Saltatu nabigazio-menua eta joan edukira

EROSKI CONSUMER, kontsumitzailearen egunkaria

Bilatzailea

Fundazioaren logotipoa

EROSKI CONSUMERen kanalak


Kokaleku honetan zaude: Azala > Ingurumena > Hiri-ingurumena

Artikulu hau itzulpen automatikoko sistema batek itzuli du. Informazio gehiago, hemen.

Euskarara itzultzeko sistemek aurrerapen handiak izan dituzte azken urteotan, baina oraindik badute zer hobetua. Hobekuntza horren parte izan nahi? Aukeratu esaldi osoak nahieran, eta klikatu hemen.

Zer da garapen jasangarria?

Garapen ekonomikoak aurrera jarraitu ahal izango du ingurumena errespetatzen bada.

  • Egilea: Egilea
  • arabera: Asteazkena, 2005eko maiatzaren 25a
Img desarrollosostenible

Naturak baliabide mugatuak dituenez, ustiapenean, kontsumo masiboan eta diru-irabazian oinarritutako sistema ekonomikoa jasanezina da. Horregatik, garapen iraunkorraren ideiak premisa hori kontuan hartuko duen eta gizakien bizi-baldintzak hobetzeko aukera emango duen garapena aldezten du, ingurumena errespetatzen duen ustiapen arrazional baten bidez. Baina, zer da garapen jasangarria eta nola lortzen da?

Garapen iraunkorreko agendaren helburuak

Nazio Batuek Garapen Iraunkorreko Agenda 2030 onartzeko Gailurra egin zuten New Yorken. “Nazioarteko agendan mugarri bat da, pobreziaren aurkako borroka eta ingurumenaren babesa lehen aldiz batzen baitira”, nabarmendu zuen Amancay Villalbak, UNESCO Etxearen, Euskal Herriko UNESCO Etxearen, ordezkarietako bat den aldetik.

Orain arte, giza garapenean eta iraunkortasunean aurrera egiteko nazioarteko lanak bide paraleloak baina desberdinak jarraitu zituen. Agenda 2030ek biak elkartu ditu giza garapen iraunkorrerantz. Nazio Batuek onartzen dute gero eta aditu eta ingurumen-erakunde gehiagok aspalditik adierazten zutena: giza garapena jasangarria baino ezin da izan, edo, bestela esanda, infinitua izateko planteatutako hazkunde ekonomikoaren eredu bat ezinezkoa da planeta mugatu batean.

Garapen Iraunkorreko Helburuek (GJH) aurrera jarraitzen dute Milurtekoko Garapen Helburuek (MGH). Helburu horiek 2000. urtean onartu ziren, eta 2015erako ezarri zen helburua munduko gosea eta muturreko pobrezia desagerraraztea da. GJHek data berri bat ezarri dute, 2030, asmo berarekin, baina ingurumenaren gakoa barne.

Hala, Garapen Iraunkorreko Helburuek (GJH) giza garapena eta ingurumenaren babesa bateratzeko beharra onartzen dute. Horrez gain, pobreziaren aurka borrokatzeko eta ingurumena babesteko hainbat helburu proposatu dituzte 2030erako. Hori dela eta, Munduko Bankuak atlas bat argitaratu zuen, munduko ingurumen-aurrerapen eta -erronka nagusiekin, besteak beste, eraikuntza iraunkorrarekin.

 

 

Garapen bideragarria

 

Garapen iraunkorraren kontzeptua: jatorria eta bilakaera

Garapen iraunkorraren lehen definizioa 1987an egin zen, Nazio Batuen Ingurumen eta Garapen Batzordeak 1983an sortutako “Guztion etorkizuna” txostenean. Txostenak, “Brundtland txostena” izenaz ezagunagoa denak, Gro Harlem Brundtland norvegiak koordinatu baitzuen, kontzeptu hori ezarri zuen ingurumen-, ekonomia- eta gizarte-alderdiak ikuspegi solidariotik bateratzeko. Urte batzuk geroago, 1992an, Nazio Batuen Rio de Janeiroko Lurraren Gailurrean, Garapen Iraunkorrerako Batzorde bat eratu zen, pentsamolde-aldaketa hori bultzatzeko asmoz. Goi-bilera horren azken emaitza nagusia Agenda 21 izeneko dokumentua izan zen. Bertan, mundu guztiarentzako garapen iraunkorreko estrategia orokor bat definitu zen, Iparra-Hegoa harremanak bereziki azpimarratuz.

