Artikulu hau itzulpen automatikoko sistema batek itzuli du. Informazio gehiago, hemen.

Euskarara itzultzeko sistemek aurrerapen handiak izan dituzte azken urteotan, baina oraindik badute zer hobetua. Hobekuntza horren parte izan nahi? Aukeratu esaldi osoak nahieran, eta klikatu hemen.

Zenbat kotizatu behar du autonomo batek?

Eskubideak dituen prestazioak kalkulatzeko, hilero kotizatzen den dirua hartzen da oinarritzat.
Egilea: roserblasco 2008-ko azaroak 26
Img agenda electronica
Imagen: Piotr Bizior

Gehieneko eta gutxieneko mugak

Autonomoa denean —eta are gehiago erretiroa oso urrun ikusten den lehen urteetan—, arreta gutxi jartzen zaio Gizarte Segurantzan kotizatzen den diru-kopuruari. Kasu askotan, bere kontura lan egiten duen profesionalak hileko kuotarik baxuena ordaindu nahi du, kontuan hartu gabe pentsioaren zenbaketan ez ezik, bizitza profesionalean eska ditzakeen ezintasunetan ere izango duela eragina.

Langile autonomoa behartua dago kotizatzera, lan jarduera hasten duen hilabeteko lehenengo egunetik hura amaitu arte. Izan ere, kotizatu egin behar du, baita aldi baterako ezintasunean, haurdunaldiko eta edoskitze naturaleko arriskuetan eta amatasun edo aitatasun kasuetan ere. Langile autonomoak bere konturako jarduera bukatzen duen hilabeteko azken egunean bukatuko da betebeharra, baldin eta epe baten barruan bajaren berri ematen badu. Gizarte Segurantzaren Diruzaintza Nagusiari abisatzen ez badio, baja jakinarazi eta hilabeteko azken egunera arte kotizatu beharko du. Horregatik, oso garrantzitsua da autonomoak Langile Autonomoen Erregimen Berezian (RETA) baja eman nahi duela jakinaraztea, jarduera utzi eta hurrengo sei egun naturalen barruan.

Autonomoak kotizatu egin behar du jarduera hasten den hileko lehen egunetik hura amaitu arte.

Baina zenbat diru kotizatzen du autonomoak? RETAn alta ematen duen unean, langileak Gizarte Segurantzak urteko ekitaldi bakoitzerako ezartzen dituen gutxieneko eta gehieneko mugen arteko kotizazio-oinarria hautatzen du. Zehazki, aurten gutxieneko oinarria 817,20 eurokoa da eta gehienekoa 3.074,10 eurokoa. Bestalde, 2008ko urtarrilaren 1ean 50 urte edo gehiago dituzten langile autonomoek hilean gutxienez 859,50 euroko oinarriaren eta gehienez 1.601,40 euroko oinarriaren artean aukeratu ahal izango dute, salbu eta negozio baten edo lan-jarduera baten titularretik bizirik geratu den ezkontidea bada, baldin eta, bikotekidea hiltzearen ondorioz, haren buru izan behar izan badu eta RETAn gutxienez 45 urteko edo gehiagoko alta eman behar badu. Horrela, erretiro-adinera hurbiltzen diren autonomoek gehienezko kotizazio-oinarri txikiagoak dituzte beren konturako gainerako langileek baino. Horrekin, "pentsio bat erosi" nahi dutenen iruzurrezko portaerei aurre egin nahi zaie.

Kotizazio-oinarria erabaki ondoren, tasa aplikatzen da, %29,80ko koefizientearekin, salbu eta langilea lan anitzekoa bada eta aldi baterako ezintasunaren kasuan babesagatik kotizatu behar ez badu. Aldi baterako ezintasunaren kasuan, %26,50eko tasa aplikatuko zaio. Izan ere, 2008ko urtarrilaren 1az geroztik, RETAn alta ematen duten langileak behartuta daude gaixotasun arruntek eragindako aldi baterako ezintasunagatik kotizatzera, aurreko urteetan ez bezala, gertakizun horien kotizazioa derrigorrezkoa ez zenean.

Gutxieneko kotizazio-kultura

Aukeratutako oinarriari kotizazio tasa aplikatuz sortzen da autonomoek Gizarte Segurantzan sartu beharreko hileko kuoten zenbatekoa. Hala, gutxieneko oinarria (817,20 euro) eta gaixotasun arruntengatiko babesak barne hartzen duen kotizazio-tasa (% 29,80) hautatu dituen langileak 243,52 euro ordaindu behar ditu hilero.

Gizarte Segurantzaren kalkuluen arabera, norberaren konturako araubideetan inskribatutako 2.185.367 langileetatik% 85ek ez du gutxieneko kotizazio-oinarria gainditzen. Portzentajea %91ra iristen da 50 urtetik beherakoa denean, eta %96,5era arte denbora gutxiago afiliatuta daudenetan. Aldiz, 50 urtetik gorakoek beste kotizazio-joera bat dute: %29k gutxienekoa baino oinarri handiagoarekin kotizatzen du. Lorenzo Amor Langile Autonomoen Elkarteen Federazio Nazionaleko (ATA) presidentearen ustez, askotan, ezagutza eta kontzientzia faltagatik gertatzen da azpiegitura. Luzaroan, autonomo batek Gizarte Segurantzako edozein bulegotan alta ematen zuenean, "kotizazioa gutxienekoa izango zela uste zen", adierazi du.

