Saltatu nabigazio-menua eta joan edukira

EROSKI CONSUMER, kontsumitzailearen egunkaria

Bilatzailea

Fundazioaren logotipoa

EROSKI CONSUMERen kanalak


Kokaleku honetan zaude: Azala > Etxeko ekonomia

Artikulu hau itzulpen automatikoko sistema batek itzuli du. Informazio gehiago, hemen.

Euskarara itzultzeko sistemek aurrerapen handiak izan dituzte azken urteotan, baina oraindik badute zer hobetua. Hobekuntza horren parte izan nahi? Aukeratu esaldi osoak nahieran, eta klikatu hemen.

Izatezko bikoteak: eskubideak eta betebeharrak

Izatezko batasunek mugak dituzte alarguntasun pentsioa, eremu fiskala, osasun laguntza edo herentziarako eskubidea eskuratzeko.

  • Egilea: Egilea
  • arabera: Larunbata, 2012ko martxoaren 17a
Img pareja Irudia: Éamonn

Izatezko bikote edo bikote egonkorren terminoa 1998an instituzionalizatu zen, Kataluniako lehen araudi autonomikoa onartu zenean, zeinak izatezko bikoteak arautu baitzituen, bai bikote heterosexualentzat bai homosexualentzat. Gaur egun 13 komunitate daude izatezko bikoteei buruz legeztatu dutenak, baina oraindik ez dago araudi komunik Espainian. Hala ere, normalizazioa urrats garrantzitsua izan zen ezkonduta ez dauden bikoteen eskubideak onartzeko, eta aukera bihurtu da beste pertsona batekin konpromisoa hartu nahi dutenentzat, erregistro zibiletik edo aldaretik pasatu beharrik gabe. Ezkonduta daudenekin eskubide batzuk partekatzen dituzte, baina oraindik ere alde handiak daude, eta mugak dituzte alarguntza-pentsioa eskuratzeko, Errenta Aitorpena egiteko, osasun-laguntza jasotzeko edo herentzia bat kobratzeko.

Izatezko bikotea: zer esan nahi du?

Img pareja articulo
Irudia: Emon

Legearen arabera, izatezko bikoteak bi adindunen edo adingabe emantzipatuen elkarketa egonkorrak dira, eta, ezkontzeko inolako eragozpenik gabe, froga dezakete elkarrekin bizi izan direla, gutxienez, etenik gabeko aldi aldakor bat edo elkarrekin seme-alabak dituztela.

Eskatutako aldia aldatu egiten da autonomia-erkidego bakoitzeko araudiaren arabera, ez baitago legeria nazionalik. Izatezko bikote bihurtzeko oztopoen artean dago ezinduta egotea eta zuzeneko ahaidetasuna izatea.

Nafarroa eta Katalunia dira izatezko bikoteen eskubideak ezkontzaren antz handiena duten erkidegoak

Izatezko bikote bat bi lagunek osatzen dute, eta horien artean ezkontzaren antzeko lotura dago. Hori seme-alabek froga dezakete, baina baita dokumentuen, lekukoen eta abarren bidez ere. Frogarik eztabaidaezinena kontratu pribatu bat edo notario baten aurrean sinatzea da, non lotura hori islatzen baita, edo izatezko bikoteen erregistro batean inskribatzea.

Senar-emazteen eta izatezko bikoteen arteko eskubideak eta desberdintasunak

Izatezko bikoteen araubide juridikoak, ezkontzak ez bezala, oinarri komuna du, baina, zenbait alderditan, desberdina da autonomia-erkidego batetik bestera. Izatezko bikoteen eskubideak ezkontzaren antz handiagoa dute Nafarroan, ondoren Katalunian.

Senar-emazteen eskubide komunetako batzuk, autonomia erkidego guztietan orokortuak, diru-laguntzak, etxebizitza publikoak, laguntzak eta bekak ematea edo zerga-salbuespenak dira.

Baina, gainerakoan, bikote horien eskubideak ezkontzen direnen oso bestelakoak dira. Desadostasunik polemikoenen artean daude ezkonduek elkarrekin edo bakarka egin dezaketela Ogasun Deklarazioa, bietako bat hiltzen denean bestea alarguntza-pentsio bati dagokio eta, erretiro-pentsioaren kalkuluan, kontuan hartzen da ezkontiderik ote dagoen bere kargura, kobratzen den gutxieneko zenbatekoa handitzeko.

Alarguntza-pentsioa kobratzeko, heriotza gertatu aurreko bost urteetan etengabeko bizikidetza frogatu behar da.

Izatezko bikotearen mugek modu desberdinean eragiten dute kasu bakoitzean:

  • Alarguntza-pentsioa.

    Izatezko bikoteko beste kidea hilez gero, pentsio hori kobratu ahal izateko, frogatu behar da bikotea gutxienez aurreko bi urteetan izan dela, izatezko bikoteen erregistroan inskribatuta edo eskritura publikoa sinatuta. Gainera, heriotza gertatu aurreko bost urteetan etengabeko bizikidetza frogatu behar da, besteak beste, errolda-ziurtagiri baten bidez.

  • Baimen ordainduak.

