Saltatu nabigazio-menua eta joan edukira

EROSKI CONSUMER, kontsumitzailearen egunkaria

Bilatzailea

Fundazioaren logotipoa

EROSKI CONSUMERen kanalak


Kokaleku honetan zaude: Azala > Osasuna eta psikologia

Artikulu hau itzulpen automatikoko sistema batek itzuli du. Informazio gehiago, hemen.

Euskarara itzultzeko sistemek aurrerapen handiak izan dituzte azken urteotan, baina oraindik badute zer hobetua. Hobekuntza horren parte izan nahi? Aukeratu esaldi osoak nahieran, eta klikatu hemen.

Laneko estresaren aurkako neurriak hartzen hasi dira

Askotan, lankideek, lehiakortasunak, prekarietateak edo txandakako lanak eragiten dute patologia hori.

  • Egilea: Egilea
  • arabera: Astelehena, 2002ko uztailaren 08a

Laneko estresa gero eta arazo handiagoa da, eta gero eta langile gehiagori eragiten die; horregatik ari dira neurriak hartzen, Europako Batzordeak, Euroganberak eta Laneko Segurtasun eta Osasunerako Europako Agentziak aurreko astean abian jarritako kanpaina gisa.

“Arazo hori duela lau urte pentsaezina zen”, dio Jesús Uzkudun Langile Komisioak sindikatuko Lan eta Ingurumen arduradunak (CC.OO.) Gipuzkoan, iristen zaizkion kasu guztiei erantzuteko ez dela hornitzen dio.

Uzkudunek informatika-enpresa batean lan egiten zuen emakume baten kasua azaldu du, eta saileko buruak tratu txar psikologikoak eta iraingarriak jasan dituela adierazi zuen. “Auto-estimua erabat txikituta geratu zen, eta, azkenean, haurra haurdun geratu zenean, berriro ere umea izan zuen. Antsietatea zuen, eta ez zen ama izateko gauza sentitzen”. Kasua kaleratu egin zen, eta orain auzitara doa.

Batzuetan, estresa ez du nagusiak eragiten, lankideek baizik. Hori gertatu zen, adibidez, Osakidetzako (Osakidetza) anbulatorio batean, Uzkudun kontuan langile bat gogotzeko konspirazio moduko bat baitzegoen. “Ordenagailua manipulatzen ari zen bakoitzean arazoak sortzen zizkion, eta, itzultzen zenean, errulpak botatzen zizkion”.

Beste kasu askotan, estresa lanpostuaren beraren baldintzek sortzen dute: lehiakortasuna, prekarietatea, txandakako lana, etab.

% 28 eragiten du

Sortzen diren intzidentzia-zifrak oso deigarriak dira, bai eta arlo pertsonalean, laboralean eta sozialean dituen eraginak ere. Izan ere, Laneko Segurtasun eta Osasunerako Europako Agentziak dio estresak Europako lan-indarraren% 28 eragiten duela, 41,2 milioi pertsona, hau da, “giza kostua eta finantza-karga handia”.

Agentziak bildutako datuen arabera, estresa da laneko absentismo-kasuen% 50 baino gehiago, eta Europako enpresak eta erakundeak 20 milioi euro inguru kostatzen dira urtean galdutako lanengatik eta osasun-gastuagatik. Erakunde horrek nabarmendu du kostu erreala handiagoa izango dela ziur aski, baldin eta horri produktibitate txikiagoa eta langileen berritzeko gaitasun txikiagoa gehitzen bazaio.

Txomin Izagirre Laneko Prebentziorako eta Osasunerako Euskal Fundazioko (Osalan) Medikuntzako arduraduna da, eta argitu du datu horiek guztiak “esplorazio-azterketen emaitza” direla, “ez baitago haien eraginari buruzko azterketa errealik”.

Adituaren esanetan, zifra zehatzik ez egotearen arrazoia da estresa “gaur egun eremu bigun bat, jostun kutxa bat dela, non gauza asko sartzen baitira, ez baitago mugatuta”. Zehaztasunik ezaren ondorioetako bat da, Izagirreren arabera, estresak azpieremuetan banatzen duela estresa, adibidez “mobbing” edo jazarpen moralean, “burn-out” edo sindrome errea, edo sexu-jazarpena, besteak beste.

Gainera, gehitu du, ez dagoela oraindik laneko gaixotasun gisa kalifikatuta”, eta istripu edo baja gisa iristen zaizkigun kasuak beste kontzeptu batzuen arabera egiten direla, depresio moduan edo bestelako nerbio-patologiak erabiliz. Istripu fisiko asko estresak eragindakoak dira, baina legeriak ez ditu halakotzat katalogatzen”, argitu du.