Langileak kotizazio-oinarria egokitu behar du bere jardueraren ondorioz jasotzen dituen diru-sarreretara.

Espainiako autonomoen batez besteko kotizazio-oinarria 880 euro ingurukoa da; kopuru hori ez dagokio gutxieneko mugari, baina 60 euro baino ez du gainditzen. Izan ere, Salvador Reyna Espainiako Profesional eta Langile Autonomoen Batasuneko (UPTA) idazkari nagusiak dioen bezala, uste hau zabaldu da: erretiro-pentsioetarako bakarrik kotizatzen da, eta ez da ahaztu behar oinarriak ere baldintzatu egiten duela ezintasun edo aldi baterako "baja" kasuetan jasoko den zenbatekoa. Bi erakundeak bat datoz honetan: langile autonomoak kotizazio-oinarria egokitu eta egokitu behar du bere jardueraren ondorioz jasotzen dituen diru-sarreretara. Hau da, hainbeste jasotzen duzu, hainbeste kotizatzen duzu.

Aldatu kotizazio-oinarria

Aldatu kotizazio-oinarriaHala ere, autonomoen artean badira talde handi batzuk beren soldaten gainetik kotizatzen dutenak -hilero 800-900 euro sartzen dituztenak, eta ia 818 euroan kotizatzen dutenak-, eta, horregatik, arrazoizkoa da gutxieneko oinarria hartzea. Gazteak, autonomo berriak eta etorkinak egoera horren adibide dira.

Horregatik guztiagatik, Gizarte Segurantzaren sistemak kotizazio-oinarria aldatzeko aukera ematen du. Duela gutxi arte, aldaketa urtean behin bakarrik egin zitekeen. Hala ere, une honetan langile batek bi aldiz "jo" dezake bere kotizazio-oinarria: apirilaren 1a baino lehen, hurrengo uztailaren 1etik aurrera, eta urriaren 1a baino lehen, hurrengo urteko urtarrilaren 1etik aurrera. Horretarako, gutxienekoaren eta gehienekoaren barruan dagoen kopuru bat aukeratu behar da, arauak tramitea errazteko ezartzen dituen 20 zenbakien artean. Kotizazio-oinarriaren aldaketak Gizarte Segurantzaren Diruzaintza Orokorraren Zuzendaritza Probintzialean eskatu behar dira, edo, bestela, bere webgunean duen bulego birtualean (www.seg-social.es).

50 urte bete arte, norberaren konturako langileak nahi adina handitu edo txikitu dezake bere kotizazio-oinarria. Hala ere, adin hori gainditu ondoren, hautatzeko ahalmena mugatu egiten da, erretirotik hurbil dauden langileek gainerako autonomoentzat ezarritako gehieneko oinarri berberengatik kotiza ez dezaten.

Pentsioak: kopuru desberdinak

RETA Langileen Erregimen Orokorrarekin ekipatu nahi zuten azken berrikuntzak gorabehera, autonomoak kexatzen ari dira oraindik, jasotzen dituzten prestazioak besteren konturako langileenak baino txikiagoak baitira. Hain zuzen, Langile Autonomoen Elkarteen Federazio Nazionalak egindako txosten batek berresten du autonomoek dituzten pentsio mota guztiak (ezintasun iraunkorra, erretiroa, alarguntasuna, zurztasuna eta familiaren aldeko pentsioak) Gizarte Segurantzaren eta Erregimen Orokorraren sistemako gainerakoen batez besteko pentsioa baino txikiagoak direla. Hala, erretiratutako autonomo baten batez besteko pentsioa 555,30 eurokoa da. Kopuru hori 1.020,59 eurotik oso urrun dago, eta Erregimen Orokorreko erretiratu batek jasotzen du, batez beste. Horrek esan nahi du autonomo baten erretiroagatiko pentsioa besteren konturako langile batena baino %45,59 txikiagoa dela.

Autonomo baten erretiro-pentsioa besteren konturako langile batena baino %45,59 txikiagoa da.

Lan-mutualitateek jasotzen dituzten datu estatistikoen arabera, langile autonomoek "baja" gutxiago eskatzen dute besteren kontura lan egiten dutenek edo soldatapekoak direnek baino. Hala ere, haiek gertatzen direnean denboran asko luzatzen direla diote. Langile autonomo batek gaixotasun arrunt bat duenean, Gizarte Segurantzak laugarren egunetik aurrera ematen dio estaldura eta kotizazio-oinarriaren %60 kobratzeko eskubidea; ehuneko hori aldatu egiten da baja-aldia luzatzen denean, eta hogeita batgarren egunetik aurrera bere konturako langileak %75 kobratzen du.

Hala, autonomoak gutxieneko kotizazio-oinarria badu, 490,32 euro kobratuko ditu "baja" gisa, eta 243,52 euroko hileko kuota ordaindu beharko du; izan ere, aldi baterako ezintasun-egoeran egon arren, kotizatzeko betebeharra une oro mantentzen da.