Saltatu nabigazio-menua eta joan edukira

EROSKI CONSUMER, kontsumitzailearen egunkaria

Bilatzailea

Fundazioaren logotipoa

EROSKI CONSUMERen kanalak


Kokaleku honetan zaude: Azala > Osasuna eta psikologia > Osasun-arazoak

Artikulu hau itzulpen automatikoko sistema batek itzuli du. Informazio gehiago, hemen.

Euskarara itzultzeko sistemek aurrerapen handiak izan dituzte azken urteotan, baina oraindik badute zer hobetua. Hobekuntza horren parte izan nahi? Aukeratu esaldi osoak nahieran, eta klikatu hemen.

Egoera begetatiboan dauden pazienteak: zer esan nahi duen eta zer esan nahi duen

Teknika anatomikoei esker, egoera begetatiboan dagoen paziente baten garuneko atal lesionatuak ezagutu daitezke, baina ez egoera funtzionala; beraz, estimulazioa funtsezkoa da

  • Egilea: Argitaratze-dataren
  • arabera: Igandea, 2012ko irailaren 02a
img_paciente estado vegetativo listado

Koma batean bizi eta egoera begetatiboan dauden pazienteek kontzientzia dute? Emozioak sentitzen dituzte? Komunika daitezke? Senitartekoek eta lagunek beren burua irakurri nahi dute, eta jakin nahi dute kontzienteak diren. Bien bitartean, azken azterketen arabera kasu batzuetan posible dirudien irakurle mental moduko bat sortu nahi du komunitate zientifikoak. Artikulu honetan azaltzen da zer esan nahi duen egoera begetatiboan egoteak eta zein diren eremu horretako azken aurkikuntzak.

Irudia: Tom Brogan

Egoera begetatiboan dauden pazienteak komunika daitezke? Emozioak sentitzen dituzte? Badute kontzientziarik? Horiek dira beren familiek eta ikertzaileek arlo honetan egunero planteatzen dituzten gai nagusiak. Egoera horretara hainbat arrazoirengatik iristen da. Kaltetuek garuneko lesioren bat dute, zuzenean edo zeharka, traumatismo kranioentzefaliko baten ondorioz, ia beti zirkulazio-istripu baten ondorioz eta, gutxiagotan, lan-istripu baten ondorioz; edo garuneko hemorragia baten ondorioz, bihotzekoak, garuneko infartuak edo, kasu gutxitan, ito ondoren sortutako oxigeno-gabeziaren ondorioz (anoxia).

Garuneko lesio horien ondorioz, pazienteak koma-egoeran sartzen dira, eta, komatik ateratzean, ohe batean egoten dira, egoera begetatiboan. Zer alde dago bi baldintza kliniko horiekin? Koma-egoerak kontzientziarik eza du ezaugarri: pazienteak ez ditu begiak inoiz irekitzen egunean zehar, ez eta estimuluren baten erantzun gisa ere -mina ere bada-, estimulu hori esnatzen edo nahita erantzunak sortzen saiatzeko. Gehienez ere, jarrera erreflexuak eragin diezazkioke. Hala ere, egoera begetatiboan, kaltetuak begiak ireki eta loaren eta esnearen erritmoa du, baina inguruko estimuluei ez die beste erantzunik ematen, Carles Escera Bartzelonako Unibertsitateko (UB) neurozientzia kognitiboko katedradunaren informazioaren arabera.

Irudikatzeko eta erantzuteko gaitasuna duen egoera begetatiboa

Duela gutxi arte uste zen paziente horiek ezin zirela komunikatu. 2000. urtean, Adrian Owenek eta Cambridgeko Unibertsitateko (Erresuma Batua) Medical Research Council-eko beste autore batzuek metodo bat ezagutarazi zuten, hura ikertzen lagun zezakeena. Ikerketa horretan, parte-hartzaile osasuntsuei hainbat galderari erantzuteko eskatu zitzaien, eta, baiezko edo ezezko erantzuna emateko, beren burua irudikatzeko, bi jarduera erabat desberdin eginez: tenis-partida bat jokatuz “bai” erantzun nahi zutenean, eta beren etxea zeharkatuz “ez” erantzun nahi zutenean. Bitartean, eskaner batek bere garuneko jarduera irakurtzen zuen, eta, horri esker, prozedurak funtzionatzen zuela egiaztatu zen. Horrela, egoera begetatiboan dauden eta hitz egin ezin duten pertsonek galdera errazei erantzuteko sistema bat asmatu ahal izan da.

Egoera begetatiboan dauden pazienteek nolabaiteko kontzientzia eta gaitasuna dute beren ingurunea zaintzeko
2006an, Owenen taldeak azterlan bat argitaratu zuen ‘Science’ aldizkarian, prozedura hori erabiliz, eta beste lan batzuk ere egin dira. Egoera begetatiboan dauden gaixoak egoera desberdinak imajinatzeko gai direla erakutsi zuen, galdera desberdinei erantzuteko, eta, beraz, gai direla nolabaiteko kontzientzia, beren inguruneari arreta emateko gaitasuna eta garuneko jardueraren bidez ingurunearekin komunikatzeko.

