Saltatu nabigazio-menua eta joan edukira

EROSKI CONSUMER, kontsumitzailearen egunkaria

Bilatzailea

Fundazioaren logotipoa

EROSKI CONSUMERen kanalak


Kokaleku honetan zaude: Azala > Elikagaien Segurtasuna

Artikulu hau itzulpen automatikoko sistema batek itzuli du. Informazio gehiago, hemen.

Euskarara itzultzeko sistemek aurrerapen handiak izan dituzte azken urteotan, baina oraindik badute zer hobetua. Hobekuntza horren parte izan nahi? Aukeratu esaldi osoak nahieran, eta klikatu hemen.

Arrantza-espezieen gutxieneko neurrien kontrola

Europar Batasuneko araudiak, Estatukoak eta Autonomia Erkidegokoak, arauz kontrako neurria duten arrainen garraioa eta merkaturatzea debekatzen dute.

Arrantzak, ondoren merkaturatzeak eta heldutasunik gabeko arrantza-espezieen kontsumoak arriskuan jartzen dituzte itsasoko elikagaiak. Legez kanpoko eta ardura gutxiko merkataritza hori errotik kentzeko hartutako neurriak ez dira guztiz eraginkorrak izan orain arte, nahiz eta lurralde-, erkidego-, nazio- eta autonomia-mailak bete.

Udako hilabeteetan, arrainaren eta itsaskiaren kontsumoa izugarri handitzen da kostaldean. Batzuetan, gure plateretara itsasoko produktuak iristen dira, merkaturatzeko gutxieneko neurriak errespetatzen ez dituztenak; beste batzuetan, kontsumitzaileak berak eskatzen du “arraintxo heldugabe” anoa. Agintariak erne daude hainbeste arduragabekeriaren aurrean, eta, beraz, ez da harritzekoa egun hauetan komunikabideek arrain heldugabearen konfiskazioak jasotzea gure geografiako edozein latitudetan.

Azken emanaldietako bat abuztuaren hasieran egin da, La Jonqueran (Girona). Guardia Zibilak 1.520 kilo arrain heldugabe harrapatu ditu Italiatik datozen eta gure merkatu nazionalerako diren bi kamioitan. Arrain heldugabea kontrolatzeko neurriek, besteak beste, autonomia-erkidego batzuek Nekazaritza, Arrantza eta Elikadura Ministerioarekin, Itsas Arrantzako Idazkaritza Nagusiaren bidez, eta Guardia Zibilaren Zuzendaritza Nagusiarekin egindako lankidetzak, ez dute eragotzi eremu batzuetan, hala nola Andaluzian, aurten egin ziren dekomisoak gainditzea.

Legez kanpoko merkataritzarako inguraketa
2004ko lehen hiruhilekoan Espainian egindako arrain heldugabeen konfiskazioek aise gainditzen dituzte aurreko urteko denboraldi bereko kantitateak.
Administrazioak neurriak sustatzen ari dira arrantza eta merkataritza arduratsua lortzeko, eta arrainaren erauzketaren, garraioaren eta kontsumoaren aurkako jarduerak egiten ari dira, baimendutakoak baino neurri txikiagoan, itsasoko elikadura-baliabideak kontserbatzeko politika eraginkorrago bat abian jartzeko. Askotan gogorarazten dutenez, mugatuak dira.

Administrazioko arduradunen artean argi dago heldugabeen kontsumoa kate luze baten amaiera dela, eta kate horretan parte hartzen dute arrantzaleek, kontsumitzaileek, merkatariek, jatetxeek eta administrazio publikoek. Produktu horien legez kanpoko salerosketari barrutia jartzeko, beharrezkoa da kolektibo horietako bakoitzak parte-hartze eta erantzukizun handiagoa izatea.

Tartean diren administrazioei dagokienez, haien artean lankidetza handiagoa lortu da, eta, horri esker, Espainiako lurralde gehienetan, errepideko arrain-garraioan legez kanpoko merkataritzari bidea ixten zaio. Jarduera hori indartu egin da, aginduzko etiketarik gabe arrainen merkataritza kontrolatuz.

