Saltatu nabigazio-menua eta joan edukira

EROSKI CONSUMER, kontsumitzailearen egunkaria

Bilatzailea

Fundazioaren logotipoa

EROSKI CONSUMERen kanalak


Kokaleku honetan zaude: Azala > Osasuna eta psikologia

Artikulu hau itzulpen automatikoko sistema batek itzuli du. Informazio gehiago, hemen.

Euskarara itzultzeko sistemek aurrerapen handiak izan dituzte azken urteotan, baina oraindik badute zer hobetua. Hobekuntza horren parte izan nahi? Aukeratu esaldi osoak nahieran, eta klikatu hemen.

“Ariketa fisikoa erregulartasunez egiteak urte gehiago eta autonomia handiagoz bizitzen laguntzen digu”

Marta Arroyo, Euskal Herriko Unibertsitateko irakasle eta ikertzailea eta EROSKI Fundazioaren ‘Pasión por la vida’ gidaren koordinatzailea.

  • Egilea: Argitaratze-dataren
  • arabera: Asteartea, 2019ko abenduaren 17a

Ariketa fisikoa maiz egitea, estresa murriztea eta tokian tokiko eta sasoiko elikagaiak neurriz kontsumitzea dira pertsonen bizimoduan eragin handiena duten alderdietako batzuk, batez ere heldutasunera iristen direnean. Ongizate fisiko eta emozionala, gizarte-bizitza aktiboa eta familia-lotura sendo eta esanguratsuak bezalako faktoreek laguntzen diotena. Izan ere, ariketa fisikoak bizi-itxaropena luzatzeaz gain, transmititu ezin diren haustura eta gaixotasun kronikoak izateko arriskua ere murrizten du, hala nola gaixotasun kardiobaskularrak, eta, horri esker, adinekoen autonomia mantendu edo handitu eta bizi-kalitatea hobetu daiteke. Bizimodu osasuntsu, egonkor eta zoriontsua nola eraman jakiteko, Marta Arroyorekin hitz egingo dugu. Euskal Herriko Unibertsitateko (EHU) irakasle eta ikertzailea da Arroyo, eta EROSKI Fundazioak argitaratutako ‘Pasión por la vida’ gidaren koordinatzailea.

Nolakoa izan behar du elikadurak osasuntsuago eta osasuntsuago bizitzeko?

Ez dago errezeta magikorik gehiago eta hobeto bizitzeko. Baina produktu freskoak, tokikoak eta sasoikoak jatea eta elikagai prozesatuak saihestea funtsezkoa da hori lortzeko. Gainera, elikadura osasungarria izan dadin, energia- eta mantenugai-beharrak ase behar ditu; beharrizan horiek aldatu egiten dira adinaren, jarduera fisikoaren mailaren edo gaixotasun- edo estres-egoeren arabera. Garrantzitsua da elikadura pertsona eta egoera bakoitzera egokitzea.

Nola planifikatu behar da asteko menua?

Bakoitzaren beharrak, lehentasunak, aukerak eta ohiturak hartu behar ditugu kontuan, besteak beste. Lagungarri gerta dakiguke ikusizko tresnak izatea, hala nola platera edo elikadura osasungarriaren piramidea, eta sukaldaritzako teknikei buruzko ezagutzak izatea. Modu errazean azalduta, asteko menua planifikatzeko, normalean jaten ditugun platerak aukeratu eta zerrenda bat presta dezakegu haiekin. Ondoren, asteko bazkari eta afarietan banatu. Ondoren, gosariak eta askariak planifikatu. Kalkulatu zenbat elikagai beharko ditugun erosketa antolatzeko. Eta, erosketa egin ondoren, produktuak behar bezala gorde, ongi kontserbatuko direla bermatzeko. Azkenik, janari-hondarrak aprobetxatu eta ahal den guztietan birziklatu. Ahalegina eskatzen duen arren, ez dugu ahaztu behar asteko menua antolatzeak hainbat abantaila dituela, hala nola dirua eta denbora aurreztea eta osasuna hobetzea, aurrez planifikatzen diren janariak osasungarriagoak izaten baitira.

Zer jarduera fisiko mota da gomendagarria, eta zer maiztasunekin egiten dugu?

Adinekoentzat gomendatutako jardueretako batzuk jolasekoak edo aisialdikoak dira, hala nola, paseatzea edo bizikletaz ibiltzea, eta jolasak, kirolak edo eguneroko, familiako eta komunitateko ohituren testuinguruan programatutako ariketak. Maiztasuna eta iraupena faktore askoren araberakoak dira. Baina, oro har, Osasunaren Mundu Erakundeak gomendatzen du 65 urte edo gehiagoko pertsonek astean gutxienez 150 minutu jarduera fisiko neurritsua egiteko, astean 75 minutu jarduera fisiko bizia egiteko edo bi jarduera mota horien arteko konbinazio baliokide bat egiteko. Gainera, komeni da muskuluak indartzeko jarduerak egitea, astean bitan edo gehiagotan.

