Saltatu nabigazio-menua eta joan edukira

EROSKI CONSUMER, kontsumitzailearen egunkaria

Bilatzailea

Fundazioaren logotipoa

EROSKI CONSUMERen kanalak


Kokaleku honetan zaude: Azala > Osasuna eta psikologia

Artikulu hau itzulpen automatikoko sistema batek itzuli du. Informazio gehiago, hemen.

Euskarara itzultzeko sistemek aurrerapen handiak izan dituzte azken urteotan, baina oraindik badute zer hobetua. Hobekuntza horren parte izan nahi? Aukeratu esaldi osoak nahieran, eta klikatu hemen.

Kolon-ondesteko minbiziaren detekzio goiztiarra

Biztanleriaren zahartzeak eta elikaduran eta ariketan izandako aldaketek izugarri handitu dute tumore hori garatzeko arriskua.

  • Egilea: Egilea
  • arabera: Igandea, 2010eko urtarrilaren 03a
Img colonoscopia Irudia: LBLN

Espainian, hiru autonomia-erkidegok bakarrik dute (Murtzia, Katalunia eta Valentzia) kolon-ondesteko minbizia bahetzeko programa bat. Gutxi dira kontuan hartzen badugu herrialde osoan urtean 25.000 kasu berri antzematen direla mota horretako tumoreetan. Gainera, minbiziagatiko bigarren heriotza-arrazoia da, bai gizonezkoetan bai emakumezkoetan.

Minbiziaren Estrategia Nazionalak, Lurralde arteko Kontseiluak 2006an onartutakoak, ordurako kolon-ondesteko minbiziaren baheketa Osasun Sistema Nazional osoan ezartzea gomendatzen zuen. Berriki, estrategia eguneratu da, eta, hala, tumore horren prebentzio-maniobrak eta tabako-ohiturarekin eta dietarekin lotutako gainerako minbiziak azpimarratu dira. Estrategia berriak ezartzen duen beste helburuetako bat da bahetze hori pixkanaka 50 eta 69 urte bitarteko gizon eta emakume guztiengana zabaltzea.

Sentsibilizazioa

“Mugimendu horiek guztiak gorabehera, oraindik gehiago azpimarratu eta sentsibilizatu behar da arazo horri buruz, eta bizimodu osasungarriak sustatu behar dira, tumore hori ager ez dadin”, dio Mercè Marcok, Familia eta Komunitate Medikuntzaren Espainiako Elkarteak (SEMFYC) antolatutako Familia Medikuntza Eguneratzeko Jardunaldien esparruan. “Gainera, familia-medikuak garen aldetik, prebentzio eta detekzio goiztiarrerako leku estrategikoan gaude”.

Martxoan azpimarratzen du kolon-ondesteetako minbiziak behar diren baldintzak betetzen dituela baheketa-programetarako egokia izan dadin, haren historia naturala ezagutzen baita, eraginkortasun frogatuko proba eta metodo diagnostikoak daude, populazio osasuntsuarentzat baliagarriak eta arriskurik gabekoak, eta, bestalde, fase goiztiarretako tratamenduak gaixotasunaren pronostikoa hobetzen duela adierazten du.

“Fase goiztiarretako tratamenduak gaixotasunaren pronostikoa hobetzen du”
Kolon eta ondesteko tumorearen garrantzia zabaltzeko, elkarte zientifikoek eta gobernuz kanpoko erakundeek ahaleginak batu nahi dituzte Espainian Koloneko Minbizia Prebenitzeko Aliantza eratzeko. Aliantza hori lanean ari da martxoan hainbat ekitaldi egin daitezen bultzatzeko, martxoaren 31n egingo den Kolon eta ondesteko minbiziaren prebentzioaren egunarekin bat.

Murtzia, kasu bat

Murtzian, Minbizia Ikertzeko Nazioarteko Agentziaren datuen arabera, 2002an, kolon eta ondesteko minbiziak 1.007 kasu izan zituen. Azken urteotan, ordea, biztanleria gero eta zaharragoa denez eta elikadura- edo sedentario-ohiturak aldatu direnez, izugarri handitu da tumore hori garatzeko arriskua.

Juan de Dios González SMUMFYCko lehendakariak onartu du detekzio goiztiarra dela minbizi horren hilkortasuna murrizteko tresnarik onena. “Kontsultatik, 50 urtetik gorako pertsonei, arrisku-talde nagusiari, gomendatzen zaie odola gaixotasunaren gorozki iradokitzaileetan dagoen aztertzeko”. Proba horren bidez, eta odola detektatuz gero, medikuak endoskopia edo kolonoskopia bat egiteko eska dezake, hestea hobeto aztertzeko. Komunitate osorako martxan jarritako baheketa-programari esker, 3 hilabetetik 15 egunera murriztu da proba baten zain egoteko denbora.

Geneak eta elikadura

Koloneko minbiziaren garapenean, zenbait faktorek parte hartzen dute, hala nola predisposizio genetikoak, zenbait kartzinogeno kimikoren arteko elkarreraginak, zeinak dietan sartuta dauden eta tumore hori agertzea erraztu edo inhibi dezaketen. Izan ere, jakina da bizi-ohituretan gertatzen diren aldaketa batzuek kolon-ondesteko minbizia prebenitzen lagun dezaketela: fruta eta barazkietan aberatsa den dieta egitea, gantz saturatu gutxi izatea, gehiegizko pisua saihestea, ez erretzea eta ariketa fisikoren bat maiz egitea.

Berrogeita hamar urtetik gorako biztanleak arrisku-talde berezia dira patologia honen aurrean. Horregatik, adituek azpimarratzen dute oso garrantzitsua dela diagnostiko goiztiarra lortzea eta neurriak hartzea oso goiz. Horretarako —dio aditu horrek—, herritarrak kontzientziatu behar dira sintoma jakin batzuen aurrean medikuarengana joatearen garrantziaz, hala nola, gorozkien erregulartasunari, gorozkietan odola egoteari, sabeleko min handiei edo bat-batean pisua galtzeari dagokienez. Tumore hori estadio hasiberri batean detektatzen bada, arazo handirik gabe erauzi daiteke.

GIDA EGOKIA

Img
Espainiako kolon-ondesteko minbiziari aurrea hartzeko Egunerako (martxoaren 31rako aurreikusita dago), semFYCk praktika klinikoko gida bat eguneratzeko asmoa du kolon-ondesteko minbizia prebenitzeko. Espainiako Gastroenterologia Elkartearekin (AEG) batera prestatutako Prebentzio Jardueren eta Osasuna Sustatzeko Programaren bidez egiten du. Dokumentu honetan, kolon eta ondesteko minbiziaren aurkako gomendio eta estrategia prebentibo, diagnostiko eta terapeutiko batzuk proposatzen dira, erabakiak hartzen laguntzeko, bai osasun arloko profesionalentzat bai pazienteentzat.

Gida honen bidez, praktika klinikoaren aldakortasuna murriztu nahi da eta medikuen eskura jarri nahi da adostutako eta eguneratutako erreferente bat. Hala ere, ez dago erantzunik eguneroko jardunean planteatzen diren galdera guztietarako, eta azken erabakia gaixo bakoitzaren, haren inguruabarren, balioen eta lehentasunen araberakoa izango da beti. Hala ere, kolon-ondesteetako minbiziaren diagnostiko azkarreko programekin batera formulatutako tresna oso egokia da kolon-ondesteetako minbizia duten gaixoak denbora-tarte laburrean artatzeko.

Hau interesa dakizuke:

Infografiak | Argazkiak | Ikerketak