Saltatu nabigazio-menua eta joan edukira

EROSKI CONSUMER, kontsumitzailearen egunkaria

Bilatzailea

Fundazioaren logotipoa

EROSKI CONSUMERen kanalak


Kokaleku honetan zaude: Azala > Etxeko ekonomia

Artikulu hau itzulpen automatikoko sistema batek itzuli du. Informazio gehiago, hemen.

Euskarara itzultzeko sistemek aurrerapen handiak izan dituzte azken urteotan, baina oraindik badute zer hobetua. Hobekuntza horren parte izan nahi? Aukeratu esaldi osoak nahieran, eta klikatu hemen.

Ezkontzatik kanpo jaiotako seme-alaben eskubideak

Ezkontzatik kanpo jaiotako seme-alabek elikadura-pentsioa jasotzeko eskubidea dute, eta derrigorrezko oinordekoak dira, ezkondutako gurasoen seme-alabak bezalaxe.

  • Egilea: Egilea
  • arabera: Asteartea, 2013ko maiatzaren 28a

Hamar urte barru Espainian jaiotzen diren haurren erdiak baino gehiago ama ezkongabeak izango dira. Ezkonduta dauden pertsonen kopurua gutxitu eta amatasun esklusiboaren onarpena hazi den gizarte batean, 1978ko Konstituzioak seme-alaben berdintasun juridikoa aitortzen du, edozein dela ere gurasoen egoera zibila. Hurrengo artikuluan zehazten da ezkontzatik kanpo jaiotakoekin parekatzen dituzten eskubide horiek zein diren.

Seme-alaba guztien berdintasun juridikoa

Img bebe garabato articulo
Irudia: Scott&Elaine van der Chijs

Osasun, Gizarte Zerbitzu eta Berdintasun Ministerioaren mendeko Emakumearen Institutuak argitaratutako ‘Emakumeak zenbakietan’ buletin estatistikoaren arabera, Espainian ezkonduta dauden pertsonen kopurua ia erdira murriztu da 1976tik. Urte hartan ezkontza-tasa 14,36 izan zen 1.000 biztanleko; 2011n, berriz, 7,01 izan da, 163.338 lotura baino ez baitira egin. Gainera, hiru haurretatik bat Espainiako ezkontzatik kanpo jaio da, orain dela hamar urte baino bi aldiz gehiago, eta beste hamar urte barru, haurren erdiak baino gehiago ama ezkongabeak jaioko direla iragarri du.

Espainian ez dago bereizketarik guraso ezkonduetatik jaiotako haurren eta gurasoak ez diren seme-alaben artean

Ezkontzak, izatezko bikoteen gorakada, immigrazioa, gizartearen sekularizazioa, lan-merkatuan emakumearekin parekatzea eta bakarkako amatasuna direla eta, ezkontzatik kanpo jaiotako emakumeen kopurua handitu egin da, eta, ondorioz, gure herrialdea Ebko batez bestekora hurbiltzen ari da. Nolanahi ere, Espainian ez dago gurasoengandik jaiotako haurren eta gurasoak ez diren seme-alaben arteko diskriminaziorik. Beraz, haurren berdintasun juridikoa ezartzen da, gurasoen egoera zibila alde batera utzita.

Espainiako Konstituzioaren 39. artikuluak, familia eta haurtzaroa babesteari buruz, xedatzen du, bere seme-alabatasuna eta gurasoen egoera zibila alde batera utzita, botere publikoek seme-alaben babesa bermatu behar dutela, legearen aurrean berdinak baitira. Horrela, gurasoek seme-alabei laguntza eman behar diete, senar-emazteen barruan edo kanpoan, beren adin txikikoan eta legez bidezkoa den gainerako kasuetan. Bestalde, haurrek nazioarteko akordioetan aurreikusitako babesa izan behar dute, beren eskubideak zaintzen dituztenak.

