko sistemek aurrerapen handiak izan dituzte azken urteotan, baina oraindik badute zer hobetua. Hobekuntza horren parte izan nahi? Aukeratu esaldi osoak nahieran, eta klikatu hemen.

“Maitasuna da haurren garunaren nutrizio-faktore nagusia”

Álvaro Bilbao, neuropsikologoa, hizlaria, prestatzailea eta idazlea

  • Egilea: Egilea
  • arabera: Asteartea, 2020ko abenduaren 29a

Irudia: Plataforma Editorial

Guraso garenez, batzuetan galduta sentitzen gara gure seme-alaben hazkuntzan. Álvaro Bilbaok badaki hori.' Psikologiako doktore, neuropsikologo eta garunaren plastikotasuneko aditu hau hiru haurren aita da. "Haurraren garunak nola funtzionatzen duen ulertzen baduzu eta heztea gozagarri gisa hartzen baduzu, ondo joango da", aholkatzen die lehen aldiz ume bat izateko esperientziari ekiten diotenei. Eta hori erakusteko, positiboko hezkuntzaren defendatzaile sendo honek 'El cerebro del niño azalpena a los padres' liburua argitaratu zuen 2015. urtean, eta bere ikastaro eta hitzaldietan ere hori azpimarratzen du. Harekin hitz egingo dugu zer gertatzen den haurren garunean kasketa bat dutenean, baina baita, elkarrizketa honetan ikusiko dugunez, garunarentzako beste estimulu batzuk ere, hala nola teknologia berriak edo eskolaz kanpoko jarduerak, konfinamendua, pandemia eta Gabonak.

Haur baten burmuinean kasketa batean zer gertatzen den jakiteak modu desberdin eta egokiagoan eragingo du gure gurasoek egin zuten bezala jokatzea. Baina lehen osaba-izebak, aiton-amonak, auzokoak… zituzten hezkuntzan. Orain dena zaila iruditzen zaigu.

Lehen, haurrek denbora gehiago ematen zuten kalean anai-arrebekin jolasten, elkar zaintzen… Eta, nola edo hala, gurasoen erantzukizuna lausoagoa zen anai-arreba zaharragoetan, lehengusu-lehengusinetan, aiton-amonen artean… Orain, gauzak kudeatzea zailagoa egiten zaigu, eskuz esku gehiago dagoelako eta bakarrik ikusten dugulako arriskuaren aurrean. Baina beti egon dira kasketak. Orain bizi dugun gizarte honetan, estimulu asko daude, eta oso deigarriak dira haurrarentzat: telebista, mugikorra, supermerkatuan dagoen guztia, jostailu-dendako erakusleihoak…

Informazio gehiegi prozesatu behar da garunarentzat?

Estimulu, informazio eta gauza askori esker, haurraren garunak esnatu egiten ditu. Eta guri bezala, gogoa izan dezakete. Baina behar? Ditugun eta nahi ditugun gauzen % 90 ez dira beharrak, gutiziak baizik. Eta ona da haurrek ulertzea zer alde dagoen ase behar den beharraren eta espero daitekeen gutizia baten artean.

Gaur egun, haurrek denetik dute, eta zailagoa da frustrazioa onartzea. Zer ondorio izan ditzake autokontrolatzen ez direnak eta hainbeste estimulu dituztenak?

Kalkuluen arabera, 2008tik aurrera jaiotako haurrak 25 urte betetzen dituztenean gurasoek baino adimen-zatidura txikiagoa izango duten lehen belaunaldia izango dira. Eta horretan zerikusi handia dute eskaintzen dituzten telebista- eta bideo-jokoen orduek, frustrazioa gutxiago jasaten dugunok… Badakigu hainbeste pantailek tolerantzia gutxiago egiten diotela frustrazioari, eskola-porrota handiagoa izaten dela, loditasun handiagoa, sedentarismo handiagoa, arreta-gabezia handiagoa, bulkaden autokontrol-arazo gehiago… Garun batean garapen normal eta osasuntsuan dituzten ondorioak dira.

Baina txiki-txikitatik erabiltzen dira teknologia berriak hezkuntza-tresna gisa.

Bereizi egin behar da. Pandemian, tabletak eta ordenagailuak oso ondo etorri dira ikaskideekin eta irakasleekin konektatuta egoteko. Gaur egun, haur batek konfinatu egin behar du eta konektatuta jarrai dezake. Arazoa ez da teknologiak erabiltzea hitz egiteko, dokumentu bat bidaltzeko…, baizik eta bideojokoak, YouTube… erabiltzea. Teknologia horietan zenbat eta denbora gehiago eman, orduan eta negatiboagoa da haien eragina haurrengan.

