Saltatu nabigazio-menua eta joan edukira

EROSKI CONSUMER, kontsumitzailearen egunkaria

Bilatzailea

Fundazioaren logotipoa

EROSKI CONSUMERen kanalak


Kokaleku honetan zaude: Azala > Elikagaien Segurtasuna

Artikulu hau itzulpen automatikoko sistema batek itzuli du. Informazio gehiago, hemen.

Euskarara itzultzeko sistemek aurrerapen handiak izan dituzte azken urteotan, baina oraindik badute zer hobetua. Hobekuntza horren parte izan nahi? Aukeratu esaldi osoak nahieran, eta klikatu hemen.

Animalien ongizatetik babes penalera

Animalien bizitzari edo osotasun fisikoari buruzko jokabide larriak delitu gisa jaso dira Zigor Kodean.

2004ko urriaren lehenaz geroztik, etxeko animalien aurkako tratu txar larriak espetxe zigorra du. Etxekotzat hartzea ez da maskotetara mugatzen. Haragitarako hazten diren animaliak ere sartzen dira.

Azken urteotan, arau juridiko askok jaso dute gero eta kezka handiagoa animalien ongizateaz. Izan ere, badirudi moralitatea pixkanaka nagusitzen ari dela giza espeziearen berezko beste interes batzuen aurrean, eta debekatu egiten dira animalien duintasunaren aurkako zenbait jokabide. Zigor Kodearen azken aldaketan delitu gisa jaso dira haien bizitzari edo osotasun fisikoari buruzko jokabide larrienak.

Ezin da ukatu hori aurrerapauso garrantzitsua izan dela zenbait jokabide errotik kentzeko, eta adierazi du gai horri buruzko arau-aldaketaren egoera baten aurrean gaudela. Egoera hori duela zenbait autonomia-erkidegotan hasi zen, animaliak babesteko administrazio-legeak onartu ondoren. Nolabait, gure inguruko beste herrialde batzuek pilatutako esperientzia jasotzen ari gara. Herrialde horietako legediak askoz ere murriztaileagoak dira, agintariek arauak betetzen direla kontrolatzen dute, eta epaileek epai eredugarriak ematen dituzte arauak hausten dituztenen aurka.

Animalien bizitza eta osotasun fisikoa babesteko, pertsonek betebehar berriak bete eta bete behar dituzte. Orain arteko kontua izan da animaliek beren eskubideak izan ditzaketen edo izan beharko lituzketen aztertzea. Doménech Pascualek irekitako bide berriago batean, askatasun zientifiko, artistiko, erlijioso edo pertsonalei buruz edo ekoizpen-enpresen askatasunei buruz Konstituzioak onartutako beste eskubide batzuen kontura nola aplika edo bizi daitezkeen aztertzen da.

Animalien aurkako delituak, eremu mugatua
Zigor Kodearen aldaketak espetxe-zigorrak ezartzen ditu animalien aurkako tratu txarren delituetarako.

Zigor Kode berria joan den urteko azaroan egindako azken aldaketaren ondorioa da, baina aurtengo urriaren batetik aurrera aplikatu ahal izango da, eta atal berri bat du: «Etxeko flora, fauna eta animaliak babesteari buruzko delituak». Hemendik aurrera, aldaketaren ondorioz, etxeko animalien tratu txarrak delitu bihurtzen dira, portaera larria denean. Animaliei tratu txarrak ematea hutsegitetzat hartuko da, portaera oso arina bada eta delituarentzat aurreikusitako ondorioak ez baditu.

Delituzko jokabidean erortzeari hiru hilabetetik urtebeterako espetxealdi-zigorra ezarriko zaio, eta urtebetetik hiru urtera bitarteko desgaikuntza berezia, animaliekin zerikusia duen lanbide, ogibide edo merkataritzan aritzeko. Desgaikuntza hori etxeko animaliei maltzurkeriaz edo arrazoirik gabe tratu txarrak ematen zaizkienean gertatzen da, heriotza eraginez edo kalte fisiko larriak eragiten dizkieten lesioak eraginez. Legez baimenduta ez dauden ikuskizunetan etxeko animaliei edo beste edozeini tratu txar ankerra emateko jokabide arinenak, betiere delituarentzat aurreikusitako ondorioak ez badituzte, 20 egunetik 60ra bitarteko isunarekin zigortuko dira, edo 20 egunetik 30 egunera arteko komunitatearen aldeko lanak eginez.

Zigor Kodean zigortutako jokaerek ez dituzte barnean hartzen animalien ongizatean modu negatiboan eragiten duten kasuak, ez eta animalia guztiak modu berean babesten dituztenak ere, baizik eta «etxekoak» lehentasunezko babesa duela. Orain, epaileek arau berriaren interpretazioetan beren epaietan kontzeptu hori mugatzen duten arte itxaron beharko dugu.