Ezkonduta ez dauden seme-alaben eskubideak

Familia-zuzenbideak familia-harremanei, elikagaiei, ezkontzako erregimen ekonomikoari, gurasoen eta seme-alaben arteko harremanei, tutoretza erakundeei, seme-alabatasunari eta abarri buruzko gaiak jorratzen ditu. Ildo horretan, seme-alabatasuna da seme-alabek dituzten eskubideen multzoa, hau da, gurasoen abizenentzako eskubidea, elikagaiak jasotzeko eskubidea, eta gurasoen heriotzarik ez izateko eskubidea. Egin beharreko izapide bakarra jaiotza Erregistro Zibilean inskribatzea da, horren berri jasota gera dadin.

Hauek dira seme-alaba guztiek dituzten eskubideak eta, beraz, ezkontzatik kanpo egon direnak:

  1. Guraso-agintea erabiltzeko eskubidea

    Seme-alaben onerako egiten da beti, ezkonduta egon zein ez, eta gurasoen betebeharren artean dago haiekin egoteko, zaintzeko, elikatzeko, hezteko, hezi, elikatu, hezi, eta, legearen 154. artikuluan ezarritakoaren arabera, legez eta bere ondasunak administratzeko moduko giro egokia. Gainera, gurasoek, beren egoera ekonomiko zehatzaren arabera, oinarrizko beharrak asetzeko ezinbesteko baliabideak eman behar dizkiete seme-alabei.

    Oro har, guraso-ahala aitari eta amari dagokie batera, ezkonduta dauden ala ez kontuan hartu gabe. Beste batzuetan gurasoetako batek bakarrik egiten du guraso-ahala, bestearen baimenarekin.

  2. Elikadura-pentsioa eskuratzeko eskubidea

    Elikadura-pentsioa da seme-alaben oinarrizko beharrizanak (senar-emazteak izan zein ez) asetzeko, epai judizialaren bidez, diruz edo gauzatan hilero ordaintzeko betebeharra. Legeak kuota hori zehazten du, haurrek beren gurasoen antzeko bizitza-maila izan behar dutelako irizpidearen arabera. Bi gurasoek lan egiten badute, elikadura-pentsioa lortzen lagundu behar dute, beren diru-sarreren arabera.

    Horri dagokionez, Kode Zibileko 142. artikuluaren arabera, elikagaiak dira mantenurako, logelarako, soinerako eta laguntza medikorako ezinbestekoa den guztia, adingabeko seme-alaben eta 18 urtetik gorakoen heziketa eta instrukzioaz gain, beren prestakuntza amaitu ez duten eta egotz dakiekeen arrazoiren batengatik. Alde horretatik, egoera zehatz bakoitza aztertu behar da, eta frogatu behar da haurrak ahalegin handia egiten duela trebatzeko, eta horrek ikasle gisa dituen betebeharrei eutsi behar diela.

    • Seme-alaba adingabeek elikadura-pentsioa jasotzeko duten eskubidea: Kode Zibilaren 110. artikuluan ezartzen denez, seme-alabak adingabeak diren bitartean, gurasoek elikagaiak emateko betebeharra dute, guraso-agintea ez badute ere, lehentasuna baitute. Elikagaiak eskatzeko eskubideak ez du preskribatzen, baina ekintza hori iraungi egin da dagoeneko, eta ez da ordaindu bost urteren buruan.

      Oro har, Adingabekoen Epaitegiek tratatzen dituzte adingabeei edo ezkontideari zor zaizkien elikagaiak, seme-alabekin batera eskatzen dituenean.

    • Adin nagusiko seme-alabek elikadura-pentsiorako duten eskubidea: adin nagusiko seme-alabek, ezkonduta izan ala ez, gurasoek elikadura-pentsioa jasotzeko eskubidea dute, ikasketak egiten ari direnean, edo laneko diru-sarrerak lanbidearteko gutxieneko soldata baino askoz txikiagoak direnean (2013rako hilean 645,30 euro, hau da, 21,51 euro). Epaitegi zibilak edo familiakoak dira adin nagusiko pertsonek elikagaiengatik eskatzen duten demanda.

