Saltatu nabigazio-menua eta joan edukira

EROSKI CONSUMER, kontsumitzailearen egunkaria

Bilatzailea

Fundazioaren logotipoa

EROSKI CONSUMERen kanalak


Kokaleku honetan zaude: Azala > Ingurumena

Artikulu hau itzulpen automatikoko sistema batek itzuli du. Informazio gehiago, hemen.

Euskarara itzultzeko sistemek aurrerapen handiak izan dituzte azken urteotan, baina oraindik badute zer hobetua. Hobekuntza horren parte izan nahi? Aukeratu esaldi osoak nahieran, eta klikatu hemen.

Arrainen eta lurreko animalien artean galdutako kate-maila duela 375 milioi urte bizi izan zen Kanadako Artikoan

Ur gezako harraparia zen, hortz zorrotzekin; burua krokodilo baten eta gorputz zapalduaren antzekoa zen.

  • Egilea: Egilea
  • arabera: Osteguna, 2006ko apirilaren 06a

Arrainen eta animalia lurtarren artean kate-maila galdutzat jotzen den animaliari “Tiktaalikroseae” izena jarri zaio. Estatu Batuetako zientzialariek Kanadako Artikoan oso ondo kontserbatutako hiru eskeleto berreskuratu dituzte, 1,2 eta 2,7 metro bitarteko luzerakoak.

Espezie berri hori, bere aurkitzaileek gaur “Nature” aldizkarian aurkezten dutena, duela 375 milioi urte bizi izan zen. Ur gezako harraparia zen, hortz zorrotzekin, krokodilo baten antzeko burua eta gorputz zanpatua zituena. Haren garezurrak, lepoak, saihetsek eta gorputz-adarren azken aldeak laukizuzen primitibo baten itxura dute; masailezurrak, hegalen beste zati batek eta ezkatek arrain batenak dira.

Ikertzaileek diote sorbaldak, ukondoak eta eskumuturrak gai zirela pisua lurrean jasateko. “Tiktaalik-ek lausotu egiten ditu arrainen eta lurreko animalien arteko mugak. Animalia hau, aldi berean, arrain eta tetrapodo bat da”, dio Neil Shubin-ek, Chicagoko Unibertsitatekoak, eta, Ted Daeschler-ekin batera, Filadelfiako Natur Zientzien Akademiakoak, espezie horren aurkitzaileetako batek.

Aurkikuntza Artikoan egindako bost urteko lanaren emaitza da. Zientzialariek Nunavut probintzian aurkitu zituzten Devónicako animalien lehen hondakinak 2002an, baina ez ziren bi urte geroago itzuli. Orduan eman zuten “Tiktaalik-ekin” duela 375 milioi urteko arroka-eraketa batean. “Bi astetan, uretako eta lurreko animalien arteko trantsizioaren gailurrean geundela jakin genuen izaki baten hiru espezimen artikulatu lortu genituen”, gogoratu du Shubin-ek.

Gure iragan urruna

Tiktaalik-ek mugarri bat ezarri zuen eboluzioan. “Animalia honek ura lurrerako trantsizioa irudikatzen du. Gure historiaren zati bat ‘Australopithecus africanus’ da (lehen hominidoetako bat) -dio Shubinak-. Arrain honen eskumuturraz ari garenean, gure eskumuturraren zatien jatorriaz ari gara. Eboluzioaren gure adarra da. Gure panpina da. Lepoaren bilakaera da. Gure belarrikoa da. Gure iragan urruna da”.

Ikertzaileek diotenez, animaliaren eskeletoak iradokitzen du sakonera txikiko uren hondoan bizi zela, eta, batzuetan, lurreratu egin daitekeela denbora-tarte laburretan. Aurreko gorputz-adarretako hezur-egitura ez da arrain batena bezalakoa. Hegal bat dirudien horren sorbalda, ukondoa eta eskumuturra lurreko animalia baten hankei dagozkie. “Animalia bat jasateko gai den hegala da”, dio Shubin-ek.

Amerikako Estatu Batuetako ikertzaileak txantxa gisa deitzen dion bezala, “pezapodoak” bere izena Nunavutetako Zaharren Kontseiluari zor dio, eta zientzialariek espezie berrirako izen bat proposatzeko eskatu zioten. Tiktaik aukeratu zuten, inuit hizkuntzan “ur gezako arrain handia” esan nahi duena.

Hau interesa dakizuke:

Infografiak | Argazkiak | Ikerketak