Saltatu nabigazio-menua eta joan edukira

EROSKI CONSUMER, kontsumitzailearen egunkaria

Bilatzailea

Fundazioaren logotipoa

EROSKI CONSUMERen kanalak


Kokaleku honetan zaude: Azala > Osasuna eta psikologia

Artikulu hau itzulpen automatikoko sistema batek itzuli du. Informazio gehiago, hemen.

Euskarara itzultzeko sistemek aurrerapen handiak izan dituzte azken urteotan, baina oraindik badute zer hobetua. Hobekuntza horren parte izan nahi? Aukeratu esaldi osoak nahieran, eta klikatu hemen.

Antsietatea izaten ari naiz? Ezagutu sintomak eta nola kontrolatu

COVID-19K eragindako osasun-krisiak antsietate-kasuak areagotu ditzake. Sintomak garaiz antzematea eta nola erreakzionatu jakitea funtsezkoa da osasunean dituzten ondorioak gutxitzeko

  • Egilea: Argitaratze-dataren
  • arabera: Asteazkena, 2020ko maiatzaren 13a
ansiedad agobio Irudia: Foundry

Pultsua azkartu egiten da, arnasketa bizkorrago egiten da, bularrak zapaldu egiten zaitu eta larritasun sentsazio lausoa sentitzen duzu, baita ahulezia ere. Antsietatearen ezaugarri diren sintometako batzuk dira, Espainiako biztanleen %7,36k pairatzen duten egoera emozionala, Osasun Inkesta Nazionalaren arabera (2017). Ohikoagoa da emakumeen artean (%9,79) gizonen artean baino (%4,79). 2013 bitartean, depresioa edo antsietatea zuten pertsonen kopurua %50 inguru handitu zen mundu osoan, 416 milioi izatetik 615 izatera igaro baitzen: biztanleen %10 inguru, Osasunaren Mundu Erakundearen (OME) datuen arabera. Antsietate-krisi baten aurrean nola jokatu eta identifikatzen ikastea oso garrantzitsua da, batez ere ohiz kanpoko isolamendu- eta koarentena-egoera horretan.

Edozein arrisku-egoeratan aktibatzeko prest gaude gizakia. Bihotzak azkarrago egiten du late, hiperaireztatu egiten gara eta muskuluak tenkatzen ditugu korrika ateratzeko eta bizia gordetzeko. Motibazio fisiologikoa argia da: ihes egiteko prestatzea. “Benetako arriskua denean, antsietate positiboko erantzuna esaten zaio horri; baina ez denean, nire gorputza egoera arriskutsu baterako prestatu da, arrisku hori nire buruaren barruan bakarrik badago, eta pentsatzen dut zerbait gaizki aterako dela edo pentsamendu katastrofistak ditudala. Hori da, hain zuzen, antsietatea deritzoguna”, azaldu du Silvia Alavak, Álava Reyes Psikologia Zentroko hezkuntza-psikologian adituak.

Antsietatea, oro har, oso lotuta dago bizi garen egoerei buruz egiten ditugun interpretazioekin, bai eta horietatik erator daitezkeen ideia irrazionalekin ere. Noizbehinka sentitzea normala da: antsiogenoa izan daitekeen egoera batean gaudenean gertatzen zaigu, hala nola koronabirusaren egungo krisian, non pertsona askok erabaki irrazionalak hartu baitituzte, hala nola elikagaiak neurriz kanpo erostea hornidura bermatzen duten mezu ofizialak gorabehera. Baina hori behin eta berriz gertatzen denean, kezka eta beldur handiak, gehiegizkoak eta iraunkorrak sentituz eguneroko egoera askotan, antsietate-nahaste batez ari gara.

“Une honetan guztiok antsietate pixka bat izatea aurreikus daiteke, inoiz herrialde gisa bizi izan ez dugun muturreko egoera batean baikaude. Beldur pixka bat izateak lagundu egiten digu zuhurrak izaten, Osasunetik ematen dizkiguten jarraibideei jarraitzen, eskuak gehiago garbitzen, zerbait ukitu baino bi aldiz pentsatu…”, dio Arabak. “Arazoa izu-egoera batera igarotzea da, eta kutsatzea saihestuko ez luketen gauzak egiten ditugu, hala nola janaria pilatzea, inork ez digunean esan amaitzeko”.

