Saltatu nabigazio-menua eta joan edukira

EROSKI CONSUMER, kontsumitzailearen egunkaria

Bilatzailea

Fundazioaren logotipoa

EROSKI CONSUMERen kanalak


Artikulu hau itzulpen automatikoko sistema batek itzuli du. Informazio gehiago, hemen.

Euskarara itzultzeko sistemek aurrerapen handiak izan dituzte azken urteotan, baina oraindik badute zer hobetua. Hobekuntza horren parte izan nahi? Aukeratu esaldi osoak nahieran, eta klikatu hemen.

Obesitatearen transmisio bertikala

Haurdunaldian gehiegizko pisuak eta elikadura- eta kultura-ohitura txarrek haur obesoen kopuru handiagoa eragiten dute.

  • Egilea: Egilea
  • arabera: Asteazkena, 2006ko abuztuaren 30a

Bistan da ama gizen batek haur gizen bat erditu duela. Baina puntu horretara daramaten mekanismoak, gero eta haur gizen gehiago jaiotzea baldintzatzen dutenak, ez dira inola ere gizenak. Eta are gutxiago ondorioak. Gehiegizko pisua edo obesitatea izateaz gain, haurdunaldiko diabetesaz edo tabakismoak jaioberriaren pisuan duen eraginaz hitz egiten dute ikertzaileek.


Ezer egin ezean, Estatu Batuetako egungo obesitate-tasa ehuneko ehunean izatea, neurri normaleko herritar estatubatuarrik ez geratzea, hamarkada gutxi batzuetako kontua izan liteke. Txarrena da inor ez dela gizena bere borondatez eta inor ezin dela erreprodukziorako eskubidea ukatu. Eta gaur egun inork ez du zalantzan jartzen kulturalki parekatutako ohitura txarren eta lege biologiko ukaezinen multzo deseroso batek obesitatea XXI. mendeko epidemia okerreneko kandeleroan jartzen duela.

Harvardeko Unibertsitateko (Boston, Massachusetts) zientzialari-talde batek, Matt Gillmanek zuzenduta, 120.000 haur jaio berri ikertu ditu sei hilabetez, eta egiaztatu du herrialde horretan duela bi hamarkada baino %60 haur gizen gehiago dagoela. «Gaur egun, AEBn jaiotako haurren %14k gizentasuna hartzen dute, gaur egun arazoa eragiten duten ingurumen- edo hezkuntza-faktoreak alde batera utzita», adierazi dute ikertzaileek.

Gillman-en aburuz, haurdunaldiaren etapa erabakigarria da erditzetik obesitatea aurreikusteko. «Sinestarazi behar diegu amei haurdunaldian gehien irabazten duten seme-alabek, umekiaren garapen normaletik ihes egiten dutenek, printzipio oneko semearen edo alabaren obesitatea aurreikus dezatela», dio adituak, Obesity aldizkariaren azken zenbakian agertzen den gai horri buruzko artikulu baten lehen sinatzaileak.

Amak ere bai

Duela bi hamarkada baino %60 haur obesoen proportzioa handiagoa da Estatu Batuetan

Ama loditzat jotzen da haurdunaldia hastean gorputz-masaren indizea 25etik gora duenean. Badira, bestalde, haurdunaldian pisua irabazteari nabarmen eragiten dioten zenbait faktore: amak haurdun gelditzean duen pisua, faktore genetikoak, jarduera fisikoa bat-batean murriztea, kaloria gehiegi kontsumitzea, fetuaren pisua, plazentaren tamaina, likido amniotikoaren bolumena eta amak likidoak atxikitzea.

Emakume lodiak haurdunaldian hipertentsio arteriala izateko joera du; gainera, gorputzeko gehiegizko koipeak askoz ere zailagoa egiten du fetua ultrasonografiaren bidez ondo ikustea, amniozentesi diagnostikoa zailtzen du, teknika anestesikoa aukeratzea zailtzen du, konplikazio kirurgikoak gertatzeko arriskua areagotzen du, zauri bidezko infekzio-arriskua areagotzen du eta goranzko gernu-infekzioen tratamendu antibiotikoa areagotzen du.

Harvardeko Unibertsitatean egindako lanean azpimarratzen da haurdunaldian gehiegizko pisua hartzeak amaren haurdunaldiko diabetesa ere eragin dezakeela. Laborategiko arratoien nahasmendu horren azterketa paraleloek frogatu dute haurdunaldiko diabetesak arratoi jaioberrien intsulina-maila patologikoki altua izatea eragiten duela. Egoera horrek animaliengan jateko gogo basatia pizten du, kontrolik gabeko estimulu hipotalamiko baten bidez.

