Saltatu nabigazio-menua eta joan edukira

EROSKI CONSUMER, kontsumitzailearen egunkaria

Bilatzailea

Fundazioaren logotipoa

EROSKI CONSUMERen kanalak


Artikulu hau itzulpen automatikoko sistema batek itzuli du. Informazio gehiago, hemen.

Euskarara itzultzeko sistemek aurrerapen handiak izan dituzte azken urteotan, baina oraindik badute zer hobetua. Hobekuntza horren parte izan nahi? Aukeratu esaldi osoak nahieran, eta klikatu hemen.

Elisabeth Cardis, CREAL Ingurumen Epidemiologiako Ikerketa Zentroko ikertzailea

Bost urte inguru itxaron beharko da mugikorraren erabileraren eta minbiziaren arteko erlazioari buruzko datu ukaezinak lortzeko.

Aste honetan, Osasunaren Mundu Erakundeak (OME) “balizko kartzinogeno” gisa sailkatzen zuen telefono mugikorren erabilera, Minbizia Ikertzeko Nazioarteko Agentziak (IARC) egindako azterketa batetik abiatuta. Harreman horren iragarpenak komunitate zientifikoaren eta, oro har, gizartearen ziurgabetasuna, zalantzak eta kontrako erreakzioak eragin ditu. Arazoa da, batez ere, nazioarteko erakundeak ez duela hori zorrotz esaten, ez duela baztertzen, eta ez dela adierazten zer mailatatik aurrera den tresna arriskutsua. Izan ere, gaur egungo mugikorrek duela urte batzuetako mugikorrek baino 15 aldiz erradiazio txikiagoa igortzen dute. Ikerketak, gainera, ez du adierazten telefono mugikorrak erabiltzeak minbizia izateko arrisku handiagoa dakarrenik, baina ez du adierazten arriskurik ez dagoenik, emaitzek “balizko” arriskua adierazten baitute. Elisabeth Cardis, Ingurumen Epidemiologiako Ikerketa Zentroko (CREAL) ikertzailea, munduko agintari gorenetakotzat jotzen da mugikorren erradiazioek osasunean dituzten ondorioei buruz, eta Interphone proiektuaren ikertzaile nagusia da, telefonia mugikorrak izan ditzakeen ondorio kantzerigenoei buruz mundu osoan egin den azterketa handiena.

Txostenaren emaitzen arabera, telefonia mugikorraren eta garuneko tumoreen (zehazki, gliomak) arteko lotura “bakarrik egin daiteke”. Zer esan nahi du?

Esan nahi du zenbait ikerketak adierazten dutela erabiltzaile batzuen arriskua handitu egin dela, baina oraingoz datuak ez direla behar bezain seguruak behin betiko amaitzeko. Baliteke emaitzak metodologiaren mugen ondorio izatea edo arriskua benetakoa izatea. Mundu osoan telefono mugikorren 5.000 milioi erabiltzaile daudenez, arriskua badago, txikia izan arren, tumore asko izan litezke esposizio horri egotz dakizkiokeenak. Horregatik, oraingoz, eta komunitate zientifikoko kideek aukera hori behin betiko baieztatzen edo baztertzen duten azterlanak egiten jarraitzen dugun bitartean, hobe da erakusketak prebenitzea eta mugatzea.

Espainiako erakunde askoren, hala nola Onkologia Medikoko Elkartearen, iritzia da ondorio horrek “ez duela ezer esan nahi”. Zer iritzi duzu?

Zaila egiten zait jarrera hori ulertzea. Guk ehunka zientzia-artikulu berrikusi ditugu kritikoki, baita zientzia-aldizkarietan oraindik argitaratu ez direnak eta erakunde horietako kideek oraindik ezagutzen ez dituztenak ere. Gure ondorioa frogatu egiten da eta egungo ebidentzian oinarritzen da.

Proposatuko zenieke agintari egokiei gaian gutunak idazteko, ala gizarteari oro har mugikorra zuhurtziaz erabiltzeko gomendatzera mugatuko zenuke?