Antsietatea: sintomak eta zer egin

Maila fisikoan, nolabaiteko takikardiaren eta itomena edo asfixia sentitzearen bidez agertzen da antsietatea, biriketara nahikoa airerik iritsiko ez balitz bezala; baita biguntasuna eta nolabaiteko larritasuna edo beldurra ere. Sintoma horiek oso garrantzitsuak dira eta organismoari kalte egiten diote; izan ere, ondo kudeatzen ez baditugu, min somatikoak eragin ditzakete (burukoak, urdailekoak eta abar).

Estres handiko egoeretan antsietatea ohiko erantzuna denez, nola jokatu jakiteko eta estresa gerta ez dadin (edo, hala eginez gero, intentsitate txikiagoa izan dezan), estres-egoerak saihestea da modu egokia. Era berean, psikohezkuntzak ere laguntzen du, “gutako bakoitzak emozioak sentituko dituela eta denak ez direla atseginak izango ulertzeak”, dio Arabak, errealitatea nola interpretatzen ari garen eta zer pentsamendu mota ditugun ikusten ikasteko beharra adierazten baitu. “Normalean, antsietate-krisi batean murgilduta gaudenean, ideia irrazional batzuk izaten ditugu, egoerak handiarazteko eta gehienetan gertatuko dena baino askoz okerragoak izango diren egoerak proiektatzeko joera dutenak”, erantsi du.

Bestalde, gure bizimodua zenbat eta osasuntsuagoa izan, orduan eta errazagoa izango da antsietatetik urrun egotea. Kirolak, adibidez, asko laguntzen du kontrolatzen, “izan ere, 25 minutu daramagunean gertatzen den aktibazio fisiologikoak asko indargabetzen du emozio negatiboenek eragindako aktibazioa”, azaltzen du adituak. Emozio atseginen alde egitea ere ez da txarra, lagunekin barre egiten dutelako gertatzen diren emozioen antzera, WhatsApp edo bideokonferentzia dela medio.

Nola trata daiteke antsietatea?

Hasteko, garrantzitsua da antsietate-kasu baten aurrean nola jokatu jakitea. Horretarako, funtsezkoa da pertsonekin asko lan egitea eta pertsona horiek sentitzea eta pentsatzea. Atal garrantzitsu bat estresa arintzeko eta maneiatzeko teknikekin lotuta dago, “hala nola, muskulu-erlaxazio progresiboa, arnasketa diafragmatikoa edo mindfulness teknika jakin batzuk”, dio Arabak.

Beharrezkoa da, halaber, ditugun pentsamenduekin lan egitea, “askotan antsietate-erantzuna eragiten duten ideia irrazionalekin edo batzuetan egoeren inguruan egiten ditugun interpretazio hain negatiboekin”. Hau da, ezin da egoera aldatu, baina bai egoerari buruz egiten den interpretazioa. Askotan, daukagun sentimendua ez dago hain modu objektiboan bizi dugun errealitateak eraginda, baizik eta nola interpretatzen dugun eta interpretazio horietan zerbait beldurgarria izango dela dioten ideia katastrofistak sartzen ditugun.

Tratamendu eta protokolo batzuk badaude ere, laguntza behar duen pertsonari egokituko zaizkio beti. Guztiek ez diete erantzungo teknika jakin batzuei, eta zenbait faktoreren mende egongo dira, hala nola kolektibo horren mende: haurrak, adinekoak, haurdunak…, pazientearen nortasuna, adina eta baita hezkuntza-maila ere.

Komeni da gogoratzea, halaber, antsietatea eta depresioa bi gauza desberdin direla. “Komorbilitate handia dago, hau da, bi nahasteak batera agertzen dira maiz. Antsietatea denboran zehar luzatzen bada, antsietateak gogo-aldartearen asaldura (depresioa) eragin dezake, nahiz eta, jakina, ez den beti gertatzen”, dio Arabak.

Sintomen krisia
Irudia: RUANSHUNYI

Antsietate-krisiak

Horregatik guztiagatik, funtsezkoa da antsietatea eta antsietate-krisia bereiztea. Une jakin batean, antsietate-maila gaindituz gero, maila fisikoan, izu-sentsazio bat sortzen du, bihotzekoak dituenen antzeko sintomak dituena, eta harekin nahas daitekeelakoan, antsietate-krisi baten aurrean gaude. Sanitas aseguru medikoaren arabera, pertsona batek krisia izan duela jotzen da sintoma hauetako lau edo gehiago dituenean:

  • Bihotz-taupadak edo bihotz-taupaden maiztasuna areagotzea (takikardia).
  • Itolarri-sentsazioa, arnasketa azkarrarekin.
  • Bularreko zapalketa.
  • Beldurra edo izua.
  • Izerditzea edo hotzikarak.
  • Dardarak.
  • Goragalea edo sabeleko mina.
  • Zorabioa edo are zorabioa ere.
  • Irrealtasun-sentsazioa.
  • Sorgortze edo inurritze sentsazioa.