Metodoak mugak baditu ere, erresonantzia magnetikoko ekipoak (RM edo eskanerra) dauden ospitaleetan baino ezin delako erabili, oinarri gisa balio izan du paziente horiekin konektatzeko irakurle mentala garatzeko beste proiektu batzuk bultzatzeko.

Adimen eramangarriaren irakurgailua egoera begetatiboan dauden pazienteentzat

Europako DECODER proiektu baten helburua da egoera begetatiboan dauden pazienteekin elektroentzefalograma (EEG) erabiliz komunikatzeko beste tresna bat garatzea. Proiektu hori Würzburgeko Unibertsitateko (Alemania) Psikologia Departamentuko garun-ordenagailu bidezko komunikazioan aditua da. Elektroentzefalograman, elektrodo batzuk jartzen dira pazientearen buruaren gainazalean, haren garuneko jarduera irakurtzeko, eta eremu horretan duten erabilera aipatu da Bartzelonan egin den Espainiako Psikofisiologia eta Neurozientzia Kognitiboaren Elkartearen zortzigarren Kongresuan (SEPNECA).

“Asmoa litzateke prozedura bat prestatzea, familia edo zaintzaile espezializatu bat pazientearekin komunikatzeko, gutxienez bere inguruko gauza errazak galdetzeko, argia piztuta edo itzalita eduki nahi duen bezala. Baina zuhurtasuna aplikatu behar dugu: ikerketa horien emaitzak etorkizun handikoak izan arren, baliteke azkenean ukituen ehuneko txiki bat baino ez izatea onura”, zehaztu du Carles Escerak.

Izan ere, egoera horretan dauden paziente guztiak ez daude egoera berean. Batzuen gorputzean harrapatuta edo espetxeratuta dauden sindrome ankerra da: kontzientzia dute, baina ezin dira inola ere adierazi. Beste batzuek entzun dezakete, baina begiak itxita dituzte; eta beste batzuek, berriz, ikusi egin dezakete, baina ezin dute entzun; beraz, ezingo litzaieke behar adina entzumen-jarraibide eman irakurketa mentaleko metodoak aplikatzeko, baizik eta ukimenaren bidez haiekin harremanetan jartzen eta konektatzen saiatu.

Egoera begetatiboan dagoen pazientea suspertzea

Carles Escerak azaldu du paziente horiekin “ez litzatekeela inoiz toaila bota behar”. Ez dakigu gauzak komunikatu, hauteman edo ez. Baina hori jakiteko teknikak garatzen saiatzen gara. Kasu horiek ez dira denak edo ezer”. Paziente batzuek argiaren erreflexuei, minari edo entzumen-estimuluei erantzuten diete, baina oraindik gutxi dakigu emozioak dituzten ala ez. “Neurozientzia kognitiboan aditua da.

Izan ere, beti geratzen da garunaren hondar-zati bat funtzionamenduan. “Litekeena da garunak eragindako eremu batzuk egotea, baina paziente horiek emozioen zirkuituak ukituak izatea eta esperimentatzea. Zenbait pazientek, istripu baten ondoren, bizirik jarraitzen dute ia garun-azalik gabe, eta beste batzuek, berriz, bere horretan, baina koma-egoeran edo egoera begetatiboan geratzen dira”, adierazi du espezialistak. Teknika anatomikoei esker jakin dezakegu zein diren garunaren atal lesionatuak, baina ez egoera funtzionala. “Horregatik, beti saiatu behar da burmuina estimulatzen, funtziona dezakeelako eta horrek indarberritzearen alde egiten duelako”, dio Escerak.

Hala, gaixoa familia-giroan edukitzea eta bere musika gogokoena jartzea (baina ez beti, traba egin ez diezaion), hitz egitea, bisitatzea, maite dituen pertsonen presentzia nabarmentzea edo txakurraren lapurra entzutea oso estimulu positiboak dira hura berreskuratzen laguntzeko. Horren erakusgarri da Mathew Taylor gaztea, Thailandian moto-istripu bat izan zuen britainiar herritarra, eta, Balitik neska-lagunaren ahotsa telefonoz entzutean, negar egiten hasi zen zenbait hilabetez koman egon ondoren. Bere ahotsa ezagutzea izan zen berreskuratze-prozesua piztu zuen txinparta. Eta adierazten du oso garrantzitsua dela horiek zentzumenen bidez estimulatzea.

“Familiakoen estimulazio hori oso positiboa da klinikoki, esnatu ahal izateko, baina kasu gehienetan ez da emaitzarik ematen. Paziente asko ez dira sendatzen, baina ez dakigu zeinetan izango duen eragina eta zeinetan ez; beraz, egiteari uzten badiogu, baliteke onura hori gal dezakeenetako batek onura hori galtzea”, esan du Escerak.

RSS. Sigue informado

Hau interesa dakizuke:

Infografiak | Argazkiak | Ikerketak