Zenbait autonomia-arauketak «etxeko animalia»ren definizio zabala egin dute, maila administratiboan animalien babesa arautzen duten arauetan. Esate baterako, Kataluniako Animaliak Babesteko Legeak, 2003an onartutakoak, ez ditu bakarrik pertsonekin hazi, ugaldu eta bizi diren espezieak, betiere animalia basatiak ez badira, baita haragia, larrua edo gizakiarentzat erabilgarria den beste produkturen bat ekoizteko hazten diren animaliak, zama-animaliak eta nekazaritzan lan egiten dutenak ere.

Erregulazio penalak ez du eragotziko zezenketari dagokionez zenbait praktika «kultural edo artistiko» garatzea. Praktika horien permisioa, alde horretatik, zenbait legek aurreikusten dute, hala nola Kantabriak, 1992an onartutakoak, zezenen jaietan sufrimendua eragin diezaieketen ikuskizun eta jardueretan animaliak erabiltzea debekatzetik salbuesten duena, «gure ondare historikoaren erakusgarri diren jarduera artistiko eta kulturalen multzoa» baitira. Espainiako arautze penal eta administratiboari esker, zezena etxeko animalia gisa baztertu da.

Bestalde, legeriak animalien sufrimenduarekin bateraezinak diren beste praktika erlijioso batzuk onartu ditu. Europar Batasunean, zenbait kasutan, animalia aldez aurretik zorabiatzeko aukera utzi zaie estatu kideei, erritu erlijiosoaren arabera animalia hil ahal izateko, eta kasu horietan bakarrik.

Argi dago, salbuespen horiekin, animaliaren eskubidea maila apalagoan dagoela pertsonen zenbait askatasun baino, gure Konstituzioak funtsezkotzat jotzen dituenak, hala nola, arte edo erlijio askatasuna. Esparru permisibo horretatik kanpo, Alemaniako legean argi geratzen denez —askoz ere zorrotzagoa—, auzia epaile penalari jakinaraziko zaio. Era berean, mota penaleko baldintzak betez, administrazio-permisioa gainditzen duten praktikak ere izango lirateke, etxeko animaliekin egindako ikerketa zientifikoetan.

Erne egon beharko da, baldin eta haztegi edo ukuilu aldeetan edo horien garraioan gutxieneko parametroak ez errespetatzeagatik baserriko animalien ongizateari buruzko arau administratiboak hausten dituzten jokabideak badira, eta animaliaren heriotza dakarren edo animalia lesionatzen duen ohiz kanpoko sufrimendua badakarte, eremu penalean geratu ala ez.

Animaliaren eskubideen deklarazioa
Zigor-legeak animalien ongizatea urratzen duten jokabide larrienak baino ez ditu jasotzen. Izan ere, zuzenbide penala salbuespenezko eremu bat da, jokabide jakin batzuk baino ez ditu kriminalizatzen, eta administrazioaren esparrurako uzten ditu animalien aurkako tratu txarrak jasotzen dituzten gainerako jokabideak, agintarien kontrolari hobeto egokitzen zaizkionak.

Bai Europar Batasunean, bai Estatuan, bai autonomian, bai eta tokian-tokian ere, animalien ongizatea babesten duten arauak eman dira, eta beren eskubideak arautzen dituzte hainbat arlotan: manipulazio genetikoa, patente bioteknologikoak, ikerketa medikoa edo zientifikoa, produktu jakin batzuen prestaketa edo ekoizpena, edo baserriko animalien hazkuntza, garraioa edo hilketa.

Hala, adibidez, patenteei buruzko araudi berrian erabateko debekua ezartzen da: «Animalien identitate genetikoa aldatzeko prozedurak, gizakiarentzat edo animaliarentzat funtsezko onura medikorik ez dakartenak animalientzat, bai eta prozedura horietatik eratorritako animaliak ere».

Animalien babesari dagokionez, oro har, nazioarteko itun eta hitzarmenetan eta gai honi buruz sozialki aurreratuenak diren herrialdeetako legeetan agertzen ziren errespetu-, defentsa- eta babes-printzipioak biltzea helburu zuten arauak eman dira autonomia mailan. Horiei beste berri batzuk gehitu zaizkie, azken urteotako esperientziak bildu dituztenak eta egungo gizartea balio berrietara egokitzen dutenak.

Alde horretatik, animalien esperimentazioari buruzko arau berariazkoak onartu dira, edo orokorragoak, animalien babesari buruzkoak, berrienetako bat, katalana, 2003ko uztailaren 4an lege gisa onartu zena. Lege esparru berri honen helburu nagusia da herritarren sentsibilitatea areagotzea animalien babesari dagokionez.

