Saltatu nabigazio-menua eta joan edukira

EROSKI CONSUMER, kontsumitzailearen egunkaria

Bilatzailea

Fundazioaren logotipoa

EROSKI CONSUMERen kanalak


Kokaleku honetan zaude: Azala > Etxeko ekonomia

Artikulu hau itzulpen automatikoko sistema batek itzuli du. Informazio gehiago, hemen.

Euskarara itzultzeko sistemek aurrerapen handiak izan dituzte azken urteotan, baina oraindik badute zer hobetua. Hobekuntza horren parte izan nahi? Aukeratu esaldi osoak nahieran, eta klikatu hemen.

Balore-zorro bat jarauntsi

Bankuek hildakoaren balore-kontuak blokeatu behar dituzte, herentziaren onarpen-eskritura eta partizio-koadernoa aurkeztu arte.

  • Egilea: Egilea
  • arabera: Astelehena, 2010eko urriaren 18a

Herritar askoren ametsa da herentzia bat jasotzea, diru apur batekin, etorkizun lasaia ziurtatuko diena. Hala ere, jaraunspena egiteak zenbait izapide eta zirrikitu dakartza, eta ustekabe desatseginak ekar ditzake. Lehenik eta behin, jakin behar da herentzia bat ez dela esku-diruaz soilik osatua, era guztietako ondasunak jaraunts daitezkeela: higiezinak, bitxiak edo artelanak, eta ukiezinak, hala nola inbertsio-funtsak, zor publikoa (altxorraren letrak, bonuak) edo akzioak. Herentzietako praktika ohikoenetako bat Burtsan kotizatutako tituluen pakete bat jasotzea da, baita balore-zorro oso bat ere. Azken kasu horretan, zer esan nahi du horrek? Nola banatzen da oinordekoen artean hildako baten balio-zorroa? Zein da zure fiskalitatea? Lehenik eta behin, komeni da jakitea bankuek hildakoaren balore-kontuak blokeatu behar dituztela, jaraunspena onartzen duen notario-eskritura eta dagokion partizio-koadernoa aurkeztu arte.

Banaketa

Pertsona bat hiltzen denean ezagutu behar den lehenengo alderdietako bat testamentua zuen ala ez da. Halakorik ez bazuen, ordena honetan ezarriko da ondasunen xedea: oinordeko nagusiak seme-alabak izango dira, gero gurasoak, ezkontidea, anai-arrebak, ilobak… Laugarren gradura arteko ahaiderik ez badu, Estatuak edo autonomia-erkidegoek oinordetuko dituzte beren ondasunak. Aldiz, testamentua bazuen, bertan adierazitako borondatea errespetatu beharko da.

Nolanahi ere, jaraunspen bat banatzeko prozesuari ekiten zaionean, jaraunsleek notario-aktan jaso beharko dute eta ahaidetasun-frogak aurkeztu. Banatzen diren ondasunak kobratzeko akzioak direnean, ezinbestekoa da dokumentu horiek dagokion entitate gordailuzainari ematea. Erakunde hori, oro har, banku bat da, nahiz eta baloreen agentzia edo sozietate bat ere izan daitekeen.

Gaur egungo legediak aukera ematen du herentzia onartu aurretik onuradunak negoziatzeko eta banaketa-akordio batera iristeko. Haien artean adostasuna dagoenean eta adosteko prest daudenean, lehenik eta behin ondasun guztien balorazioa egin behar dute: eskudirua, higiezinak, bitxiak eta bestelako ondasun baliotsuak, akzioak, funtsak… Oinordeko bakoitzak bere lehentasunak erakutsi eta nahi dituen ondasunekin geratzeko eska dezake, dagokion ondare-ehunekoa errespetatuz gero. Jaraunsle batek akzioen multzo osoarekin geratzea erabaki dezake, eta horrek akzioen ehuneko berdinetan zatitzea saihestuko luke. Akordio batera iritsiz gero, ez lirateke zatituko, baldin eta besteek onartzen badute eta balorazioa gainerakoen ondasunen aukeraketarekin konpentsatzen bada. Oinordeko bakoitzak bere ondasunen hautaketa osatu behar du, dagokion ondare-balioa lortu arte.

Legeriak aukera ematen du oinordekoek eskatuta banaketa egiteko, eta horrek hainbat eragozpen, kezka eta gastu saihesten ditu.

Jaraunsleek eskaturik banaketa bat egiteak hainbat eragozpen, kezka eta gastu saihesten ditu. Akordiorik lortu ezean, ondasun-pakete bakoitza portzentaje berdinetan banatu beharko litzateke oinordekoentzat (hildakoak 30.000 euro bazituen kontu korronteetan eta hiru jaraunsle uzten baditu, 10.000 euro emango litzaizkioke bakoitzari; 120 akzio bazituen, berriz, 40 emango litzaizkioke bakoitzari).

Legeak aukera ematen duenez oinordekoak gustura banatzeko, izapideetan diru asko aurrezten da, baina adostasunik ez badago, dena zati berdinetan banatuko da, kasu bakoitzean dagokion zerga-ordainketarekin.