Lehenengo ekintzak Barne Ministerioak eta Nekazaritza, Arrantza eta Elikadura Ministerioak 1997an sinatutako arrantza-jardueren kontrolari, ikuskapenari eta zaintzari buruzko esparru-akordioaren ondorioz egin ziren. Bertan, autonomia-erkidegoekin lankidetzan aritzea aurreikusten zen. Baterako jarduerak Urteko Programa batean gauzatu ziren —1998tik gaur egun arte garatu da, eta Andaluzia, Murtzia, Valentzia, Gaztela eta Leon, Kantabria, Balearrak, Kanariak, Madril, Gaztela-Mantxa, Katalunia eta Asturiasek ere parte hartu dute programa horretan, eta hainbat prestakuntza-ikastaro eman zaizkie autonomia erkidego horietako ikuskatzaileei eta langileei.

Ordutik aurrera, egindako ikuskapenen ondorioz, legez kanpoko arrain kopuru handiak konfiskatu dira. Trafiko horrek gehien eragiten dien arrantza-espezieak antxoa, legatza, txitxarroa eta txirla dira. 2002. urtean, 2.000 jarduera inguru egin ziren Espainia osoan. Horren ondorioz, 220.000 kilo harrapatu ziren hainbat arrantza-espezietatik, eta arau-hausleei zehapen-espedienteak ireki zitzaizkien.

Heldugabeei buruzko araudia
Arrantza-baliabideak gehiegi ustiatzeak eta itsas biodibertsitatea zaintzeko gero eta kezka handiagoak eragin zuten Nekazaritzarako eta Elikadurarako Nazio Batuen Erakundeak portaera-kode bat onartzea, arrantza arduratsuaren erabilera bermatzeko. Kode horri jarraiki, hainbat erregulaziok, bai Europar Batasunekoak, bai Estatukoak edo autonomikoak, jarraibideak ezartzen dituzte, eta horien garapenak baliabideen ustiapen orekatua ahalbidetu beharko luke.

Jarraibideek merkataritza arduratsua erabiltzeko printzipio orokorrak finkatzen dituzte, itsas baliabideak babestearen kontra doazelako arrantza edo merkaturatzea debekatuta duten produktuak ez banatzeko eta saltzeko. Alde horretatik, Europar Batasuneko araudiak duela urte batzuk finkatu zituen arrantzarako politika bateratuaren helburu orokor gisa, itsas baliabideak babestu eta kontserbatzeko, eta horien ustiapen nazionala eta erantzulea oinarri iraunkorrean oinarrituta antolatzeko helburu orokor gisa, sektorearentzat egokiak diren baldintza ekonomikoetan, itsas ekosisteman duten eragina kontuan hartuta eta, bereziki, ekoizleen eta kontsumitzaileen beharrak kontuan hartuta.

Europar Batasuneko erregelamendu batek, 1986an onartutakoak, arrantza-baliabideak kontserbatzeko neurri teknikoak ezarri zituen, besteak beste, arrantza-intereseko zenbait espezierentzako gutxieneko neurriak; eta 1994ko beste batek, Mediterraneoko arrantza-baliabideak kontserbatzeko neurri teknikoei buruzkoak, neurri horiek hartzen zituzten arrain-espezie, krustazeo eta molusku batzuen gutxieneko neurriak.

Baina ez zen 1995. urtera arte izan, araudi nazional batek, indarrean zegoen arau-sakabanatzearen aurrean —eta Erkidegoko Erregelamenduak zuzenean aplikatzeko aukeraren kalterik gabe—, xedapen bakar batean jaso zituen Espainiako ontziek arrantzatutako arrantza-espezieentzat baimendutako gutxieneko neurriak, Kantauriko eta Ipar-mendebaldeko kaletan eta Cádizko Golkoan, Mediterraneoko arrantzalekuan eta kaletan harrapatutako arrantza-ontzientzat.

