Saltatu nabigazio-menua eta joan edukira

EROSKI CONSUMER, kontsumitzailearen egunkaria

Bilatzailea

Fundazioaren logotipoa

EROSKI CONSUMERen kanalak


Kokaleku honetan zaude: Azala > Etxeko ekonomia > Artilea

Artikulu hau itzulpen automatikoko sistema batek itzuli du. Informazio gehiago, hemen.

Euskarara itzultzeko sistemek aurrerapen handiak izan dituzte azken urteotan, baina oraindik badute zer hobetua. Hobekuntza horren parte izan nahi? Aukeratu esaldi osoak nahieran, eta klikatu hemen.

Gizarte Segurantzaren prestazioak zergadun ez direnentzat

Sistemak laguntza mediko-sanitarioa bermatzen du, baita laguntza batzuk ere, kotizatu ez arren.

  • Egilea: Egilea
  • arabera: Osteguna, 2008ko azaroaren 13a
Img medico Irudia: sanja gjenero

Ez da gauza bera lan egitea eta kotizatzea. Adibidez, lan egin duen pertsona batek bere ibilbide profesionalean ia kotizatu ez badu ere, Gizarte Segurantzako erregimenetan kotizatu ez duen pertsona batek ere ez du inoiz lanik egin. Bekadunak, oposiziogileak, etxeko langileak, paperik gabeko etorkinak eta etxekoandreak errealitate horren parte dira. Kolektibo berdin zabal bat, desberdina, kotizazioa beti ez dela “sine qua non” baldintza jakin behar duena, Gizarte Segurantzak ematen dituen prestazioen zati bat eskuratzeko. Era berean, kotizatu ez arren, osasun laguntza medikoa eta kotizazio gabeko laguntzak bermatzen dira.

Osasuna eta Gizarte Segurantza ez datoz bat

Sarritan, pentsatzen da Osasuna eta Gizarte Segurantza estu lotuta daudela eta erakunde bera direla. Izan ere, tradizionalki, osasun-laguntza Gizarte Segurantzaren sistemako beste zerbitzu bat zen. Hala ere, 1999an eta Aurrekontu Orokorrei buruzko abenduaren 30eko 49/1998 Legetik aurrera, Estatuak bere gain hartu zuen erabat osasun-laguntzaren finantzaketa, eta gaur egun autonomia erkidego bakoitzari transferitutako eskumena da; beraz, Osasunaren eta Gizarte Segurantzaren arteko baliokidetasuna ez da erabatekoa. Zehazki, finantziazio-sistema aldatu zen, eta Gizarte Segurantzako kotizazioekin ordaindu beharrean, Osasuna herritarrek ordaintzen dituzten zergekin finantzatzen da.

Laguntza medikoa jasotzeko eskubidea unibertsala da, betiere herritarrei aitortzen bazaie.

Osasun-laguntza jasotzeko eskubidearen onuradun izateko, legean aurreikusitako kasu batzuk bete behar dira. Juan Antonio Maldonado Granadako Unibertsitateko Lan Zuzenbideko eta Gizarte Segurantzako irakasleak gogorarazi duenez, hain dira zabalak non laguntza jasotzeko eskubidea ia unibertsala baita, betiere herritarrei aitortzen bazaie. Hala, onartzen da kotizatu ez duen pertsona batek ez duela inoiz osasun-laguntza jasotzeko eskubiderik izango kasu hauetan:

  • Gizarte Segurantzan kotizatzen ari den norbaiten senidea izatea. Kasu horretan, pentsio konpentsagarria jasotzen duten pertsona bananduak edo dibortziatuak sartzen dira. Eta, betiere, onuradunek ez badute lan egiten eta ez badituzte jasotzen Ondorio Askotarako Errentaren Adierazle Publikoaren (OAEAP) bikoitza baino gehiagoko dirusarrerak (2008rako, 17,23 euro eguneko, edo 516,90 euro hilean).
  • Ez lan egin, eta frogatu behar da ez duela hileko OAEAPa gainditzen duen baliabide ekonomikorik.
  • Egoera irregularrean dagoen etorkina bada; kasu horretan, larrialdiko osasun-laguntza jasotzeko eskubidea du, baita haurdunaldia eta erditzea ere.

Ez dut kotizatzen, ez lanik, pentsiorik izango dut?

Hori da, hain zuzen ere, lanean egon arren Gizarte Segurantzako erregimenetan kotizatzen ez duten edo, bizitzako hainbat arrazoi direla medio, lan egiten ez duten pertsona guztien (are gehiago erretiro-adina hurbiltzen denean) buru den gaietako bat.

1990az geroztik, Gizarte Segurantzak herritarrei ematen dizkien prestazioak bi maila handitan banatzen dira:

  • Kotizaziopekoa, kotizazioak ordaintzen “laguntzen” dutenei estaldura ematen diena, eta, hala, soldaten ordezko prestazioak sortzen dituena.
  • Kotizazio gabekoa, lan bizitzan kotizatu ez duten herritarrak edo kotizaziopeko pentsioetara iristeko behar adina kotizatu ez dutenak babesten dituena. Hala, Estatuak, Gizarte Segurantzaren bidez, erretiro-, baliaezintasun- eta premia-egoeran dauden herritar guztiei prestazio ekonomikoa, doako laguntza mediko-farmazeutikoa eta gizarte-zerbitzu osagarriak bermatzen dizkie, nahiz eta eskatzaileek ez duten kotizatu edo modu irregularrean eta etengabean egin.