Zientzialariek gizakietan ere horrelako zerbait gerta daitekeela pentsatzeko arrazoiak dituzte.
Arinago samar, bai aitaren bai amaren obesitateak baldintzatu egiten du ondoriozko haurtxoaren DNAn metatutako informazioa, «obesitate genetikoa» aurreikus dezaketen sekuentzia asaldatuekin. Hala ere, ez dago ezer frogaturik alde horretatik. Adituak, kasu honetan, oso nahasita dabiltza oraindik.

Edoskitzea babes-faktore gisa

Obesitate-elur-jausi bat geldiarazteko gauza gutxi dirudi, baina batzuk badira. Frogatu da amaren esnez elikatutako haur jaioberriek edoskitze artifizialarekin elikatutakoek baino pisu gutxiago irabazten dutela. Hein batean, konposizioa desberdina delako.

Erditu ondoko lehen egunetan, batez ere orostroz elikatzen da umea; substantzia horrek faktore immune ugari eta elikagai gutxi ditu, eta esne koipetsua hurrengo egunetan agertzen da. Aldiz, esne ernamuinduen proportzioa konstante mantentzen da beti, eta kontsumitutako kantitatea bakarrik aldatzen da.

Baina bada jokabide-faktore are interesgarriago bat: bularrean elikatzen diren haurtxoek modu artifizialean elikatzen direnek baino kontrol handiagoa egiten diote janariari.
Londresko Haurren Osasun Institutuko Tim Colek, Erresuma Batuak, dioenez, «modu artifizialean elikatutako haurrak berehala ikasten du irentsi beharreko kantitatea ez dela gorputzak eskatzen diona, helduek aurrez erabakitzen dutena baizik, eta, beraz, gosea kontrolatzeko mekanismo garrantzitsu bat desprogramatuta geratzen da».

ZIGARRO KONPROMETIGARRIAK

Img
Australian, zientzialari-talde batek haurdunaldiarekin lotutako obesitate-kausa susmagaitz bat izan du: tabako-ohitura. Hil honetan bertan American Journal of Epidemiology aldizkarian argitaratutako artikulu bat, Queensland-eko Unibertsitateko Abdullah Al Mamun-ek sinatua. Epai horren arabera, haurdunaldian erretzeak arriskua areagotzen du, seme-alabak nerabezaroan gizentasunerako joera dutela hazteko. Ikerketan, haurdunaldian amak erre zituzten 14 urteko nerabeek joera handiagoa izan zuten erretzen ez zuten emakumeen seme-alabek baino gehiegizko pisua edo obesitatea izateko. Harreman horrek ez zuen zerikusirik izan familiaren maila ekonomikoarekin, amen hezkuntza-mailarekin, dietarekin eta seme-alaben jarduera fisikoarekin.

Al Mamunen ondorioa da jaio aurreko ama-tabakismoak «eragin zuzena» duela seme-alaben etorkizuneko pisuan. Azterketa horren arabera, 3.000 emakume baino gehiago hartu ziren kontuan, eta amen herenak baino gehiagok haurdunaldian erre zuen, eta emakume horien seme-alabek bularra emateko aukera gutxiago izan zituzten; haurtzaroan dieta ez hain osasungarria izateko joera izan zuten, eta haurdunaldian erretzen ez zuten amek baino telebista gehiago ikusteko aukera izan zuten. Are gehiago, jaio aurreko tabakismoaren eraginpean zeuden nerabeek gehiegizko pisua edo obesitatea izateko joera handiagoa zuten %30.

«Tabako-kean substantzia kimiko ugari daudenez, zaila litzateke azaltzea zergatik izango lukeen eragina jaio aurreko esposizioak epe luzean seme-alaben pisuan», diote autoreek. «Jakina da, ordea, haurdunaldian erretzeak eragin dezakeela haurtxoek pisu gutxi izatea jaiotzean, eta horrek haurtzaroan indarberritze-hazkunde azkarra eragin dezakeela», erantsi dute. Halako indarberritze batek ondorio metabolikoak eragingo lituzke orduan, gehiegizko kiloak batzeko joera bultzatzeko. Ikertzaileek, halaber, uste dute nikotinak fetuaren garunaren garapenean eragina izan dezakeela, bizi-gosearen kontrolean eragiteraino.

Hau interesa dakizuke:

Infografiak | Argazkiak | Ikerketak