Saltatu nabigazio-menua eta joan edukira

EROSKI CONSUMER, kontsumitzailearen egunkaria

Bilatzailea

Fundazioaren logotipoa

EROSKI CONSUMERen kanalak


Kokaleku honetan zaude: Azala > Osasuna eta psikologia

Artikulu hau itzulpen automatikoko sistema batek itzuli du. Informazio gehiago, hemen.

Euskarara itzultzeko sistemek aurrerapen handiak izan dituzte azken urteotan, baina oraindik badute zer hobetua. Hobekuntza horren parte izan nahi? Aukeratu esaldi osoak nahieran, eta klikatu hemen.

"Duelua etapatan banatzen duten ereduak zaharkituta daude"

Alba Payàs, Psikoterapia Integratibo Erlazionaleko Institutuko zuzendaria

  • Egilea: Argitaratze-dataren
  • arabera: Astelehena, 2020ko ekainaren 01a

Doluaren tratamenduan aditua da Alba Payàs, eta IPIR Institutuko zuzendaria da. Dueluko familietan eta profesionalen prestakuntzan espezializatutako zentroa da. Gainera, 'Las tareas del duelo' edo 'El mensaje de las lágrimas' liburuak idatzi ditu. "Errituek adierazten dute errealitate berri batean sartzen garela, eta, haiek gabe, doluan dauden pertsonek errua sentitzen dute ezin izan dutelako agur esan, eta irrealtasun-sentsazioa areagotzen da", azaldu du. Elkarrizketa honetan, galdetuko diogu nola aurre egin galerari eta nola egin duelua konfinamendua eta pandemia marraztu duten testuinguru atipikoan.

Koronabirusak heriotzarekin dugun erlazioa aldatzen du?

Duela hilabete batzuk, pentsaezina zen gure familia arriskuan egon zitekeela imajinatzea, baina orain gehienok zalantza eta kezka hori dugu. Pandemiak heriotzaren aurreikusteko ezintasuna hurbildu digu. Halaber, agerian uzten du erritu kolektiboen garrantzia, 19. cobidean ez zeudenak. Maite ditugun pertsonak zaintzeak eta bizitzaren azken etapan lagun egiteak indarberritzeko ahalmena du, zentzua ematen duena. Hileta-elizkizunek hildakoak komunitatean izan duen eragina nabaritzen dute, eta gorpua izatea errealitateari aurre egiteko eta hura onartzeko modu bat da. Oro har, errituek adierazten dute errealitate berri batean sartzen garela, eta, haiek gabe, doluan dauden pertsonek errua sentitzen dute ezin izan dutelako agur esan, eta irrealtasun-sentsazioa areagotu egiten da. Faktore horiek arrisku-dolua eragiten dute, eta horiei gehitu behar zaizkie etorkizunari buruzko ziurgabetasuna eta gizarte-laguntzarik eza, pertsonen sare hori egoera orokorrak ukitzen eta ukitzen baitu.

Zer ikusten duzu pandemiagatik norbait galdu duten pertsonengan?

Tristura, inpotentzia eta erru sentimendu handia, bertan egon ezin izateagatik. Halaber, haserretu egiten naiz sistemarekin, arauekin, bere lagunak hiltzeko izan duen moduarekin edo informazio gehiago lortu ezin izan duelako. Bestalde, trauma handia ikusten ari gara, gainezka egitearen, irrealtasunaren eta bakardadearen sentsazioa.

Noiz eskatu beharko litzateke laguntza espezializatua?

Aipatutako inguruabarretan. Dolu honen arrisku maila dela eta, baita erru, haserre, sinesgaiztasun, atsekabe eta tristura sakonaren sintomek bizpahiru hilabete irauten badute ere.

Zer etapa igarotzen ditu pertsona maite bat galdu duen norbaitek?

