Saltatu nabigazio-menua eta joan edukira

EROSKI CONSUMER, kontsumitzailearen egunkaria

Bilatzailea

Fundazioaren logotipoa

EROSKI CONSUMERen kanalak


Kokaleku honetan zaude: Azala > Ingurumena

Artikulu hau itzulpen automatikoko sistema batek itzuli du. Informazio gehiago, hemen.

Euskarara itzultzeko sistemek aurrerapen handiak izan dituzte azken urteotan, baina oraindik badute zer hobetua. Hobekuntza horren parte izan nahi? Aukeratu esaldi osoak nahieran, eta klikatu hemen.

Espainiako kostetan irailaren amaieran erregistratuko dira urteko marea bizienak

Ekinozio-periodoaren eta hilaren 28ko ilargi betearen konbinazioaren ondorioz, itsas mailaren oszilazioak %20raino handituko dira.

  • Egilea: Egilea
  • arabera: Igandea, 2004ko irailaren 05a

Iraila hilabete berezia izaten da kostaldeko herrietan. Udako krepuskulua urteko marea nagusiekin bat etorriko da berriro, eta datorren hilaren 28ko ilargi betean erregistratuko dira. Egun horretan urteko gehieneko kotak markatuko dira itsasgorari eta itsasbeherari dagokienez. “Ez da ohiz kanpoko fenomenoa izango, baina badirudi 28a urteko marea bizienak izango direla gure kostaldean”, zehaztu du Manuel Gonzálezek, Euskadiko Teknologia, Arrantza eta Elikadura Institutuko (AZTI) Itsas Dinamikaren arloko koordinatzaileak.

Mareak erabat aurreikus daitezkeen fenomenoak dira, ziklo astronomikoen arau zorrotzei men egiten baitiete. Kalkulu batzuk aski dira zenbait hilabete lehenago puntu eta ordu jakin batean urak hartuko duen altuera zehazteko, kostaldeko herri gehienetan urtero argitaratzen diren marea-taulek erakusten duten moduan. Faktore meteorologikoa, ordea, ez da hain aurresangarria. “Marea astronomikoaz gain (marea-tauletan agertzen da), kontuan hartu behar da marea meteorologikoa. Itsasoaren maila zertxobait altuagoa izan daiteke presio atmosferikoa depresio-fronte batetik jaisten bada, edo baxuagoa antizikloi-egoera gertatzen bada”. Aztiko adituak zehaztu du arrazoi meteorologikoengatik itsasoaren kotaren gorabeherak 15 zentimetro ere izan daitezkeela.

Baina itsasaldien tamaina zehazten duena astroen lerrokatzea da. “Egia esan —azaltzen du Gonzálezek—, hilero izaten dira marea biziak; gertatzen dena da muturrekoenak martxoan eta irailean izaten direla ekinozio-aldiekin batera, Eguzkia ekuatorean dagoenean eta egunak gauen antzekoak direnean. Garai horietan —gehitzen du— Eguzkiak itsasoan duen eragina areagotzen da, eta marea biziak indartsuagoak dira”.

Eguzkia ez da fenomenoan esku hartzen duen astro bakarra. Izan ere, bigarren mailako garrantzia du Ilargiaren aurrean, mareen zikloaren protagonista handiaren aurrean. “Esan liteke mareen% 70 Ilargiaren ondorioz gertatzen direla, eta% 30 Eguzkiarena”, laburbiltzen du Aztiko adituak. Marea biziak Eguzkia, Ilargia eta Lurra lerro zuzenean daudenean gertatzen dira. “Ilargiak eta Eguzkiak Lurra erakartzen dute, eta itsasoen azala deformatu egiten da, mareak sortuz. Erakarpen hori handiagoa da hiru astroak lerrokatuta daudenean, hau da, ilargi betea eta ilargi berria dagoenean”.

Aldiz, Lurreko satelitea ilgoraren eta ilbeheraren faseetan dagoenean, itsasoen gaineko erakarpenak indarra galtzen du eta oszilazio txikiko mareak sortzen dira, marea hilak ere deitzen direnak. Oro har, marea biziek% 20 gainditzen dute batez besteko marearen maila, eta hildakoek, berriz, batez bestekoaren antzeko portzentajea.

Egia da iraileko eta martxoko marea biziek urteko maximoak markatzen dituztela. Hala ere, 18 urte eta erdian behin fenomeno bat gertatzen da, itsasoaren maila are indartsuago astintzen duena: itsasgorak eta itsasbeherak maximo bizi ekinokzialak deritzenak lortzen dituzte, eta bi noranzkoetan oszilazioak 20 zentimetro handitzen dituzte. Hori gertatzen da Eguzkiaren ekinozio-egoerari Ilargia perigeoan, Lurretik hurbilen dagoen puntuan, dagoela gehitzen zaionean. “Azken itsasaldia 1993an erregistratu zen; beraz, 2011 arte itxaron beharko dugu gutxienez horrelako beste fenomeno bat ikusi ahal izateko”, zehaztu du Gonzálezek.

Hau interesa dakizuke:

Infografiak | Argazkiak | Ikerketak