Saltatu nabigazio-menua eta joan edukira

EROSKI CONSUMER, kontsumitzailearen egunkaria

Bilatzailea

Fundazioaren logotipoa

EROSKI CONSUMERen kanalak


Kokaleku honetan zaude: Azala > Etxeko ekonomia

Artikulu hau itzulpen automatikoko sistema batek itzuli du. Informazio gehiago, hemen.

Euskarara itzultzeko sistemek aurrerapen handiak izan dituzte azken urteotan, baina oraindik badute zer hobetua. Hobekuntza horren parte izan nahi? Aukeratu esaldi osoak nahieran, eta klikatu hemen.

Jaraunspena jasotzea

Testamentua egitea izapide merkea da, eta herentziaren onuradun izango direnei gastu eta arazo asko ekiditen dizkie.

Img herencia Irudia: Mike Johnson

Herentzia onartu edo errefusatzea

Tramiteak egin ondoren, oinordekoak eta legatudunak nor diren jakin daiteke. Oinordekoa hildakoak testamentuan izendatzen duena da, edo, halakorik ezean, Legeak jaraunspeneko ondasunak edo horietako batzuk jasotzeko adierazten duena. Baina kontuan hartu behar da testamentugileak bizi izan zituen zorren erantzukizuna ere bere ondasunekin duela. Legatudunak ondasun jakin bat edo gehiago jasotzen ditu, baina ez ditu bere gain hartzen zorrak. Horregatik da garrantzitsua herentziaren zenbatekoa argi izatea.

Oinordekoak, hildakoaren ondasunak jasotzeaz gain, testamentugilearen zorren bere ondareaz ere erantzun dezake.

Zorrak jarauntsiz gero, titularrak honela jokatu dezake:

  • Jaraunspena berariaz arbuiatzea, zor gehiago dituela uste badu.
  • Jaraunspena modu puru eta sinplean onartzea, eta, beraz, bai zorrei bai ondare-ondasunei aurre egitea.
  • Inbentarioaren onurarako onartu. Aukera hori dela eta, beharrezkoa da jaraunspen-emariaren inbentario judiziala sortzea, aktiboa osatzen duten ondasunak eta pasiboa osatzen duten zorrak zehazteko. Hildakoaren hartzekodunekiko betebeharrak beteta daudenean, halakorik bada, ondarearen gainerakoa oinordekoei pasatuko zaie. Horrela, hartzailearen ondarea salbatu egiten da. Arau horiek kontuan hartzen ez badira, herentzia oso garesti atera daiteke.

Partizioa

Hildakoak testamentua utzi badu, ondasunen banaketa ere egin dezake, pertsona bakoitzari dagokion moduan. Zatikako testamentua da. Hala bada, oinordekoek testamentugilearen borondatera egokitu beharko dute.

Beste alde batetik, borondatezko partizioa dago, hau da, oinordeko guztiek adostuta egiten dutena. Dokumentu publiko edo pribatu batean egin daiteke, baina notarioaren aurrean eskritura publikoa egitea da egokiena. Azken hori nahitaezkoa izanen da ondasun higiezinen herentziaren parte badira, jabe berrien izenean Jabetza Erregistroan inskribatu ahal izateko. Jaraunspena kontagailu-banatzaile baten bidez ere banatu daiteke. Kontulari-banatzaile hori hildakoak testamentuan aukeratu ahal izango du edo epaileak izendatu ahal izango du jaraunsleek hala eskaturik -jaraunspenaren %50, gutxienez, izan bada-.

Testamentuan kontulari-banatzailerik izendatu ez bada eta jaraunsleek ondasunak banatzeko akordiorik lortzen ez badute, Lehen Auzialdiko epailearengana jo behar dute partizio judiziala egin dezan. Horretarako, abokatu batek eta prokuradore batek sinatutako demanda batekin hasi behar da prozedura. Demanda horrekin batera, heriotza-ziurtagiria eta eskatzailearen oinordekoa edo legatuduna dela egiaztatzen duen agiria aurkeztu behar dira, baita herentzia osatzen duten ondasunei buruzko dokumentazioa ere.

Prozesu luzeagoa eta nahiko garestia da, abokatuak, prokuradoreak eta izapide administratibo eta judizialak egin behar direlako. Horregatik, hain da garrantzitsua testamentugileak asmoak argi uztea hil aurretik. Epaileak epaia eman eta parte-hartzea eta esleipena egin ondoren, ematen zaizkion ondasunen jabe bihurtuko da. Ematen den ebazpen judizialak aukera emanen dio onuradunari ondasun horiek Jabetza Erregistroan inskriba daitezen eskatzeko, Oinordetza eta Dohaintzen gaineko Zerga ordaindu ondoren.

Oinordetza eta dohaintzen gaineko zerga

Oinordekoen pausorik beldurgarrienetako bat oinordekoen nahiz legatudunen "mortis causa" eskurapenak zergapetzen dituen Oinordetza eta Dohaintzen gaineko Zergari aurre egitea da. Zenbat eta handiagoa izan jasotako ondasunaren balioa, orduan eta gehiago ordainduko du hartzaileak. Kausatzailearekiko harremana ere erabakigarria da, hildakoaren semeak baino gehiago ordainduko baitu ahaide urrun bat. Kontuan hartu beharreko beste faktore bat jaraunslearen aurretiko ondarea da. Haren ondasunen balioa zenbat eta handiagoa izan, orduan eta handiagoa izango da ordainketa. Alargunari ezkontza-sozietatean duen partaidetzagatik esleitutakoa zerga honetatik salbuetsita dago.

Oinordetza eta Dohaintzen gaineko Zergaren eztabaidaren ondorioz, gero eta autonomia erkidego gehiagok kendu dute zerga hori ia familia-eremuan, hau da, gurasoen, seme-alaben, ezkontideen eta izatezko bikoteen artean. Zenbait autonomia-erkidegotan, gutxieneko zenbatekoen ordainketari bakarrik eutsi zaio —zerga-kuotaren %99ko hobariarekin—. Familiek asko aurrezten dute erkidego horietan.

Autonomia erkidego askok ia erabat ezabatu dute Oinordetzen gaineko Zerga familian

Adibide gisa, 70 urteko alargun bat jar daiteke, bere hiru seme-alabekin 200.000 euroko ondarea -akzioz, kontu korronte batez eta pisu batez osatua- jarauntsi duena. Egungo %99ko hobaririk gabe -Erkidegoaren arabera aldatzen dena-, seme-alabek 3.863 euro ordainduko zituzten eta alargunak, 573 euro. Oinordetzen gaineko zerga berriarekin, gaur egun seme-alaba bakoitzak 3,86 euro ordaintzen ditu eta ezkontideak 0,57 euro. Hala ere, erkidego batzuek oraindik ez dituzte aplikatzen salbuespen horiek, eta bertako biztanleek tasak ordaintzen jarraitzen dute, askorentzat oso altuak baitira.

Eduki honen barruko orrialdekatzea


Hau interesa dakizuke:

Infografiak | Argazkiak | Ikerketak