Kotizazio gabeko pentsioen onuradun izateko, diru-sarrera nahikorik ez izatea da lehenengo baldintza. Gizarte Segurantzaren kalkuluen arabera, urteko errentak 4.598,16 eurotik gorakoak ez direnean, behar-egoeran bizi dira. Zenbateko hori familia osatzen duten pertsonen kopuruaren araberakoa da.

Estatuak prestazio ekonomikoa bermatzen die erretiro-, elbarritasun- eta premia-egoeran dauden herritarrei

Baliaezintasun ez-kontributiboko pentsioa eskatzen ahal da onuraduna 18 urtetik gorakoa eta 65 urtetik beherakoa denean eta gutxienez %65eko ezgaitasuna duenean. Gainera, eskatzaileak legez Espainian bizi behar du bost urtetik gora -eskaera egin aurreko bi urteak-. Era berean, ezinduarekin bizi diren ahaideen kopuruaren arabera aldatzen diren errenta-mugak ez dira gainditu behar.

Kotizazio gabeko erretiro-pentsioa jasotzeko, baldintza hauek bete behar ditu eskatzaileak: Lehenik, 65 urte beteta izan behar ditu, eta ez du behar adina errenta edo dirusarrera izan behar, arauak ezarritako mugen arabera. Era berean, onuradunak legez bizi behar du Espainian eskaera egiten duen unean, eta legezko 10 urteko egonaldia frogatu behar du 16 urtetik sortzapenera bitartean, baldin eta bi urte elkarren segidakoak badira eta eskaera egin aurreko bi urteak badira.

Zenbat kobra daiteke?

Kotizazio gabeko bi pentsio horien zenbatekoa herritarren edo haien bizikidetza-unitatearen errenten arabera kalkulatzen da. Laguntzak ez dira inola ere hileko 82,11 eurotik beherakoak izango, hori baita Gizarte Segurantzak eman dezakeen gutxieneko zenbatekoa, ezta hilean 328,44 eurotik gorakoak ere, hori baita prestazio horien gehieneko muga. Salbu eta laguntzaren onuradunak% 75eko edo gehiagoko ezgaitasuna badu eta beste pertsona baten laguntza behar badu laguntza hori jasotzeko. Kasu horietan, hileko laguntza 492,66 eurokoa da,% 50eko osagarria ematen baitzaie.

Kotizazio gabeko laguntzak ez dira 82,11 euro baino gutxiago izanen hilean, ezta 328,44 euro baino gehiago ere.

Kotizazio gabeko pentsioak bateraezinak dira beren artean eta gainerako laguntza-pentsioekin (AZP), bai eta gutxieneko diru-sarrerak bermatzeko diru-laguntzekin ere:

  • Amatasunagatiko sorospen berezia, amatasunagatiko baja hartzeko gutxieneko kotizazio-aldia ez duten emakumeei ematen zaiena, eta erditu ondoko 42 egunetan jasotzen da, hau da, puerperioan edo koarentenan. Prestazioaren zenbatekoa OAEAPren %100 da: 516,60 euro hilean.
  • Ardurapeko 18 urtetik beherako seme edo alaba baten prestazioa, haren zenbatekoa eta kontzesioa familiaren urteko dirusarreren eta duen seme-alaba kopuruaren mende baitaude. Horrela, adingabe bakarra bere kargura duen familia batek 11.000 eurotik beherako urteko errenta izan behar du prestazioa jaso ahal izateko; kasu horretan, 291 euro urtean. Laguntzaren zenbatekoa handitu egiten da ardurapeko semeak ezgaitasunen bat badu edo familia ugaria bada.
  • Kategoria berean dago ardurapean dagoen hirugarren edo hurrengo seme-alabaren jaiotzagatiko prestazioa. Kasu horretan, familiak urtean 15.903 euro jasoko ditu gehienez, eta prestazioaren zenbatekoa 450 eurokoa izanen da urtean.
  • ETXEKO LANGILEAK

    Etxeko langileak Gizarte Segurantzan kotizatu gabe lan egiteak dakarrenaren isla dira, horrek etorkizunean ekarriko dituen kontraprestazioekin. Etxeko langileek afiliatuta egoteko araubide propioa duten arren, zenbakiek beste errealitate bat erakusten dute. 300.000 pertsona inguru daude kotizatzaile gisa, eta horietatik %90 baino gehiago emakumeak dira, Gizarte Segurantzaren iraileko datuen arabera. Baina etxeko langile gisa itzalean lan egiten dutenen kopurua handiagoa da. Gainera, adituek diotenez, etxeko langileena iruzur maila handiko erregimena da: ez daude diren guztiak, ezta dauden guztiak ere.

    Etxeko langileak ez badu astean 20 ordu baino gehiago lan egiten etxe berean, berak kotizatu behar du.

    Langile horietako askok nahiago dute altarik ez eman, diru-sarrerak murriztu ez daitezen; izan ere, etxeko langileak astean 20 ordu baino gehiago lan egiten ez badu etxe berean, berak ordaindu behar ditu Gizarte Segurantzako kuotak, hilean, 160 euro inguru.

    Kolektibo horren lan-baldintzak hobetzeko beharra eta alderdi anakronikoei eusten dien erregimen bat ezabatzeko beharra, hala nola langileek ia soldataren erdia gauzatan jasotzeko aukera (%45 ostatua, janaria, etab.), Lan Ministerioaren irakasgaietako bat da. Erreformak, iaz iragarritakoak baina une honetan geldirik dagoenak, bitarteko figura bat sortzea barne hartzen du. Etxeko langileak kontratatzeko, familiek harengana jo beharko dute, eta hark langileen interesak zainduko ditu.

    Hau interesa dakizuke:

    Infografiak | Argazkiak | Ikerketak