Pandemian, guraso askok ezin dute eskolaz kanpoko haurrekin adiskidetu, abusatzen ari al zen? Komeni da txikitatik apuntatzea?

Horren arabera. Joera nagusia da sei urte bete aurretik ez dagoela eskolaz kanpoko ezer. Garrantzitsuena gurasoekin etxean egotea da, supermerkatura joatea, frutak ikastea, dendara ibilalditxo bat egitea, gauzekin laguntzea, parkeko zabuetan gora egitea… Hori da bost urte arteko haurrak egin dezakeen gauzarik onena. Baina beste gauza bat da, nire lanagatik jardueraren bat egiten utzi behar badut. Lehen Hezkuntzan sartzen denean, parkearen onurak txikiagoak dira; horregatik, garrantzitsua da eskolaz kanpoko jarduerak egitea, baina gustuko izatea eta berak aukeratzea. Eta lan kontuengatik izena eman behar badiogu eta bat ere gustatzen ez bazaio, izena emango diogu. Tragedia ere ez da. Arazoa da eskolaz kanpoko ikasleak izatea astelehenetik igandera. Edozein pertsonarentzat estres-maila altuegian bizitzen irakasten ari gara haurrari.

Ezer ez egitea eta aspertzea ona da.

Etxean jolasean aritzea eta haiek bakarrik telebistarik gabe nola entretenitzen diren ikustea ona da. Baina ingelesa aukeratzen baduzu, asko gustatu ez arren, eta etxean telebistarekin entxufatuta egotea, hobe duzu ingelesera joatea eta etxean ez egotea. Oreka bilatu behar da: ez eraman ez pila batera, ez inora, Álvaro Bilbaok txarra dela esaten baitu. Batzuk joan daitezke, edo ez; nahi dena.

Haurraren garuna pertsona heldu batena baino prestatuago dago pandemia baterako eta bere mugetarako?

Haurrak primeran egokitzen dira edozertara. Eta egokitzeko gaitasun hori aprobetxatu behar da gauzetara egokitzen ohitzeko. Gaur egun lur orotakoa izan behar dutelako. Ezin dira izan kristalezko kutxa batean eta kotoi artean dauden haurrak. Pandemiak gauza txar asko izan ditu beraientzat, batez ere aitona-amonak gutxiago ikusten dituztelako, baina egokitu egin dira. Urte bitxia izan zela gogoratuko dute.' Garunak denaz ateratzen du etekina: onaz eta txarraz. Eta, alde horretatik, etekina aterako dio egoera horri.

Txikitatik erakutsiko diegu gure seme-alabei nola zaindu behar duten beren osasun fisikoa (zer jan, ariketa egin, hortzak garbitzearen garrantzia, etab.). ), baina agian osasun mentala alde batera utziko dugu. Nola zaindu dezakegu zure garuna?

Maitasun handia ematen diot. Haurren garuna maitasunez elikatzen da, behar du. Garunaren nutrizio-faktore nagusia da. Gurasoen afektuak neurotransmisore batzuk jariatzen ditu haurrarengan, eta, ondorioz, garun-konexio gehiago gara ditzake. Haur bat bere zortean uzten badugu, guraso oso zorrotzekin, eta beste bati maitasun pixka bat ematen badiogu, ikusiko dugu afektuzko haurrak garapen intelektual eta emozional handiagoa izango duela, eta garun pixka bat garatuagoa.

Zer gomendio gehiago emango zenieke gurasoei seme-alaben garuna zaintzeko?

Estres gutxi. Ona da haurrek nolabaiteko estresa izatea; ez da ona etxera iristea eta ezer ez egitea. Hau da, ondo dago jarduerak izatea, anai-arreba bat izatea, sudurra ukitzen duena, eta irakasle bat ere izatea, gogorra. Baina, oro har, estres gutxi. Ez oihurik, ez mehatxurik. Etxe atsegina eta positiboa behar dute.

Kirola?

Ariketa fisikoa funtsezkoa da garuna bizitza osoan zaintzeko. Bost urteko mutiko batek arteriak garbi ditu, baina 70eko hamarkadan iktusa (gure herrialdeko bigarren heriotza-arrazoia), alzheimerra… agertzen dira. Eta hortik babesten gaituena arteriak garbi izatea da, eta hori, batez ere, ariketa fisikoa eginez lortzen da. Bere burua zaintzeko beste faktore garrantzitsu bat loa da. Funtsezkoa da haurrak laster ohera joatea eta txikitatik lo egiteko ohitura onak izatea. Eta ez hainbeste sei urterekin sufrituko dutelako. Gertatzen ari da 16 urterekin egunean sei ordu lo egiten ari direla, eta hori ikaragarria da.

