Saltatu nabigazio-menua eta joan edukira

EROSKI CONSUMER, kontsumitzailearen egunkaria

Bilatzailea

Fundazioaren logotipoa

EROSKI CONSUMERen kanalak


Kokaleku honetan zaude: Azala > Etxeko ekonomia > Artilea

Artikulu hau itzulpen automatikoko sistema batek itzuli du. Informazio gehiago, hemen.

Euskarara itzultzeko sistemek aurrerapen handiak izan dituzte azken urteotan, baina oraindik badute zer hobetua. Hobekuntza horren parte izan nahi? Aukeratu esaldi osoak nahieran, eta klikatu hemen.

Beheraldia depresioagatik

Depresioaren ondoriozko lan bajak beste edozein patologiak emandako soldaten tratamendu bera dute.

Arrazoiak

/imgs/2008/08/baja-depresioa.jpgKrisi garaian, lanera egunero joatea nahikoa izaten da ia guztientzat alaia izateko. Hala ere, batzuek larritasuna, nekea, tristura eta abar izaten dituzte. "Mundu bat" egiten zaie, etxeko atea itxi eta lanean hasteko. Arrazoia? Arrazoi batzuengatik edo besteengatik (lan-gainkarga, motibaziorik eza, nagusien aintzatespen falta… edo arrazoi pertsonalak), lan egiteko ezgaitzen duen depresioa dute. Mediku batek diagnostikatu eta baja hartu ondoren, langileek jakin behar dute bajak beste edozein patologiaren ondoriozko gainerako baja medikoen soldaten tratamendu bera duela.

Hiru eta sei milioi espainiarrek depresioa dute. Hala, Alcalá de Henaresko Unibertsitateak egindako "Cisneros vi.a azterlana"k ondorioztatu du behintzat, gure herrialdeko langileen osasun mentalaren egungo egoera aztertu baitu. Datu horrek berretsi egiten du adituen iritziz gero eta diagnostikatuagoa dagoen gaixotasuna dela. Depresioaren kausak bi jatorri izan ditzake:

  • Langileak. Langileak duen depresioa arrazoi pertsonalengatik bada, eritasun arruntaren kategorian sartzen da, hau da, baja gertakizun arruntengatiko aldi baterako ezintasun gisa tramitatzen da. Sufritzen duen pertsonak familiako medikuarengana joan behar du, bizi duen egoera eta nola dagoen kontatu behar dio. Medikua da baja behar duen eta, hala badagokio, baja emateko eskumena duen pertsona bakarra. Baja hori nahikoa da pazientea bere lan eginkizunak betetzeko moduan ez dagoela frogatzeko.
  • Lan-kontratuduna. Depresioa lan-arrazoiengatik gerta daiteke (lan-gainkarga, motibazioa galtzea, nagusien aintzatespen falta, etab.). Kasu horietan, mutualitatera jo beharko da baja eskatzeko, baina litekeena da baja ez ematea. Hori dela eta, langileak Gizarte Segurantzara jo beharko du, eta, aurrerago, prozedura judizial bati ekin beharko dio, non txosten guztiak aurkeztu beharko dituen, gorabeherak zehaztu ahal izateko, eta lan-istriputzat hartu ahal izango den, horrek dakartzan ondorio guztiekin, Vanesa Asala Nacional de Abogados elkarteko kide den Asala Jimenezek dioenez. Ohikoena da, nahiz eta depresioaren jatorria lanarekin zerikusia duten arrazoiengatik izan, langileak gaixotasun arrunt gisa kudeatzen duela familiako medikuaren bidez.

Depresioak indarberritze motela izaten du, eta, beraz, baja luzea izaten da kasu horietan. Horri gehitu behar zaio Gizarte Segurantzako medikuek ez dutela nahiko gogo gaixotasun horrengatik aldi baterako ezintasunik ematen, zaila baita egiaztatzea pazienteak benetan duela. Baina, nolanahi ere, adituak dioenez, gaixotasun hori benetan pairatzen duten pertsonek dagokien familia-medikuarengana jo behar dute, eta argi eta garbi adierazi behar dute zer egoeratan dauden; izan ere, askotan, estresa edo langilearen lantokiko egoera izaten da gaixotasunaren arrazoia, eta gaixoarentzat jasanezina izaten da.

Soldaten murrizketa?

Baja lortu ondoren, zein lan baldintzatan geratzen da langilea? Depresioaren ondoriozko laneko bajak beste edozein patologiarengatik emandako gainerako baja medikoen soldaten tratamendu bera dute. Beraz, langileak ez du soldata murrizten. Gertatzen dena da enpresak ordaintzen duen ohiko soldata jasotzeari uzten zaiola, aldi baterako ezintasunagatik Gizarte Segurantzako Institutu Nazionalaren (GSIN) edo mutuaren kontura prestazio bat kobratzeko. Zer esan nahi du, praktikan, aldaketa horrek? Izan ere, bajako lehen hiru egunetan ez da ezer kobratzen; laugarren egunetik hamabosgarrenera bitartean, baja hartu aurreko hileko kotizazio-oinarriaren %60 kobratzen da, eta hamaseigarren baja-egunetik aurrera, baja hartu aurreko hileko kotizazio-oinarriaren %75 kobratzen da. Sorospen horrek 12 hilabete iraunen du gehienez, eta beste sei hilabetez luza daiteke. Baina, hitzarmen kolektiboan hobekuntzako osagarriren bat jasotzen bada, baliteke gehiago jasotzea. Osagarri hori ohikoagoa da lan-istripuetan edo lanbide-gaixotasunetan.

Enpresak ordaintzen duen ohiko soldata jasotzeari uzten zaio, GSINak edo mutualitateak eritasun arrunteko aldi baterako ezintasunagatiko prestazioa kobratzeko.

Baja psikologikoa duen langileari beste zalantza bat ere sortzen zaio: bajak irauten duen bitartean kaleratu egin ote daitekeen. Adituen arabera, hutsegitea da baja emanez gero ezin dela kaleratu pentsatzea. Enpresak edozein unetan kaleratu dezake langile bat, kaleratzea librea baita, baina horrek ez du esan nahi ez duenik kalte-ordainik eman behar kaleratzea bidegabea bada. Kasu horietan, Vanesa Jiménezek aholkatzen duenez, "kaleratzeagatiko demanda izapidetzen duen profesional batengana jotzea da gomendagarriena; izan ere, kaleratze-gutuna jasotzen denetik 20 egun baino ez dira izango erreklamatzeko".

Zer ondorio ditu horrelako baja batek oporretan? Gaixotasunagatik edo istripuagatik lan-kontratua eteteko aldiak ezin dira urteko oporretatik kendu, benetako zerbitzu-denboratzat hartzen baitira; beraz, ezin da proportzionalki murriztu langileari dagozkion oporren iraupena. Hala ere, aldi baterako ezintasuna oporrak hartzeko denborarekin bat etorriko balitz, oporrak ezin izango lirateke hartu alta medikoaren ondorengo une baterako, eta galdu egingo lirateke, hitzarmen kolektiboan edo lan-kontratuan besterik esaten ez bada.

Eduki honen barruko orrialdekatzea

  •  Ez dago aurreko orririk
  • Orri honetan zaude: [Pág. 1 de 2]
  • Joan hurrengo orrira: Pikareskoa »

Hau interesa dakizuke:

Infografiak | Argazkiak | Ikerketak