Duelua etapatan banatzen duten ereduak zaharkituta daude. Eta dolua kalera botatzea dela dioen ideia ere okerra da: ez da komeni agurra eta hileta nahastea. Pertsona batzuei laguntzen badie ere, gehienek ez dute esan nahi agur maite duten pertsonari, loturak jarraitzen baitu. Helburua da lotura jarraitu, osasuntsu eta emankorrak egitea.

Zer aholku emango zenioke pertsona bati dueluan?

Bizitzen ari dena onartzea eta sentitzen duena sentitzeko baimena ematea. Haserre edo gainezka egotea normala da. Ez du esan nahi erotuta dagoenik. Garrantzitsuena da oinazea saihesteko baliabideen eta harekin lotzen direnen artean oreka aurkitzea, eta horiek bereizten jakitea. Alde batetik, mingarriak entretenitzen, zaintzen eta lasaitzen lagunduko dioten gauzak egin beharko lituzke, hala nola oroitzapenak sorrarazten dituzten berri edo irudiei gainez egitea, errutinak kontserbatzea, osasuntsu jatea, kirola egitea, laguntza-sarea gordetzea edo atseden hartzea. Bestetik, sufrimenduarekin eta gertatutakoarekin lotzeko denbora eta espazioa ematea, eta laguntza-sarera jotzea zigorra, haserrea edo errua kanporatu eta partekatzeko.

Nola lagun dezakete lagunek eta senideek?

Askotan, laguntza-sarea ez dago eskuragarri, pertsonok zailtasunak izaten baititugu emozioen munduarekin konektatzeko, eta, ondorioz, isiltasun-hormak eraikitzen dira pertsonaren inguruan, doluan. Hautsi egin behar dira, familiek sentitzen dutena gurekin parteka dezaten eta guk haiekin egin ahal izan dezagun.

Zer egin daiteke konfinamenduaren ondoren agurtzeko?

Laguntza-sarea indartzea: familia osoarekin eseri, hitz egin, besarkatu, nola bizi izan den partekatu. Garrantzitsua da kontakizunak batera jartzea eta istorioa berreraikitzen saiatzea, bereizita egon direnez zatiak baino ez baitaude. Uste dut konfinamenduaren ondoren orain egin ezin izan diren hileta asko ikusiko ditugula. Denbora eta gorputza igaro arren, errituak esanahi eta indarberritze-ahalmen bera du.

Zer zeregin du teknologiak eta nola erabili behar dugu?

Zorionekoak gara sareak erabiltzen, baina beren mugak ere badituzte. Ez dira laguntza presentzialaren parekoak. Interneten laguntza psikologikoa nahi duten pertsona askok, haiei laguntzea baino gehiago, kalte egiten dieten ereduak aurkitzen dituzte. Profesional bat behar duenari eta Sarean bilatzen ari denari, espezialista bat aukeratzeko gomendatuko nioke, eta bere curriculumean eta gomendio pertsonaletan oinarritzeko.

Zer ondorio izan ditzake esperientzia gogor horrek gailuen bidez bizitzeak?

Hilabete gutxi barru duelu konplexu asko egongo direla aurreikusten dugu. Epe ertainean, gerta daiteke dolu luzearen nahasteak izatea, non pertsonak amorrua eta etsipena baititu, eta horrek eguneroko lanean funtzionatzea galarazten baitio. Diagnostiko kliniko bat da, osasunean ondorioak dituen eta depresioa, substantzien kontsumoa, suizidioa… izateko joera handiagoa eragiten duen desordena bat. Zenbait ikerketaren arabera, bikotekidea galdu duten pertsonen heriotza-tasa %40raino igo daiteke, galdu eta hurrengo sei hilabeteetan. Minbiziak, gaixotasun koronarioek, neurologikoek eta abarrek eragin handiagoa dutela ere frogatzen dute.

Para acceder a más contenidos, consulta la revista impresa.

Etiquetas:

dolu koronabirus


Hau interesa dakizuke:

Infografiak | Argazkiak | Ikerketak