Saltatu nabigazio-menua eta joan edukira

EROSKI CONSUMER, kontsumitzailearen egunkaria

Bilatzailea

Fundazioaren logotipoa

EROSKI CONSUMERen kanalak


Kokaleku honetan zaude: Azala > Ingurumena

Artikulu hau itzulpen automatikoko sistema batek itzuli du. Informazio gehiago, hemen.

Euskarara itzultzeko sistemek aurrerapen handiak izan dituzte azken urteotan, baina oraindik badute zer hobetua. Hobekuntza horren parte izan nahi? Aukeratu esaldi osoak nahieran, eta klikatu hemen.

Haurra

Mundu osoan hondamendi naturalak eragiten dituen fenomeno klimatikoa

img_nino1

El Niño fenomeno klimatiko ziklikoa da, eta mundu osoan hondamendi naturalak eragiten ditu. Hala ere, Hego Amerika eta Indonesia eta Australia arteko eremuak dira kaltetuenak. Peruko kostaldeko arrantzale batzuei zor zaie izen hori. XIX. mendearen amaieran, “El Niño Jesús” deitu zioten hegoaldeko itsaslaster bero bati, zeinak, normalean, Gabonetan, arrantzatzen zuten iparraldeko korronte hotza mugitzen baitzuen.

Irud.

Gaur egun, ENSO (El Niño Oszilación del Sur) ingelesezko siglekin ezagutzen den fenomeno zabalago bati dagokio terminoa; ekainetik azarora bitartean planetari eragiten dioten aldaketen ziklo jarraitu eta irregularra da. Fenomenoa Ozeano Bare tropikalean hasten da, Australiatik eta Indonesiatik hurbil, eta, harekin batera, presio atmosferikoa aldatu egiten da elkarrengandik oso urrun dauden eremuetan. Horrek aldaketak eragiten ditu uren azaleko tenperaturan, haizeen abiaduran eta eskualde tropikaleko euri-eremuetan. Fenomeno beraren bi zatiei dagokienez, El Niño esaten zaio Ozeano Bareko ekialdeko eta erdialdeko tenperatura igotzeari, eta La Niña, berriz, Hego Amerikako eta Ozeaniako kostaldeak estaltzen dituen eremu batean uraren azaleko tenperatura jaisteari. El Niñoren baldintzetatik La Niña baldintzetara aldatzea eta El Niñoren baldintzetara berriro aldatzea lau urte inguru irauten du. Ikertzaile batzuek diote El Niño duela 40.000 urtetik behintzat existitzen dela.

El Niñok zeharkatzen dituen eremuetan izan ditzakeen ondorio larrien artean, Indonesian, Australian edo Afrikako hego-ekialdean gertatzen diren lehorte larriak eta basoko sute izugarriak dira aipagarrienak; Ekuadorren edo Perun, berriz, uholde eta lur-irristatze larriak eragin ditzaketen euriteei aurre egin behar diete. Horregatik, El Niñoren efektuei lotutako biktimak milaka dira mundu osoan,El Niñoren efektuei lotutako biktimak milaka dira mundu osoaneta galera materialak milaka milioi eurotan.

Zientzialariek oraindik ez dute fenomeno hori guztiz ezagutzen, eta zaila da iragarpenak egitea. Hala ere, fenomeno atmosferiko eta klimatiko hori eta beste batzuk aztertzeak, zientzia atmosferiko eta ozeanografikoen garapenarekin eta fenomeno naturalak aztertzeko zientzialariek eskura dituzten baliabideekin batera, aurrerapen handiak ekarri ditu. Fenomenoari jarraitzen dioten ikertzaileek hilabete batzuk lehenago El Niñoren mehatxu berri baten berri eman diezaiekete arriskuan dauden biztanleei; beraz, ondorio okerrenak arintzeko neurriak har daitezke. Hala, 1997 eta 1998 bitartean gertatutako fenomeno horrek ondorio latzagoak izan zitzakeen, baldin eta Brasilgo ipar-ekialdeko nekazariei lehorteak jasateko eta beroarekiko erresistenteak diren espezieak landatzeko aukera eman zien aldez aurretik ohartarazi ez baziren. Kaliforniako Los Angeleseko bizilagunek, berriz, urez betetako kanalak ireki, dikeak indartu eta harea-zakuak banatu zituzten uholdeak izateko arriskua zuten eremuetan.

Beraz, 500 edo 1.000 urtean behin Mega Niño izeneko hondamendi handi bat gertatzen dela kalkulatzen da, kaltetutako eremuetan kalte larriak eragiteko gai dena. Alde horretatik, uste da halako fenomenoek iraganean zenbait zibilizazio desagertzea eragin zutela. Bestalde, "Haur oso indartsuak", 1925, 1983 edo 1997, gutxi gorabehera 50 urtean behin gertatzen dira; "Haur arruntak", berriz, 3 edo 4 urtean behin gertatzen dira, eta, sarritan, ingurunerako ondorio onuragarriak izaten dituzte, hala nola ur-baliabideak sortzea, nahiz eta kalte nabarmenak ere eragin. Zientzialari askok ohartarazi dute gizakiak eragindako klima-aldaketak ere eragiten diola El Niñori, eta, beraz, ‘Haur oso indartsuak’ maizago gertatzeko arriskua dagoela.

Ingurumen-ondorioak

El Niñok eragindako tenperatura-aldaketek eragina dute uren gazitasunean, eta horrek eragina du itsas ekosistemetan eta, ondorioz, arrantza-jardueran. Atmosferaren zirkulazioan gertatzen diren aldaketek klima globala aldatzen dute, eta, ondorioz, nekazaritza, baliabide hidrikoak eta planetako eremu zabaletako beste jarduera ekonomiko garrantzitsu batzuk ere kaltetuta daude. Alde horretatik, ikerketa berri baten arabera, El Niñok arrisku larrian jar zezakeen Afrikako 20 milioi pertsonen elikadura.Haurrak arrisku larrian jar lezake Afrikako 20 milioi pertsonen elikadurauztak ukitzean.

Beste eragin kaltegarri batzuk hauek dira: basoko suteen maiztasuna handitzea, uholdeak, kostako higadura, itsas hegaztien habiaratzearen eta koralezko arrezifeen aldaketak, eta ekaitz tropikalak. Bestalde, ikertzaile batzuen esanetan, datozen urteetan klima-aldaketak eragingo ditu, eta, horren ondorioz, uraren bidez edo inguruko hezetasunaren mende dauden eltxo edo mikrobioen bidez transmititzen diren gaixotasunek eragin handiagoa izango dute.

Hau interesa dakizuke:

Infografiak | Argazkiak | Ikerketak