Artikulu hau itzulpen automatikoko sistema batek itzuli du. Informazio gehiago, hemen.

Euskarara itzultzeko sistemek aurrerapen handiak izan dituzte azken urteotan, baina oraindik badute zer hobetua. Hobekuntza horren parte izan nahi? Aukeratu esaldi osoak nahieran, eta klikatu hemen.

Etxean miniortu ona izateko aholkuak

Hiriko baratze txiki bat oso atsegina izan daiteke, eta uzta onak eman, hainbat gomendio praktiko ematen badira
Egilea: EROSKI Consumer 2014-ko ekainak 12
Img huerto urbanomini hd
Imagen: Mumumío

Gero eta pertsona gehiagok animatzen dute etxean hiri baratze txiki bat jartzera. Terraza txiki bat, balkoi bat, leiho baten edo patio baten leiho-ertza era guztietako frutak, barazkiak eta barazkiak landatzen dira. Horretarako, ez da nekazari profesionala izan behar, baina lortu nahi diren emaitzak lortzeko oinarrizko ezagutza izan behar da. Artikulu honek sei aholku ematen ditu hiri txiki bat abian jartzeko eta ahalik eta etekin handiena ateratzeko.

1. Laborantza ongi aukeratzea

Hiri baratze txiki baten aukerak askotarikoak dira, landare usaintsuak eta espezieak, barazkiak, barazkiak eta abar aukeratu baitaitezke. Horretarako, zenbat leku erabilgarri dagoen, zenbat eguzki-ordu jasotzen diren edo ereiteko eta biltzeko eguna jakin behar da. Labore batzuk udaberrikoak dira, beste batzuk udakoak, beste batzuk data zabalagoak dituzte, baina negua saihestu behar da beti.

Hiri baratze txiki batera ondoen egokitzen diren espezieak hauek dira: salbia, erromeroa, albahaka, ezkaia, tipulina, letxugak, tomateak, pepinoak, piperrak edo berenjenak. Baina zerrenda ez da hor amaitzen. Espezie desberdinak landatuko balira, komeni da kontuan hartzea haien artean bateragarriak diren eta labore-elkarteak egitea, haien garapena eta izurriteen aurrean defentsa hobetzeko. Adibidez, etxeko tomatea ongi, letxuga, perrexila edo apioa, baina konbinazio gehiago daude.

2. Behar den materiala lortzea

Hiri baratze txiki baten aukerak askotarikoak dira
Hiri-baratze txiki bat ez da garestia, baina inbertsio txiki bat ekar dezaketen zenbait elementu behar ditu. Haziak oso merkeak dira, eta uztak dituzten gutun-azaletan eros daitezke. Laborantza bizkortu eta arrakasta izateko aukerak handitu nahi baditugu, landarea ernamuindu eta birlandatu behar dugu.

Loreontziak, loreontziak, loreontziak, etab. erabilgarri dagoen lekuaren eta labore motaren araberakoak izango dira. Hainbat tamaina eta kalitate daude, eta eros daitezke, edo latak, ur-bonbillak edo plastikozko ontziak hondoan zulo batzuekin berrerabili. Hainbat aukera daude: hiri-baratze txikiak, piramide gisa, landare igokarien sistemak, etab.

Hiri-baratze miniaren arduradunak hainbat elementu behar ditu zaintzeko eta biltzeko, hala nola inausteko guraizeak, ureztatzeko ontzia eta lurra eta ongarritzea. Altueran hazten diren landareek, tomateek bezala, gida bat behar dute, hala nola kanabera edo egurrezko hagatxoa.

3. Uzta ondo prestatu eta zaintzea

Ontziak ahalik eta leku onenean jarri behar dira, nahikoa leku eta argi- eta orientazio-ordu onenak izan behar dituzte. Lurra komeni da materia organikoan eta mineraletan aberatsak diren substratuak izatea, hazten laguntzeko. Ontzia substratuarekin betetzen da, eta haziak zentimetro batzuez lurperatzen dira garatzeko, eta, ondoren, modu neurritsuan ureztatzen dira.

4. Behar bezala ureztatzea

Ura da hiri txiki batek aurrera egiteko giltzarrietako bat. Ontzi txikiak direnez, ureztatzeak behar bezala dosifikatu behar du. Ura falta bada, landarea lehortu daiteke, baina gehiegi itotzeko arriskua dago. Tilhorrek zuloak izan behar ditu drainatzea errazteko eta sustraiak ez dira ustelduko. Plater bat edo beste lorontzi handi bat jar dakioke, gehiegizko urari eusteko, eta geroxeago aprobetxatu gainerakoa. Hobe da goizean goiz edo gauez ureztatzea.

Landare bakoitzak behar jakin batzuk ditu. Zalantzarik izanez gero, hobe da zerbait motz geratzea. Landareak behatzeak esango digu ur gehiago behar duten ala ez. Euria iturri egokia da, baina, posible ez bada, ureztagailuak edo edozein ontzi erabil daiteke ur pausatua izateko, eta txorrota gertu eduki. Egokiena da tantakako ureztatze-sistema automatikoa instalatzea.

5. Konpostajea aprobetxatzea

Laboreak hobeto hazteko eta ekoizteko, urtean bizpahiru aldiz ongarritzea komeni da. Ekologia- eta etxe-forma da konpostajea aprobetxatzea, hondakin organikoak ongarri bihurtzen dituen birziklatze-sistema bat. Etxeko konpostagailuak erabil daitezke, adibidez, NatuEcill edo GG02.

6. Hiriko baratze txikien beste ekimen batzuk ezagutzea

Etxean lantzen ari diren beste pertsona batzuen esperientziak, ideia eta trukuen trukeak, gure hiri-ortu propioa martxan jartzen lagun diezagukete. Internetek informazio asko eskaintzen du, eta sare sozialak interes komunak dituzten beste leku batzuetako jendearekin harremanetan jartzeko modu bat dira. Alde horretatik, “hiri-baratze ekonomikoa, ia doakoa” azaltzen duten web orri interesgarriak aurki daitezke; gida bat, hain zuzen ere, balkoian hiri-baratzea lortzeko urratsez urrats; blogean, hiri-baratze txiki bat egiteko aukera ematen duten webgune interesgarriak aurki daitezke; eta, horrez gain, “minilabre” bat, Facebook, YOutube edo Flickr bezalako sare sozialak erabiltzen dituena bere esperientziak kontatzeko.