Araudiaren arabera, arrain, krustazeo, molusku edo arrantzako beste edozein produktuk ez du eskatutako neurria, baldin eta bere neurriak harenak baino txikiagoak badira. Eskatutako neurria ez duten arrainak, krustazeoak, moluskuak edo arrantzako beste produktu batzuk ontzian atxikitzeko, transbordatzeko, lehorreratzeko, garraiatzeko, biltegiratzeko, saltzeko, erakusteko edo merkaturatzeko debekua urratzen dutenek, Estatuko Itsas Arrantzari buruzko Legean eta horiekin bat datozen gainerako xedapenetan ezarritako arau-hauste eta zehapenei egin beharko diete aurre, 60.000,00 eurorainoko isuna edo kanpoko salgaientzako zigor osagarriak ezartzen baitituzte.

Hainbat autonomia-erkidegok, hala nola Andaluziakoak, bere eskumenak bere gain hartuta, itsas arrantza, itsaski-bilketa eta akuikulturaren antolaketa, sustapen eta kontrolari buruzko araudia eman dute berriki. Araudi horrek barne uretako eta itsaski-bilketako arrantza profesionaleko arau-hauste eta zehapenen araubidea jasotzen du; barne uretako jolaseko itsas arrantzakoa; itsas haztegietakoa; eta arrantza sektorea antolatzekoa eta arrantzako produktuak merkaturatzekoa; horien zehapenak 60.000,00 eurokoak izan daitezke, kasuaren arabera.

Arau autonomikoak, gutxienez, arauz kontrako neurria edo pisua duten konfiskatutako edo konfiskatutako arrantzako produktuen norakoa argitzen du; hau da, produktu horiek suntsitzea edo irabazi asmorik gabeko erakundeei ematea, aldez aurretik haien balioa kalkulatu ondoren, zehapen-espedientea ebaztean arau-hausterik egon ez eta produktua itzuli ezin bada, balioa itzultzeko.

Andaluziako kasua
Andaluzian, 2004ko azken hilabeteetan merkatutik erretiratutako arrain heldugabeen kopuruak 2003ko garai berekoak gainditu ditu. Andaluziako Juntak jakinarazi duenez, Andaluziako lonja eta portuetako arrain heldugabeak 17.853,80 kilo konfiskatu ziren aurtengo lehen hiruhilekoan. Konfiskazio guztietatik, %84 baino gehiago (14.997,80 kilo) Nekazaritza eta Arrantza Saileko Arrantza Ikuskaritzako zerbitzuek egin zituzten; eta gainerakoa (2.856 kilo), sail honen eta Guardia Zibilaren artean egindako jardueretan.

Emandako datuen arabera, urteko lehen hiru hilabeteetako konfiskazioen ia %74 (7.212,60 eta 5.948,60 kilo, hurrenez hurren) harrapatu zuten legatza eta legatza. Beste jarduera batzuen ondorioz, Andaluziako antxoen lonja eta merkatuetan heldugabeak kendu ziren: 2.893 kilo; ezpata-arraina (792 kilo), bakalada (365 kilo), mihi-arraina (200), kokina (171) eta hegalaburra (135 kilo), besteak beste.

Emandako datuei erreparatuta, probintziaka, Huelva eta Sevilla izan ziren aldi horretan konfiskazio-bolumen handiena izan zutenak: kopuru osoaren %60, eta 10.525 kilo, guztira. Ondoren, Malaga (3.916) eta Cádiz (2.429 kilo) zeuden. Almerian, Granadan eta Jaenen 736, 235 eta 12 kilo heldugabe konfiskatu zituzten; Kordoban, berriz, ez zen bakar bat ere erregistratu.

Laburbilduz, Andaluziako Juntako Arrantza Ikuskaritzak eta Guardia Zibilak 116 ikuskapen-akta egin zituzten. Urteko lehen hiru hilabeteetan egindako aktetatik, jarduera gehiena lonjetan eta merkatuetan (35 guztira), garraioetan (34 akta) eta arrantza-ontzietan (31 guztira) egin zen.