Horrelako krisirik inoiz izan ez bada eta sintomak ezagutzen ez badira, baliteke Larrialdietara joatea, infartua izateko beldur baita. Baina batetik pasatu bada, izuagatik mugitzen ez bagara kontrola dezakegu: arnasketa normalizatzen saiatu, sudurretik arnasa hartuz eta aho erritmikotik astiro ateraz, eta bitartean pultsua hartuz, normaltasuna berreskuratzen lagundu.

Modu egokian identifikatzeko, Silvia Álava psikologoak esan du psikohezkuntza oso garrantzitsua dela; antsietatea zer den eta erantzunik onena zein den ulertzea, honela: “Hau antsietatea da, eta, oso desatsegina izan arren, badakit etorri den bezala joango dela eta denbora pasatzen uztea izango dela kontua. Hobe dut estrategia eta teknika batzuk ezagutzen baditut, haiek murrizten eta krisi-egoeran eta izu-krisian sartzea eragozten lagunduko didatenak”.

Zer egin antsietate-krisi baten aurrean?

Lehenik eta behin, krisi hori bizi duen pertsonarekin enpatia izatea eta gertatzen ari denaz ulertzen dugula ikusaraztea. “Esaten badiogu ‘ulertzen zaitut, eta ulertzen dut gertatzen zaizuna’, aditzeko joera handiagoa izango du behintzat, eta lagunduko diogu zure arazoa beste era batera ikusten”, azaldu du Arabak. Nolanahi ere, horrek ez du esan nahi bere mailan jarri behar dugunik, baizik eta egoera erlatibizatzeko elkarrekin lan egiteko gai garenik. Umorea ere erabil dezakegu, horrek esan nahi baitu beste ikuspegi baten egoera ikusi ahal izango dugula. “Baina kontuz: lagundu nahi diogun pertsona umore hori hautemateko prestatuta dagoela ziur egon behar dugu; izan ere, norbaitek umoreaz edo umoreaz barre egiten ari garela sentitu behar du”, azpimarratu du.

Nolanahi ere, ahaztu dezagun pertsona horri “lasaitzeko” eskatzea. Hori da erreakzio ohikoenetako bat, baita alferrikakoenetako bat ere, ez baitu inoiz funtzionatzen: krisia duen pertsonak nola lasaitu jakingo balu, egingo zukeen.

Noiz eskatu behar dugu laguntza?

Ez da beharrezkoa antsietate-asaldura baten sintoma fisiko guztiak izan arte itxarotea, laguntza profesionalera jotzeko. Erabakia askoz lehenago hartu behar da: “Gaizki sentitzen zarela ikusten duzunean, eskuetatik ihes egiten dizuten egoerak daudela eta gertatzen ari dena oso ondo ulertzen ez duzula ikusten duzunean, laguntza eskatu behar duzu”, dio Arabak. Horrela, sentitzen ari zaren emozioak nolakoak diren eta zure alde nola jarri ikasiko duzu, eta ez zure aurka. Orain arte aipatutakoaz gain, komeni da jakitea badela Laguntza Elkartea duela 20 urtetik, antsietate-arazoak dituzten pertsonen ongizatea sustatzeko.

Aldiz, antsietatea ez tratatzeak gaixotasun somatikoak eragin ditzake, hau da, arrazoi organikoren bat izan arren osagai somatikoa duten minak. Gorputzak horrela ezin duzula jarraitu esateko duen modua da: larruazaleko erupzioak, urdail-hesteetako eragozpenak, alopezia, migrainak… Gorputzeko seinaleak, gelditu behar duzula uler dezazun. Eta maila psikologikoan, “arreta emateko eta kontzentratzeko gaitasun handia galtzen dugu, eta horrek produktibitatea murriztea eragin dezake; nekea eta apatia ere bai, eta horrek gurpil zoro batera eraman gaitzake: gauza gutxiago egiten ditugunez, emozio atsegin gutxiago sortzen ditugu, okerrago sentitzen gara eta are okerrago sentiarazten gaitu, eta ez dugu nahi gure ingurutik atera”.

Hau interesa dakizuke:

Infografiak | Argazkiak | Ikerketak