    Amatasunagatik edo aitatasunagatik ematen diren diru-laguntzei dagokienez, izatezko bikoteek ezkontzek dituzten eskubide berberak dituzte.

  • Osasun laguntza.

    Urte bateko bizikidetza jarraitua frogatzen bada erregistro batean inskribatuta edo eskritura publikoa sinatuta, izatezko bikoteek osasun laguntzarako eskubidea dute. Ezkontzen kasuan, ezkontzaren une beretik lortzen dute eskubide hori.

  • Alokairuak.

    Kontratuaren titularra den kidea hilez gero, Hiri Errentamenduei buruzko Legeak bikotearen subrogazio eskubidea aurreikusten du, betiere bi urteko bizikidetza frogatzen bada.

  • Jaraunspenak.

    Izatezko bikoteen eta senar-emazteen arteko tratu-desberdintasunik handiena dagoen eremuetako bat da. Lankidea hilez gero, lehenek ez dute oinordekotzeko eskubiderik, ondasun guztiak jasotzen dituzten bigarrenek ez bezala. Legeak eskubide automatikorik ematen ez duenez, testamentua egitea ezinbestekoa da.

  • Adopzioa.

    Teorian, izatezko bikoteek adoptatu egin dezakete. Baina, praktikan, zailagoa egiten zaie eskakizun burokratiko guztiak gainditzea.

  • Ogasuna.

    Izatezko elkarteren bat dutenek ezin dute errentaren baterako aitorpena egin, ezkonduta bizi direnek ez bezala. Bestalde, dohaintzaren kasuan, lehenengoentzat fiskalitatea handiagoa da, eta bigarrenentzat, berriz, txikiagoa.

  • Elikadura-pentsioa.

    Izatezko bikote bat hausten denez, auzi berezi baten bidez eskatu behar da pentsioa, familiaren jurisdikziotik kanpo geratzen baita.

Izatezko bikoteak: betebeharrak eta probak

Guztira, 13 autonomia-erkidegok, besteak beste, Madrilek, Andaluziak, Kataluniak eta Aragoik —azken biek zuzenbide zibil propioa dute—, eman dute bidea izatezko elkartzeei buruzko legeak egiteko. Lauk -Gaztela-Mantxa, Gaztela eta Leon, Errioxa eta Murtzia- ez dute berariazko arauketarik lehenengo hiruretan erregistro autonomikoak sortzeaz gain. Espainiako herrialde gehienetan, bikoteek erregistro batean beren lotura formalizatzen duten ala ez aukera dezakete. Nolanahi ere, bizikidetzako itunak egin daitezke notario aurrean.

Izatezko bikote bat egiteak onura batzuk dakartza, eta, beraz, iruzurra ez dela frogatzen duten frogak eska daitezke.

Tramite erraza izan arren eta itxaronaldiak ezkontzeko behar direnak baino laburragoak izan arren, inguruabar jakin batzuk betetzea ere eskatzen da:

  • Bi pertsonaren elkarketa izan behar du, heterosexuala edo homosexuala.
  • Harreman publiko eta nabarmena izan behar du, eta horrek senar-emazteek hirugarrenen aurrean duten antzeko portaera izan behar du.

  • Ezkonduta ez egotea.

  • Bizitza egonkorra eta iraunkorra izatea.

  • Familiako bizitza garatzeko interes komunak izatea.

Izatezko bikote bat formalizatzeak onura batzuk dakarzkie ezkontideei, eta, beraz, froga batzuk eska daitezke, batasun hori aldez aurretik existitzen zela eta ez dela iruzurra frogatzeko. Horietako batzuk bizikidetasun adierazpenak dira, elkartzea ematen edo sinatzen den egunetik bertatik egiaztatzen dutenak eta bikotearen harreman ekonomikoa hitzartzen dutenak. Lankideen artean egiten diren kontratu pribatuekin ordezka daitezke.

Banku-kontratuak, kontu korronteak irekitzekoak, kreditu-txarteletarako harpidetzak, etab. elkarrekin bizi diren pertsonen ondare komunaren xedapen bateratua eskatzen duten frogak izan daitezke.

Ikuspegi beretik, argudio sinesgarritzat hartzen dira hirugarrenekiko kontratuak, hala nola errentamenduak, ondasunen salmenta, erroldatzea eta helbide fiskala, eta horiek guztiek frogatzen dute bikotea etxebizitza berean bizi dela.

Izatezko bikoteen erregistroak

Izatezko bikoteen 200 erregistro baino gehiago daude Espainia osoan, eta horietan bi pertsonen arteko ezkontzaz kanpoko bizikidetasunezko elkarketak inskriba daitezke, sexu berekoak barne.

Izena emateko, bikotekideak, aldez aurretik ordua hartuta betiere:

  • Bi lekukorekin joan behar du.
  • NANa eta bizi diren hiriko erroldatze-agiria aurkeztu behar dituzte.
  • Ezin dira inskribatu hainbat autonomia-erkidegotako bi erregistrotan, ez eta beste pertsona batekin izatezko elkartzerik ere.

RSS. Sigue informado

Hau interesa dakizuke:

Infografiak | Argazkiak | Ikerketak