Goi-bilera horretan parte hartu zutenek, gainera, “Ingurumenari eta Garapenari buruzko Rioko Deklarazioa” egin zuten, garapen-eredu hori kontuan hartzen zuena eta hura zenbait printzipioren bidez zehazten saiatzen zena. Garapen iraunkorraren definizioa 3. printzipioan onartzen zen: “Gaur egungo belaunaldien beharrak asetzen dituen garapen hura, etorkizuneko belaunaldiek beren beharrei erantzuteko dituzten aukerak arriskuan jarri gabe”. Rioko gailurra egin zen
urte berean, Europako Batasunak Erkidegoaren ingurumeneko V. Ekintza Programa egin zuen, “Garapen iraunkor baterantz” izenekoa. Programa horrek onartzen zuen ingurumena gaur egun hartzen diren ekintza kolektiboen mende dagoela, eta onartzen zuen zaila zela estatu kideen pentsamolde-aldaketa hori, bai enpresa-munduan, bai herritarrengan. Alde horretatik, garapen jasangarriak toki bateko baliabide naturalak zentzuz erabiltzea eskatzen du, eta etorkizuneko belaunaldiek ere baliabide horiek erabili ahal izan ditzaten ahalegintzen da.

Bestalde, zenbait adituk gogoan dute garapen jasangarria terminoa ingelesaren itzulpen desegokia dela, eta zuzenago “garapen iraunkorra” deitu beharko litzaiokeela, garapena ez baita oinarritzen, denboran irauten baitu. Hala ere, beste termino batzuekin gertatzen den bezala, erabilera hori aldatzeko adina ezarri da, nahiz eta oker erabiltzen ari den.

Garapen iraunkorraren kontzeptuaren azpian dagoen kontzeptua beste terminologia batekin proposatu da lehenago. XVIII. mendean, ekonomialari frantziarrek, fisiokrata izenekoek, “errenazimentuko aberastasunak” handitzeaz hitz egiten zuten, “hondoko ondasunak” kaltetu gabe. Joan den mendeko hirurogeita hamarreko hamarkadaren hasieran, hazkundearen mugei buruzko Erromako Klubaren Lehen Txostenak, beste argitalpen eta gertaera batzuekin batera, zalantzan jartzen zuen hazkundearen bideragarritasuna munduko helburu ekonomiko gisa. Ignacy Sachs Nazio Batuen ingurumen- eta garapen-gaietarako aholkulariak “ekogarapen” hitza proposatu zuen, Hirugarren Munduko herrialdeek lehenbailehen eskatzen zuten ekoizpena handitzea eta Lurraren bizigarritasuna ahalbidetuko lukeen ekosistemak errespetatzea bateratzeko. Hala ere, terminoa ez zen izan ekonomialari eta politikari konbentzionalenen gustukoa, eta, horren ondorioz, azkenean ez zen erabili, eta “garapen jasangarria” erabiltzen hasi zen.

Horregatik, zenbait forotatik kritikatu dute garapen iraunkorraren ideia ez dela finkatu, termino anbiguoa izango litzatekeelako, desira orokor bat jasotzen duena, edukia eta praktikan jartzeko modua asko zehaztu gabe. Hala, indarrean dagoen zehaztugabetasun gehiena garapen ekonomikoaren ideia eta jasangarritasunaren ideia bateratzeko ahaleginetik etorriko litzateke, bi kontzeptu horietako bakoitza maila desberdinei buruzkoa denean.

Bestalde, komeni da azpimarratzea Espainiak 21. postua duela NBEren Garapen Iraunkorreko Helburuetan izena eman duten 162 herrialdeen artean, nahiz eta autonomia-erkidego guztiak ez diren berdin eraginkorrak.

Nola lortu helburu horiek

Hona hemen garapen batek jasangarritzat jo ahal izateko izan behar dituen ezaugarri nagusiak:

  • Jarduera ekonomikoak ingurumen sistema mantendu edo hobetzea, baita herritar guztien bizi kalitatea ere.
  • Hezkuntza
  • Baliabideak eraginkortasunez erabiltzea eta birziklatzea eta berrerabiltzea sustatzea
  • Teknologia garbiak garatu eta ezartzea
  • Kaltetutako ekosistemak leheneratzea
  • Eskualdeko autosufizientzia sustatzea
  • Naturak giza ongizaterako duen garrantzia onartzea
  • Giza jarduerak planteatzea bere legeak dituen sistema natural baten barruan, baliabideak naturaren funtzionamenduaren oinarrizko mekanismoak aldatu gabe erabiliz.
  • Elikadura jasangarria

Hau interesa dakizuke:

Infografiak | Argazkiak | Ikerketak