    Nolanahi ere, elikadura-pentsioa ezartzen denean, bi gurasoen diru-sarrerak kontuan hartzen dira, eta seme-alaben beharrak asetzeko proportzio bat adierazten da. Ehuneko hori aldatu egin daiteke guraso baten edo biren errentak handitzen edo izugarri murrizten badira, eta horrek elikadura-pentsioa berrikustea ekarriko luke. Bestalde, epaimahaiak ezin du pentsio gisa ezarri elikagaiak ematen duen gurasoaren errenten %50 baino gehiago.

    Kasu batzuetan, epaileari eska dakioke elikadura-pentsioaren kuota gutxitzea, baldin eta beherapen hori eragiten duten inguruabarrak ordaintzen dituenarenak ez badira. Elikadura-pentsioaren zenbatekoa murrizteko, neurriak aldatzeko prozedura judiziala erabili behar da, eta ez da eraginkorra izango epaia eman arte, eginbeharra daukanak ezin baitu bere kabuz kopurua aldatu. Epaileak banan-banan aztertu behar du egoera bakoitza, elikadura-pentsioa gutxitzea bidezkoa den ala ez ikusteko.

  3. Seme-alaben eskubideak derrigorrezko oinordeko gisa

    Aitak askatasun osoa du bere ondarearen herena herentzian emateko, erabilera libreko herena deiturikoa, eta askatasun mugatua du bere herena transmititzeko. Ildo horretatik, Kode Zibileko 806. art.ari jarraiki, legearen betebeharra da ondarearen zati bat, senipartea, ondorengoei, aurreko ahaideei, ezkontideari eta senideei, kasuen arabera, uztea, derrigorrezko oinordekoak diren kasuetan.

    Hala, testamentugileak ezin die kendu jaraunsle horiei legitimotasuna, ezta jaraunspena ere, legeak zehaztutako kasuetan izan ezik (tratu txarrak, irainak, elikagaiak ukatzea, hilketa-saiakera testamentugileari, etab.). ondo egiaztatuta egon behar dute, epai judizialaren bidez).

    Derrigorrezko oinordekoak dira seme-alabak eta ondorengoak, sexuaren, adinaren edo seme-alabatasunaren arabera bereizkeriarik egin gabe. Beraz, ez da bereizten biologikoak eta adoptatuak, ezkontzakoak eta ezkontzakoak ez direnak, guztiek eskubide hereditario berberak baitituzte. Bestalde, nasiturusak, edo oraindik jaio ez diren seme-alabak, derrigorrezko oinordekoak ere badira. Kasu honetan, herentziaren banaketa erditzea gertatu arte atzeratu da.

    Seme-alabek eta ondorengoek herentziazko ondasunen bi heren hartzen dituzte oinordetzan:

    • Senipartearen herena zati berdinetan banatzen da seme-alaben artean (ezkontzakoak eta ezkontzakoak ez direnak).

    • Hobekuntzaren herena seme-alabei eta bilobei zuzenduta dago. Hobekuntza ondorengoetako bati eman dakioke, edo denen artean banatu daiteke.

Zer gertatzen den seme-alaben eskubideak urratzen direnean

Gurasoek beren seme-alabei familia-laguntza emateko betebeharra ez betetzea familia-uztearen delitutzat hartzen da, eta hori gauzatzeko betebeharra daukanaren ondasunen gaineko exekuzio-prozedura dakar.

Testamentugile baten seme-alabak eta ondorengoak derrigorrezko oinordekoak dira, sexuaren, adinaren edo seme-alabatasunaren arabera diskriminaziorik egon gabe

Horretarako, kaltetuak edo haren legezko ordezkariak salaketa egin behar dute. Kaltetua adingabea, ezgaia edo babesgabea bada, Fiskaltzak ere salaketa egin dezake.

Familia uztearen delituak zortzi asteburutik 20 arteko atzipenaldi-zigorra du, eta epaileari edo auzitegiari guraso-ahala edo familia-harreraren eskubidea egikaritzeko desgaikuntza bereziko zigorra ezartzeko aukera ematen zaio, lau urtetik hamar urtera bitartekoa.

RSS. Sigue informado

Hau interesa dakizuke:

Infografiak | Argazkiak | Ikerketak