Laneko Arriskuei Aurrea Hartzeko Legeak (1997), enpresen prebentzio-zerbitzuek arriskuen ebaluazioa egiteko betebeharra jasotzen du (horietako bat psikosozialak), eta, Izagirreren iritziz, lehen urratsa da estresa eragiten duten faktoreak kontuan hartzen hasteko, psikosozialak eta buruko karga.

Osalaneko adituak adierazi du datorren urtean lan-osasuneko informazio-sistema bat martxan jartzea aurreikusten dela, Sisal. Sistema informatiko zentralizatua Osasun Ministerioan, autonomia-erkidego guztietara iritsiko litzatekeena, laneko osasunari eta istripuei buruzko oinarrizko datuekin, eta horietan arrisku psikosozialen ebaluazioa sartuko litzateke. Izagirrek dio sistema horrek estresak duen prebalentziaren hurbilketa fidagarria emango digula.

Bestalde, Jesús Uzkudun jaunak adierazi duenez, sindikatuek eskatu dute estresari gaixotasun profesionalen zerrendan sartzeko, eta gogorarazi du “Espainiako Gobernuak Elkarrizketa Sozialeko Akordioa hartu zuela bere europar lehendakaritzan aurrera eraman ahal izateko, eta hori amaitu berria duela”. Esan du herrialde batzuek, Herbehereek esaterako, dagoeneko egin dutela. Lege-hutsune horren aurrean, epaitegi batzuk epaiak ematen ari dira, laneko istripua laneko estresa dela adierazteko.

“Burn-out” sindromea

Zentzu horretan, Epaitegi Gorenak 2001eko urriaren 26an emandako epai bat onartu du, lehen aldiz “burn-out” sindromea lan-istripu gisa aitortzen baitu. Gipuzkoan urritu psikikoentzako tailer bateko buruak 1993tik jasaten zuen bide gurutze judiziala eta sanitarioa urratu zuen autoak, estres kroniko hori jasan eta mutua auzitara eraman zuena, gaixotasunaren lan-kausa onartzeari uko egiten baitzion.

Maslach eta Jackson psikiatrek deskribatutako “burn-out” sindromearen definizioa eta “Instituto de Trabajo del Instituto de Seguridad e Higiene en el Trabajo” azterketan jasotakoa “neke emozionala, neke fisikoa eta psikologikoa” aurkezten duen pertsonarena da. Egoera hori arindu nahian, bakartu egiten da, besteekiko jarrera hotza eta despertsonalizatua garatu, eta lanean konpromiso falta erakusten du. Ondorioz, zereginak behar bezala ez atenditzeko desegokitasun, eskumenik eza, eraginkortasun eza sentitzen da.

Osasun-langileek, irakasleek, gizarte-laguntzaileek eta laguntza jasotzen duten pertsonekin lan egiten duten beste kolektiboek aukera asko dituzte sindrome hori jasateko, eta horrek beren lana egiteko itxaropenak zapuzten dituzten bokazio-profesionalei eragiten die.

Horixe gertatu zitzaion, hain zuzen, tailerreko buruari; 1973an, bokazioz aldatzea erabaki zuen enpresa batean, lanerako tailer batean. Urteak igaro ahala, loaren, antsietatearen eta estresaren arazoak izaten hasi ziren, eta, ondorioz, hainbat lan-baja sortu ziren. 1993tik, txosten psikiatrikoak izan arren, gaixotasuna lanarekin lotzen zuten arren, mutuak gaixotasun komun bat zuen, eta horrek auzitara jo zuen.

Auzitegi Gorenak aurreko bi epai berretsi zituen, zeinetan langilearen “izaera perfekzionista” nabarmentzen baitzen, eta “gaixotasuna, demandatzailea lan egiten duen pertsonekin harremanetan dagoelako sortu dela”, haren gaixotasunik psikikoek aldi baterako ezintasunean gogo-aldarte erabakigarria eragin baitute.

Zenbait adituren iritziz, Gorenaren epai honek bide bat irekitzen du lanbide batzuen agortze psikikoak eragindako osasun laguntza, baja eta ezintasun iraunkorreko prozesu oso zenbakitsuak, lan-istripu gisa onartuak, izateko.

Izan ere, epai horrek antzeko kasuak eragindako beste talde batzuen kontsulta mordoa eragin du, horietako asko irakaskuntzaren arlokoak. Tribuna Gorenak beste epai bat ematen badu zentzu horretan, jurisprudentzia sentituko luke.

Hau interesa dakizuke:

Infografiak | Argazkiak | Ikerketak