Arrain heldugaberik kontsumi ez dadin, dagokion Sailak ikuskatze-lanak kontsumitzailea sentsibilizatzeko publizitate-kanpainekin eta Andaluziako eskola-umeentzako hezkuntza-tailerrekin osatzen ditu. Sektore horrek Andaluziarentzat duen garrantzia kontuan hartuta, 2002an esparru juridiko autonomikoa onartu zen, arrantza antolatzera behartzen duena, baliabideen arrazoizko ustiapenak eta produktuen merkaturatze arduratsuak jardueraren garapen jasangarria bermatu ahal izateko, itsas ingurunea errespetatuz eta sektoreko profesionalentzat baldintza sozioekonomiko duinetan.

KANPOZEHATZEKO ARAZOA

Gainpisuaren irud. 1
Kataluniako Auzitegi Nagusiko Administrazioarekiko Auzien Salak 2001. urtean emandako epai batek ohartarazten du Espainiako lurraldean atzemandako kanpo-egintzak zehatzeko arazoa dagoela, eta gai horri buruz dugun administrazio-eskubidea ez dela jazartzeko printzipioa, estatuko edo autonomia-erkidegoetako agintariek esku hartu ahal izan dezaten, Europar Batasuneko beste estatu bateko lurraldean garatutako jokabideen ondorioz barne-araudia aplikatuz, zehapen-ahalmena erabiliz.

Auzibide horren helburua zen 1999ko abuztuaren 24an Nekazaritza, Abeltzaintza eta Arrantza sailburuak ezarritako 6.469.338 pezetako isunaren legezkotasuna argitzea sektoreko enpresa bati, araudiak agintzen duena baino tamaina txikiagoko arrainak merkaturatzeagatik.

Lehen auzialdiko epaiak errekurtsoa baietsi zuen, Kataluniako Generalitateak eskumenik ez zuela uste baitzuen; izan ere, Italian gertatu ziren zehatzeko egintzak, nahiz eta arau-haustea Kataluniako lurraldean hauteman zen. Europar Batasuneko, Estatuko eta Autonomia Erkidegoko arauek debekatu egiten dute arauz kontrako neurria duten arrainen garraioa eta merkaturatzea. Alde horretatik, uste zen Europar Batasunean merkatu bakarra zela eta salgaia libre mugitzen zela lurralde osoan.

Administrazioarekiko Auzien Salak arrazoia eman zion Kataluniako Generalitateak jarritako errekurtsoari aurka egin zion enpresari, esanez Europar Batasuneko araudiaren arabera estatu kideen legediak bateratu eta harmonizatzen direla, baina ezin dela lurraldearen eta subiranotasunaren printzipioa urratu. Arazo hori konpondu beharko litzateke, estatu kideetako agintari eskudunek beren lurraldeetan merkatu bakar eta harmonizatuan garatutako jokabideak bilatu ahal izateko.

Bibliografía

ARAUDIA

  • Apirilaren 7ko 560/1995 Errege Dekretua, zenbait arrantza-espezieren gutxieneko neurriak ezartzen dituena (BOE, 84. zk., 1995eko apirilaren 8koa).
  • ANDALUZIA: 1/2002 Legea, apirilaren 4koa, itsas arrantza, itsaski-bilketa eta itsas akuikultura antolatu, sustatu eta kontrolatzeari buruzkoa (BOJA, 45. zk., 2002ko apirilaren 18koa; BOE, 106. zk., 2002ko maiatzaren 3koa).
EBAZPEN JUDIZIALA
  • 2001eko urtarrilaren 11ko epaia, 10/2001 zenbakikoa, Kataluniako Auzitegi Nagusiarena, Administrazioarekiko Auzien Salarena, 5. atala. 76/2000 zenbakiko apelazio-errekurtsoa.

Hau interesa dakizuke:

Infografiak | Argazkiak | Ikerketak