Saltatu nabigazio-menua eta joan edukira

EROSKI CONSUMER, kontsumitzailearen egunkaria

Bilatzailea

Fundazioaren logotipoa

EROSKI CONSUMERen kanalak


Kokaleku honetan zaude: Azala > Elikagaien Segurtasuna

Artikulu hau itzulpen automatikoko sistema batek itzuli du. Informazio gehiago, hemen.

Euskarara itzultzeko sistemek aurrerapen handiak izan dituzte azken urteotan, baina oraindik badute zer hobetua. Hobekuntza horren parte izan nahi? Aukeratu esaldi osoak nahieran, eta klikatu hemen.

'Elikagai berrien' legezko mugak

Orain arte ez da baimen bakar bat ere ukatu elikagai berri baterako, baina tramiteak atzeratu egin daitezke.

Garai hauetan, kiwiak, patatak edo EBn gaur egun kontsumitu ohi diren bestelako produktuek ebaluazio prozedura bat egin behar izan zuten aldez aurretik, edo baimena ere bai, Europar Batasunean merkaturatu aurretik. Arrazoia elikagai berriak arautzen dituen araudi-esparru hertsia, eta batzuetan nahasia, besterik ez da.

Elikagai eta osagai berriei buruzko Europako Parlamentuaren eta Kontseiluaren 1997ko urtarrilaren 27ko 258/97 (EE) Erregelamendua onartu zenetik, gauzak oso gogorrak jarri dira berrikuntza teknologikorako eta EBn nabarmen kontsumitu ez diren osagai eta elikagai berrietarako. Arauak elikagai edo osagai ezagunen gaineko prozesu edo aplikazio teknologiko berriei nahiz beste herrialde batzuetatik datozenei eragiten die, eta mugatu egiten du “elikagai berri” gisa ulertu behar dena.

Europako Erkidegoko Erregelamenduak “novel food” (elikagai edo osagai berria) gisa hartzeko lehen baldintza hau ezartzen du: araua onartu zenetik (1997) “giza kontsumorako neurri garrantzitsu batean erabilera” izan ez duen produktua. Testuak aldi baterako mugatutako lurralde-irizpide bat ezartzen du, eta badirudi ez dakiela herritar komunitario berrien elikadurari. Horren oinarria, gutxitan, EBn inoiz kontsumitu ez diren elikagaiek eta prozesu teknologikoek osatzen dute.

Oraingoz, eta elikagai horien gehiengoari dagokionez, argi dago horien merkaturatzea ez dela inoiz ez debekatu ez mugatu, nahiz eta ekoizleek ez duten pasatu aldez aurreko eskaera-, komunitate-ebaluazio- edo baimen-prozesurik, agian “novel food” edo elikagai berrien eta haien baldintza zorrotzen lege-esparrua ez ezagutzearen babesean, edo, bestela, gure gizarteko sektore gero eta zabalago baten berezko elikadura dela onartzearen babesean.

Merkataritza-operadore batzuek ‘elikagai berriak’ banatzen hasi dira lege-esparru nahasiaren aurrean
Zenbait operadorek ez dute arau hori betetzen, aldez aurreko administrazio-kontrolik gabeko elikagaien eta elikagaien osagaien gama askotarikoa merkaturatzen baitute, eta, beraz, arazo hori oso konplexua da lege aldetik. Oraingoz ez dago irizpide argirik arauaren zenbait kontzeptu behar bezala zehazteko, eta ez da zerrenda positiborik argitaratu elikagai edo osagai gisa merkaturatu daitekeen guztiaren gainean.

Oraingoz, elikagai-enpresa batzuek beren produktuak merkaturatu ahal izateko aurkeztu dituzten elikagai edo osagai berrien baimenak onartu edo ukatu dira.
Baimendutako elikagai berriak
Europar Batasunaren Aldizkari Ofizialean onartu eta argitaratu diren baimen-erabakiek -genetikoki eraldatutako organismoekin (GEO) bat ez datozenak kanpoan utzita- ez dute hamabostaldia gainditzen. Izan ere, elikagai-enpresek segurtasun juridikorik eza handia dute gaur egun, arauaren beraren termino anbiguoak eta interpretazio posibleak kontuan hartuta, eta EBko elikagai-agintariek gero eta irizpide murriztaileagoa dute elikagaiak eta osagai berriak katalogatzeari buruz. Hori dela eta, ez zaie batere interesgarria elikagaiei aplika dakizkiekeen produktu edo teknologia batzuei aplika dakizkiekeen legezko prozesuetatik igarotzea.

Enpresen artean, aldez aurreko ebaluazio-prozesuaren ondoren, eskaera baimentze-prozesu bihurtzeko beldurra dago. Kasurik onenean, horrek kostu ekonomiko handiak eta hiru urte baino gehiagoko itxaronaldia eta ziurgabetasuna ekarriko zizkien, beren produktuak EBn legez merkaturatu baino lehen.

Oraingoz, EBko enpresa estatubatuarrek eta elikagai-ekoizle handiek hainbat produktu baimentzeko prozesua jarri dute abian, hala nola, igurzteko koipe horiak edo esnea eta jogurt-motako produktuak fitoesterolekin; mikroalga bateko olioa; patata koagulatuko proteinak eta hidrolizatuak; pasteurizazio-tratamendu baten bidez lortutako frutekin egindako prestakin pasteurizatuak.