Eta emozioei dagokienez?

Emozio zailak kudeatzen lagundu behar zaie, hala nola frustrazioa edo estresa. Nola? Murriztuz, hau da, oso egoera zailetan jarri gabe, egoera jakin batzuk bizi baino lehen hazi eta heldu egin behar dutelako. Horregatik, oso txikiak direnean, garrantzitsua da beldurrezko filmik edo albisteen zenbait eszenarik ez ikustea. Haien sentikortasuna babestu behar da, adin horietan erraz malogra baitaiteke. Baina, aldi berean, egunero luzaroan hitz egin behar da gertatzen zaizkigun gauzez, haien sentimenduez, eskolaz, lagunez… Guregana etortzen diren aldiro, haien alde egin dezakegun gauzarik garrantzitsuena haiei entzutea eta haiek kontatzeko uztea da, baita kontatzen digutena itzultzea ere, ez baitu zertan arazo bat konpondu, baizik eta entzun besterik ez.

Eta sortzaile izatea guraso gisa. Bere ahalmen emozionala garatzen laguntzeko ideia ugari ematen ditu bere liburuan.

Nire emazteak egiten dituen eta haurren garunarentzat onak diren beste gauza batzuk kontatzen ditut liburuan. Baina guraso batzuek beste batzuk egiten dituzte. Horietako bat seme-alabekin mendira igotzea izan daiteke, ariketa fisikoa egiten ari zaren jarduera, estresa, tentsioa eta abar kenduta, eta, gainera, elkarrizketa izango duzun tarte bat da. Beste batzuek maskota bat ekarri dute etxera, eta maskota aitzakia bat da umeak bere erantzukizunak izan ditzan. Bakoitzak bere erara egiten du, baina garrantzitsuena da hizketan aritzea, pantailetan denbora gutxi ematea, afektu handia izatea eta haiekin ariketa fisikoa egitea. Eta ariketarekin, gainera, lotara joango dira, eta hori gehiago kostatuko zaie telebistara entxufatuta badaude.

Aholkuren bat Gabon berezi hauetarako?

Beste Gabonak ez bezalakoak. Saia gaitezen kanpoan jarduerak egiten, barruan ordu gehiago emango baitituzte telebistaren aurrean. Eta goza dezagun gauza errazez, agian ez baikara erosketak egiten. Gabonak aprobetxa ditzakegu familian gehiago egoteko, mahai-jokoekin edo familian egiteko jostailuekin. Konfinamenduak erakutsi digu etxean elkarrekin egoten eta bakarrik ez entretenitzen. Ez dezagun ahaztu konfinamenduan ikasi genuen guztia. Har dezagun denbora elkarrekin eta lasai pasatzeko ohitura hori, estimulu askorik gabe, haurren garunak eskertzen baitu.

Nola egon ziren haurrak konfinamenduan?

Oro har, gehienak oso ondo egon dira. Gurasoak nolakoak ziren, horren mende egon da, baina estresatuta eta antsietatikoagoak ziren haurrak lasaiago egon dira. Arazo gehiago izan dituzte haurrek gauzekin eta kontrolarekin obsesiboak izateko joerarekin, baina, hala ere, portzentaje bat lasaiago egon da. Haurrek ondo sentitu dute etxean egotea, lasai egotea eta egunero haiekin izatea, eta hori da, seguru asko, haien alde egin dezakegun gauzarik garrantzitsuena.

Eta zer gomendatuko zenieke lehen mailako guraso batzuei?

Gertatuko zaien gauzarik politena izango dela pentsatzea eta bi gauza egin behar dituztela: gozatu eta maitasun handia eman. Bi gauza horiek buruan badituzte, gainerako arazoak pixkanaka konponduko dira. Lanaldi osoko lan gisa har dezatela eta ilusio handiz egin dezatela.

Eta gehiegi babestu gabe.

Gainbabesa gure egunetako gaitza da. Lasai hartu behar dute. Normala da haurrek negar egitea, haserretzea, gauzak lurrera botatzea… Haurrei gertatzen zaizkien gauza guztiak nahiko normaltzat har ditzatela gomendatzen dizuet, eta horren barruan jolas dezatela. Beste modu batera biziko dira aitatasuna edo amatasuna. Gure belaunaldiko gurasoak gehiago ari dira inplikatzen, eta garrantzitsua da horrela jarraitzea, seme-alabei lotuta, eta gozatzea. Haurraren garunak nola funtzionatzen duen ulertzen baduzu eta heztea gozagarri gisa hartzen baduzu, ondo joango da.

Etiketak:

emozioak garun


Hau interesa dakizuke:

Infografiak | Argazkiak | Ikerketak