Zer onura ditu orduan fisikoki aktiboa den pertsona izateak?

Jarduera motaren eta jarduera egiteko maiztasunaren arabera. Ikuspegi fisikotik, ariketa fisikoa erregulartasunez egiteak funtzio kardiobaskularrak hobetzen ditu, lokomozio-aparatua indartzen du, gorputz-osaera hobetzen du, osasuna eta autonomia funtzionala handitzen ditu, funtzio kognitiboei eusten laguntzen du eta zenbait gaixotasun izateko aukera murrizten du (besteak beste, minbizi-mota batzuk). Ikuspegi psikologikotik, autoestimua eta gogo-aldartea areagotzen ditu, umorea hobetzen du, buru-azkartasuna areagotzen du, antsietatea eta estresa murrizten ditu… Eta, ikuspuntu sozialetik, aisialdiaren okupazio aktiboa bultzatzen du, eta inguruarekiko harremanetarako, komunikaziorako eta elkarreraginerako gaitasuna hobetzen du.


Irudia: Alex Bluen

Arretaz jokatu behar da ariketa fisikoa egiten hasi aurretik?

Azterketa medikoaren bidez egoera fisikoaren balorazioa egitea komeni da. Halaber, komeni da arropa egokia aukeratzea, ariketa eroso eta lasaia egiteko, giro-tenperaturarako egokia, baita pertsona bakoitzari hobekien egokitzen zaion kirol-materiala ere.

Gauza bat dira hirugarren adineko kirolak, baina errutina fisiko eta funtsezko horiek ez al dira idealki ezarri behar atalase horretara iritsi aurretik?

Jarduera fisiko erregularra, beste bizi-ohitura osasungarri batzuk bezala, ona da edozein adinetan. Gaztaroan eta helduaroan ariketa edo kirola egiten dutenek gaitasun fisiko eta kognitiboak hobeto gordetzen dituzte adinekoak direnean. Ohitura hori ez dutenei gehiago kostatzen zaie ohitura hori hartzea adinekoengana iristen direnean, erorikoen eta lesioen beldur direlako. Baina inoiz ez da berandu: ariketa erregulartasunez egiteak urte gehiago eta autonomia handiagoz bizitzen laguntzen digu, baita 60ko hamarkadatik aurrera hasten denean ere.

Zer faktore dira garrantzitsuenak ongizate emozionalaz gozatzeko?

Jateko eta atseden hartzeko ordutegi zentzuzkoa izateak eta adimen aktiboa izateak pertsonen ongizate fisiko eta emozionalean lagun dezakete. Helduei erreparatuz gero, ohartuko gara egun eta ordu jakin batzuetan ariketak egiteko ohiturak hartzen badituzte, antsietatea eta depresioa izateko arrisku gutxiago dutela. Gainera, jarduera horiek autoestimua hobetzen dute.

Garrantzitsua da bizitza sozial aktiboa izatea?

Bai, noski. Bizitza sozial aktiboak isolamendu soziala ekiditen du eta ongizate fisiko eta emozionala bultzatzen du. Gizartearen parte-hartzeak balioa, partaidetza, identitatea eta atxikimendua ematen ditu, eta bizi-kalitatea hobetzen du.

Nola eragiten du ondo lo egiteak eta lo-higiene egokia izateko gai izateak?

Lo egitea eta atseden hartzea funtsezkoa da; izan ere, loak oroimenean eragiten du (informazioa gordetzen laguntzen du), eguneroko nekea eta ondoeza ekiditen ditu, suminkortasuna murrizten du eta edozein ezbeharren aurrean azkar erreakzionatzeko gaitasuna handitzen du. Behar dugun denbora eta lo mota aldatu egiten dira hazi ahala. Pertsona bakoitzak ordu kopuru bat behar izan dezake, eta lo egiten dugun denboraren arabera ez ezik, amets horren kalitatearen arabera ere bai. Adinarekin, agian, ez da hain sakona izango, maizago esnatuko gara, eta loa berriz hartzea zailagoa izango zaigu.

Gauez ondo lo egiteko, beti ordu berean oheratzea eta jaikitzea gomendatzen da, hau da, errutina sortzea; ohea lo egiteko bakarrik erabiltzea (ez telebista ikusteko, ez irakurtzeko); telebista, mugikorra eta janaria logelatik urruntzea; alkoholik, tabakorik edo lotarako substantzia estimulagarririk ez hartzea; afaltzea arinki eta gutxienez oheratu baino bi ordu lehenago; giroa zaintzea (tenperatura 18 eta 22 gradu artean egotea).


Iruzkin bat argitaratzen baduzu, datu-babesari buruzko politika onartzen duzu

Hau interesa dakizuke:

Infografiak | Argazkiak | Ikerketak