Erregulazio berriak aparteko berrikuntza du, lehen ez zena, eta printzipioen adierazpen argitzat hartzen da; izan ere, animaliak sentsibilitate fisiko eta psikikoz hornitutako organismotzat hartzen ditu, eta animalia izateak berez dituen eskubideak merezi dituztela uste du.

Jakin badakite animaliek ezin dituztela erabili emandako eskubideak, baimena ematen diete animaliak babesteko eta defendatzeko elkarteei animaliak babestu eta babesteko, baita arau hauek ez betetzeagatik arau-hausleen aurka egiten diren espedienteetara ere.

Praktika jakin batzuen aurkako debekuen zerrenda ugaria da, eta guztiek diru-zigorra dute, 20.000 euroraino irits daitekeena. Horien artean, nabarmentzekoak dira fisikoki erasotzea edo sufrimendu edo kalte fisiko edo psikologikoak eragin diezazkiekeen beste edozein jarduera egitea debekatzen dutenak; beren osasuna edo portaera alda diezaieketen substantziak ematea, baldin eta indarrean dagoen araudiak babesten ez baditu; animalien higiene, osasun, ongizate eta segurtasun aldetik egokiak ez diren instalazioetan edukitzea; behar adinako elikadura ez ematea; edo tokian-tokian argitasuna, kea edo antzeko egoeran edukitzea.

Animaliaren osotasun fisikoan eragina izan dezaketen mutilazioak edo bestelako esku-hartzeak albaitariaren laguntzaz baizik ez dira baimenduko, betiere animaliaren osasuna bermatzeko edo animalien ugalketa-gaitasuna mugatu edo deuseztatzeko bada. Arrazoi zientifikoak edo saiakuntzakoak direla medio, agintari eskudunek baimena eman duten esku-hartzeak baino ezin izanen dira egin.

BASERRIKO ANIMALIENTZAKO BETEBEHAR BEREZIAK

Lan.2
Granjako animalien eremua bereziki araututa dago. Horrela, 2000. urtean onartu zen abeltegietako animalien ongizateari buruzko oinarrizko araudi orokorra. Arau horren bidez, Espainiako zuzenbidean sartzen dira animalien behar fisiologiko eta etiologikoei egokitutako estabulazio, janari, ur eta zainketen horniduraren printzipio komunitarioak, baita animalien zaintzaileek bete behar dituzten baldintzak ere.

Animalia mota guztietako abeletxeetara zabalduko da, arrainak, narrastiak eta anfibioak barne, elikagaiak, artilea, larrua, larrua edo beste helburu batzuk ekoizteko hazita edo mantenduta.

Araudi orokor horretaz gain, badira abeltzaintzako espezie batzuen hazkuntza-baldintzen berariazko ezaugarriak ezartzen dituzten beste arau batzuk ere, hala nola behiei (6 hilabetetik beherako zekorrak), zerriei eta oilo erruleei dagozkienak.

Bibliografía

  • Uztailaren 4ko 22/2003 Legea, animaliak babestekoa (Katalunia) (2003ko uztailaren 16ko DOGC 3926 zk.).
  • Azaroaren 25eko 15/2003 Lege Organikoa, Zigor Kodearen azaroaren 23ko 10/1995 Lege Organikoa aldatzen duena (indarrean sartzea: 2004ko urriaren 1a). (2003ko azaroaren 26ko 283/2003 BOE).
  • Martxoaren 10eko 348/2000 Errege Dekretua, 98/58/EE Zuzentaraua, abeltzaintzako ustiategietan animaliak babesteari buruzkoa, ordenamendu juridikoan txertatzen duena (BOE, 61/2000 zk., 2000ko martxoaren 11koa). 441/2001 Errege Dekretuak aldatua.
  • Maiatzaren 20ko 1047/1994 Errege Dekretua, zekorrak babesteko gutxieneko arauei buruzkoa (1994ko uztailaren 7ko BOE, 161/1994 zenbakia). 1998ko otsailaren 16ko 229/1998 Errege Dekretuak aldatua.
  • Urriaren 31ko 1135/2002 Errege Dekretua, txerriak babesteko gutxieneko arauei buruzkoa (2002ko azaroaren 20ko 278/2002 BOE).
  • Urtarrilaren 11ko 3/2002 Errege Dekretua, oilo erruleak babesteko gutxieneko arauak ezartzen dituena (BOE, 13/2002 zk., 2002ko urtarrilaren 15ekoa).

Hau interesa dakizuke:

Infografiak | Argazkiak | Ikerketak