Ematen diren baimenak, hasiera batean, enpresa eskatzaileentzat lehentasuna izango dute, baimenik gabe, produktu-sorta bera merkaturatzen ari diren eta legezkotasunetik kanpo geratzen diren enpresen aldean, eta horrek arau-hauslearentzat ekar dezakeen guztia ekarriko du. Kontuan hartu behar da baimenak operadore eskatzailearentzat eta baimendutako elikagai edo osagaiarentzat bakarrik balio dutela.
Noni-zukuaren kasu bitxia
1997az geroztik Europar Batasuneko baimen-prozesuan sartu behar izan diren elikagaien artean, bitxia da “noni” zukua (2003/426/EE Erabakiaren bidez onartua). Polinesiako herrietako fruta bat da, Morinda citrifolia instalaziotik datorrena, eta osasunarentzat duela 2.000 urte baino gehiagotik onura dakarrena.

Morinda Inc. enpresa estatubatuarrak “noni” zukua elikagai berri gisa merkaturatzeko eskaera egin zien Belgikako agintariei 2000ko apirilaren 25ean. Lehen ebaluazioa egin ondoren, arlo horretan eskumena duen Belgikako erakundeak informazio gehigarria eskatu zuen, eta horrek Batzordeari hasierako txostena estatu kide guztietara bidaltzera behartu zuen, 2001eko irailaren 18an. Urte horren amaieran, ebaluazio gehigarri bat egiteko eskatu zitzaion Giza Elikaduraren Batzorde Zientifikoari (CCAH). Ebaluazio horren irizpena urtebete geroago aurkeztu zen, eta, haren arabera, Noni® tahitianoaren zukua, irenste-maila antzean, onargarria zen.

Batzordeak, eskatzaileak emandako informazioarekin bat etorriz, ez du onartzen beste fruta-zuku batzuek ekar ditzaketen ondorio onuragarriez gain beste ondorio onuragarririk, nahiz eta AEBetako enpresari aukera eman dion elikagai-osagai berri gisa merkaturatzeko, frutaz egindako edari pasteurizatuetan erabiltzeko. Muga bakarra jarri dio: “noni-zukua” edo “morinda citrifolia-zukua” terminoa produktuaren etiketan edo frutaz egindako edarien osagaien zerrendan agertzea.

ELIKAGAI BERRIEN LEGE-EREMUA

Irud.
1997ko Erregelamenduaren arabera, osasun publikoa babesteko, beharrezkoa da elikagai eta osagai berriak segurtasun-ebaluazio bakarraren mende daudela bermatzea, prozedura komunitario baten bidez, merkaturatu aurretik. Lehendik dauden produktuen funtsean baliokideak diren produktuak badira, prozedura erraztua aurreikusten da.

Arauak berariazko baldintza osagarriak ere ezartzen ditu etiketatzearen arloan, kontsumitzaileari produktu berri horiei buruz behar duen informazioa bermatzeko, baita etikari dagokionez ere. Horren aplikazio-eremua Erkidegoan giza kontsumorako neurri garrantzitsu batean erabili ez diren elikagaiak eta elikagaien osagaiak Erkidegoan merkaturatzea da, kategoria hauetan:

  • Genetikoki eraldatutako organismoak dituzten edo organismo horiek dituzten elikagaiak eta elikagaiak.
  • Genetikoki eraldatutako organismoetatik sortutako elikagaiak eta osagaiak, baina ez dituztenak.
  • Egitura molekular primario berriko edo nahita eraldatutako elikagaiak eta osagaiak.
  • Mikroorganismoak, onddoak edo algak dituzten elikagaiak eta elikagaiak, edo horien bidez lortutakoak.
  • Landare-jatorriko elikagaiak eta -osagaiak, edo haietatik lortutakoak, eta animalietatik lortutako elikadura-osagaiak, salbu eta ugaltze- edo hautatze-praktika tradizionalen bidez lortutako elikagaiak eta elikadura-osagaiak, haien erabilera-historia segurua bada.
  • Normalean erabiltzen ez den ekoizpen-prozesu bat izan duten elikagaiak eta elikagaien osagaiak. Prozesu horrek aldaketa nabarmenak eragiten ditu elikadura-balioan, metabolismoan edo nahi ez diren substantzien edukian.

Erregelamendu honetan aipatzen diren produktuek ez dute inolako arriskurik sortu behar eta ez dute kontsumitzailea nahastu behar. Printzipio horiek bermatzeko, elikagai berriek onespen formaleko prozedura bete behar dute merkaturatu aurretik. Lehenik eta behin, elikagaiak merkaturatzen diren estatu kidean eskaera bat aurkeztu behar da, eta, horrekin batera, kalterik egiten ez duela egiaztatzen duten datuak eta etiketatzeko proposamenak aurkeztu behar dira. Europako Batzordeko Giza Elikadurako Batzorde Zientifikoak gomendatzen du, oro har, datu hauek ematea, EBko Erregelamenduaren arabera elikagai berri bat onartzeko eskatzen denean:

  • Elikagai berriaren zehaztapena.
  • Edozein produkzio prozesuren ondorioak.
  • Elikagai berriaren jatorrizko organismoaren historia.
  • Irensteari eta kontsumoaren proportzioei buruzko aurreikuspenak.
  • Elikagaiaren edo jatorrizko organismoaren aurretiko giza kontsumoari buruzko informazioa.
  • Haien propietate elikagarriei buruzko informazioa.
  • Ezaugarri toxikologikoei buruzko informazioa.
  • Ezaugarri mikrobiologikoei buruzko informazioa.

Bibliografía

  • Europako Parlamentuaren eta Kontseiluaren 258/97 (EE) Erregelamendua, 1997ko urtarrilaren 27koa, elikagai eta osagai berriei buruzkoa (Europako Batasunaren Aldizkari Ofiziala, L 43, 1997ko otsailaren 14koa).

  • Hau interesa dakizuke:

    Infografiak | Argazkiak | Ikerketak