Nola kobratu jasotako akzioak

Oinordetutako akzioen pakete bat kobratzeko, bezeroetako bat hil dela dioen jakinarazpena jasotzen duenean, titulartasuna aldatzeko izapideak hasi behar dira. Legez, bankuek kontu korronteak eta balore-kontuak blokeatu behar dituzte pertsona bat hiltzen denean. Jaraunsleek jaraunspena onartzen duen notario-eskriturarik ez duten arte, ezin dute dagokion banaketa egin, ez eta balizko jaraunsleari eskudirutan ordaintzen utzi ere. Horren barruan sartzen dira bai akzioak, bai kontuan sartutako dibidenduak edo saldoak.

Gainera, jaraunsleek (bat baino gehiago badira) zatikako koaderno pribatu bat egin behar dute, eta hor jaso behar dute bakoitzak zer ehuneko duen. Onuradun bakarra dagoenean, aski izanen da notario-akta eta familia-liburua edo hildakoarekiko ahaidetasuna frogatzen duen agiria aurkeztea baloreak gordailatzen dituen entitateari. Kasu horretan, akzioen zenbateko osoa jaraunsle bakar eta esklusibo bati dagokiola ulertuko da, eta, beraz, ez da zatikako portzentajeen kalkulurik egin beharko.

Legezko tramiteak gaindituta, jaraunsleek nahi dutenean saldu eta likidatu ditzakete beren tituluak. Kasu horretan, banku edo entitate gordailuzainak merkatu-prezioko salmentaren kalkulua egingo die eta oinordeko bakoitzari dagozkion akzioen kopurua titulu bakoitzaren egungo kotizazio-balioarekin biderkatzeari dagokion zenbatekoa sartuko du. Oinordeko batek Telefónicaren 20 akzio jasotzen baditu eta saltzea erabakitzen badu, gaur egungo merkatuko prezioari dagokiona jasoko du (19,34 euro 2010eko urriaren 13aren amaieran), hau da, 386,8 euro.

Fiskalitatea

Arlo fiskalean, ordea, auzia korapilatu egin da. Oinordetutako akzio multzo baten salmenta deklaratzean, bi alderdi gogoratu behar dira: eskualdaketa balioa eta eskuratze balioa. Akzioen salmentatik lortutako ondare irabazi edo galeraren zenbatekoa bi baloreen arteko aldearen arabera zehaztuko da.

Eskualdaketa balioa akzioen besterentzearen benetako zenbatekoa da. Batzuetan, zaila izaten da aurkitzea; izan ere, konpainia bereko hainbat ekintza-pakete erosi ahal izan dira hainbat unetan. Zentzuzkoena da entitate gordailuzainak (bankua, agentzia edo baloreen sozietatea) kontabilitate ordenatua egin izana eta tituluen balore eta erosketa-data guztiak izatea; horrek transmisio-balioaren batezbestekoa aurkitzeko aukera eman behar du.

Komeni da balioaren portaera eta perspektibak aztertzea, zorroko ekintzak mantentzeko aukera aztertzeko

Bestalde, jaraunspen bidez esleitutako akzioen eskurapen balioa honako hau izanen da: titularraren heriotzaren egunean baloreek duten kotizazio balioa gehi oinordekoak eskuratzearen ondoriozko gastu eta zergak. Gastu horiek eskurapen balioarekin batuz gero, eskurapen balioa eskualdaketa balioa baino handiagoa izan daiteke eta, ondorioz, galera fiskala.

Alderdi horiek jaraunsleari laguntzen diote erabakitzen noiz komeni zaion bere tituluak saltzea. Gainera, balorearen portaera eta perspektibak aztertu behar ditu, zorroko ekintzei eusteko aukera aztertzeko, denborak aurrera egin ahala balioa handitzeko itxaropenarekin. Interesgarria da tituluei eustea, batez ere konpainia horrek dibidendu onak banatzen baditu, nahiz eta oinordetutako ekintzen bidez zergak ordaindu behar diren.

Gaur egungo PFEZren legeak ezartzen du inbertitzaileak burtsan lortutako irabazien %18 ordaindu beharko duela, hau da, higigarrien kapitalaren etekintzat hartzen dira. 2007az geroztik, aurrezki-produktu guztiek, ez bakarrik akzioek, baita inbertsio-funtsek, gordailuek, kontu korronteek edo aurrezki-aseguruek ere, %18ko tasa bakarra ordaintzen dute, zorroan irauten duten denbora edozein dela ere. Erreforma fiskal berriarekin, irabazien bereizketa ezabatu zen, sorreraldia urtebetetik gorakoa edo txikiagoa izatearen arabera. Beraz, oinordetutako akzio pakete bat saltzea erabakitzen dutenek irabazien %18 ordaindu beharko diote Ogasunari. Akzioetan inbertitzearen fiskalitateak, beraz, inbertitzaileak lortzen duen errentagarritasun garbian du eragina.

Akzioengatik lortzen diren irabaziez gain, lortutako dibidenduengatik ere eman behar zaizkio kontuak Ogasunari, PFEZn higigarrien kapitalaren etekin gisa tributatu eta zergadunaren aurrezkiaren oinarrian sartzen baitira. 2007az geroztik, dibidenduek %18 ordaintzen dute, nahiz eta bide horretatik lortutako lehenengo 1.500 euroak salbuetsita dauden.

Hau interesa dakizuke:

Infografiak | Argazkiak | Ikerketak