“Zenbait azterlanek adierazten dute mugikorra erabiltzean minbizia izateko arriskua handitu egin dela, baina datuak ez dira aski behin betiko amaitzeko”Munduko Osasun Erakundearen (OME) Minbiziari buruzko Ikerketarako Nazioarteko Agentziaren (IARC) monografiak mugatuta egon daitekeen katearen lehen urratsa dira. IARCk ingurumen-agenteen ebaluazio kualitatiboa egiten du, kartzinogenikoak diren ala ez aztertzeko. Programa hau 1971n hasi zen eta dagoeneko 900 faktore baino gehiago aztertu dira. IARCk ondorioztatzen duenean agente bat kartzinogenikoa dela (1. kategoria), seguruenik kartzinogenikoa (2A kategoria) edo, agian, kartzinogenikoa (2B, aste honetan nabarmendutako irrati-maiztasunen kasuan bezala), OMEk eta hainbat erakunde nazionalek ebaluazio kuantitatiboak egiten dituzte, arrisku-maila zein den jakiteko, eta nola baldintzatzen duen esposizio-mailak.

Dirudienez, azterketa horretan oinarritu dira 2004. urtea, eta bertan nabarmentzen da mugikorraren erabilerak gliomaren garapenarekin izan dezakeen erlazioa. Eta berrikuspenean kontuan hartutako gainerako azterketak?

Ebaluazioa orain arte eskura zegoen ebidentzia zientifiko osoan oinarritu da, ehunka argitalpenetan, ikerketa epidemiologiko batzuen datuak eta argitalpen zientifikoetan berriki onartu diren emaitzak barne.

Datu ukaezinak lortzeko askoz gehiago itxaron beharko dela uste duzu?

Une honetan hasi edo martxan dauden zenbait azterlan garrantzitsu daude. 4 edo 5 urte barru izango ditugu emaitzak.

Zer zailtasun daude eremu horretan ikertzeko? Konparaziozko azterlanak egiteko nahikoa kontrol-talde dago?

“Burutik gertu erabiltzea gomendatzen dut, eta mugikorraren bozgorailuak erabiltzea”Epidemiologian dagoen zailtasun handienetako bat da oso zaila dela teknologia berriek epe luzera dituzten ondorioak aztertzea. Gure azterketetan, kontsumo handiko 10 urtetik gorako erabiltzaile gutxi ditugu. Eta badakigunez minbiziak 10, 20, 30 urte behar dituela adierazteko, faktore kartzinogenikoen eta tumore moten arabera, oraindik goiz da behin betiko ebaluazioa egiteko.

Gaur egun ditugun datuekin, nola gomendatuko zenuke mugikorra zuhurtziaz erabiltzea?

Burutik hurbil ahalik eta gutxien erabiltzea gomendatzen dut, eta telefonoaren bozgorailua edo kit libreak erabiltzea, edo SMS bidez komunikatzea edo datuak bidaltzea.

Arretaz erabiltzen duzu?

Bai, ahal dudan guztietan bozgorailuz erabiltzen dut.

MINBIZIA ETA MUGIKORRAK

80ko hamarkadaren erdialdean telefono mugikorrak erabiltzen hasi zirenetik, haien erabilera orokortu egin da, eta 5.000 milioi pertsonak erabiltzen dituzte mundu osoan. Eguneroko elementu bihurtu dira, ez bakarrik telefonoz hitz egiteko, baita Interneten nabigatzeko ere. Gainera, erabilera-orduen kopurua ere handitu egin da. Osasunaren Mundu Erakundearen (OME) arabera, ez dira gehiago erabiliko, osasunerako mehatxua izan baitaiteke. Horregatik, esku libreko sistema erabiltzea edo esposizioa murriztea gomendatzen du.

Telefono mugikorren erabilera mugatua Europako Batasunak (EB) 1999an eremu elektromagnetikoen eraginpean egotea mugatzeko esparru komun gisa hartu zituen gomendioetako bat da (estandar horiek tentsio baxuko ekipoetarako, irratirako eta telekomunikazioetarako ere aplikatzen dira). Horiek betetzen direla bermatzeko, nazioarteko adituen iritziarekin bat datozen aldizkako azterketak egiten ditu EBk.

Segurtasuna bermatzen duten ekimen komunitario horietako bat “Interphone” proiektua da, hiru garuneko tumore mota eta horiek mugikorrekin izan dezaketen erlazioa aztertzen dituena. Programa hau da esparru honetan egin den zabalena eta ez du inoiz antzeman telefono mugikorren erabilera erregularrarekin zerikusia duen arriskurik. EBren beste proiektu bat “Mobi-Kids” da, haurtzaroan eta nerabezaroan irrati-maiztasuneko eremuetara joatearen ondorioz garuneko minbizia izateko arriskuak aztertzen dituena. Baina, Elisabeth Cardis-ek dioenez, zenbait urte itxaron beharko da ebidentzia erabakigarria lortzeko.


Hau interesa dakizuke:

Infografiak | Argazkiak | Ikerketak