Saltatu nabigazio-menua eta joan edukira

EROSKI CONSUMER, kontsumitzailearen egunkaria

Bilatzailea

Fundazioaren logotipoa

EROSKI CONSUMERen kanalak


Kokaleku honetan zaude: Azala > Elikagaien Segurtasuna

Artikulu hau itzulpen automatikoko sistema batek itzuli du. Informazio gehiago, hemen.

Euskarara itzultzeko sistemek aurrerapen handiak izan dituzte azken urteotan, baina oraindik badute zer hobetua. Hobekuntza horren parte izan nahi? Aukeratu esaldi osoak nahieran, eta klikatu hemen.

Elikagaietarako plastikoen migrazioen muga

Elikagaiekin erabiltzeko ontziak eta bilgarriak fabrikatzeko baimendutako materialen eta gehigarrien zerrenda ehun da.

Img

Elikagaietarako ontzi eta bilgarrietan material plastikoak erabiltzeak oinarrizko segurtasun-arau batzuk bete behar ditu, kutsadurarik gerta ez dadin edo edukiaren propietateak edo segurtasuna aldatzen dituzten konposatuak transferitu edo migratu ez daitezen. "Kontinente" plastikoak fabrikatzeko baimendutako materialen zerrenda eta gehienezko migrazio-mugak araudi berriak arautu zituen 2003ko otsailean.

Ontziaren bereizmena
Irudia: Nola lor daiteke hau?

2003az geroztik, elikagaiekin kontaktuan jartzeko ontzien eta bestelako produktu plastikoen fabrikatzaileek kontuan hartu behar dute 2003ko urtarrilaren 31n onartutako 118/2003 Errege Dekretuak elikagaiak fabrikatzeko baimentzen dituen substantzien zerrenda, bai eta material eta objektu plastikoek elikagaietara egin ditzaketen gehienezko migrazio-mugak ere. Araua onartzeak balio izan du arlo horretako aurreko araudia (1994koa zen haren muina) bateratzeko, haren erregulazioa sinplifikatzeko, sektoreari argitasun handiagoa emateko eta 2001eko Europar Batasuneko Zuzentaraua sartzeko.

Araudi
berriak kontuan hartu ditu Giza Elikaduraren Batzorde Zientifikoak material eta objektu plastikoei buruz emandako aurrerapen eta datu zientifikoak, ontzi eta enbalaje plastikoetan gerta daitezkeen konposatuen migrazio-maila ezartzeko. Hala ere, Europako Batasunean migrazio-muga maximoari buruz ezarritako irizpideari (60 mg/kg) ez diote jarraitu merkatu komunak dituzten beste erakunde batzuek; esaterako, Mercosur erakundeak 50 mg/kg-ra mugatu du gehienezko kotan.

Berrikuspenaren azken emaitza gisa, zabaldu egin da “monomeroen eta abiapuntuko beste substantzia batzuen” zerrenda baimendua, bai eta material eta objektu plastikoen fabrikazioan erabil daitezkeen gehigarriena ere, eta ehun bat dira guztira. Lortutako informazio zientifikoan oinarrituta, beste substantzia eta gehigarri batzuk zerrendatik kendu dira, eta horiek erabiltzen jarraitu ahal izango da baimendutako substantzien zerrendan sartu ala ez erabaki arte. Substantzia horien epea, lehenengo substantzietarako, eta gehienez ere, 2004ko abenduaren 31n amaitzen zen, Giza Elikaduraren Batzorde Zientifikoak ebaluazioa egin arte.


Orduan finkatutakoak osasunari buruzko irizpideak ere ezartzen zituen, elikagaiekin kontaktuan egoteko objektu eta material plastikoak ekoizteko baimendutako substantzien zerrenda positiboetan produktu berriak sartzeko.

Gai polemikoak

Araudiak migrazio-mugak ezartzen ditu, erabilitako plastikoaren eta elikagaien erabileraren edo kontaktuaren arabera.
1860an, John Hyatt estatubatuarrak zeluloide izeneko plastiko bat asmatu zuen, nahiz eta haren ideia bikaina ez zen elikagaiekin erlazionatu, baizik eta lehiaketa batekin, zeinaren helburua billar-boletan erabiltzen zen bolia, gutxi-asko, antzeko ezaugarriak baina merkeagoak zituen beste material batekin ordezkatzea baitzen. Material horri buruzko ikerketen ondorioz, beste plastiko batzuk aurkitu ziren, elikagaiak ukitzeko produktu gisa erabili direnak.

XX. mendea ondo aurreratuta egon arte itxaron beharko da, polietilenoa (1930) eduki ahal izateko. Polietilenoa hainbat motatakoa izanik, bere ekoizpen-moduaren arabera (PET, PEAD edo PEBD), ur, olio, esneki edo gasezko ontzi gisa erabili da; hutseko ontziak; mikrouhinetarako erretiluak; arrainentzako kaxak; edo are gehiago, ogi egiteko poltsak, elikagai industrialak, izoztuak eta ontziratze automatikoa. Beste plastiko arrunt batzuk honako hauek dira: polipropilenoa (1950), pelikula-film gisa erabilia (elikagaiak, gozokiak, txikleak), margarina-ontziak eta sukaldeko gaiak; polibinil kloruroa, PVC izenaz ezagunagoa, hainbat elikagai ontziratzeko pelikula-film gisa erabili izan dena; eta poliestirenoa (1930), besteak beste, superheluril gisa.


Kasu batzuetan, elikaduran erabilitako “plastikoek” zalantzak, eztabaidak eta alertak izan dituzte. Batzuetan, produktua erabiltzeko baldintza desegokien mende egoten zen guztia, baita etiketan fabrikatzailearen adierazpen desegokiaren mende ere. Hala zioten, adibidez, Madrilgo Unibertsitate Konplutentseko Elikagaien Teknologiako irakasleek, PVCari eta bat-bateko tenperatura-aldaketei edo energia elektromagnetikoko iturriei dagokienez. Canal Salud-en argitaratutako artikulu baten arabera, “ontzi askok (askok) ez diote eusten janariak mikrouhin-labean prestatzean lortzen duen tenperaturari, eta desorekatu, aldatu edo hein batean urtzen dira. Kasu horietan, ontziaren osagaiak elikagaietara migratu daitezke (plastifikatzaileak, plastikoaren oligomeroak, etab.)”. Beste ikerketa batzuen arabera, plastikoetan dagoen kadmioak mikrouhin-labe baten bidez berotzen diren elikagaiekin batera edo ontzietan berotzen direnean sor dezakeen intoxikazioa hauteman da; esate baterako, William Shaw doktorea, Kansasko (AEB) Great Plains laborategiko zuzendaria, eta organismoan hainbat osasun-arazorekin zerikusia duten anormaltasun biokimikoen ikertzailea.

Migrazioaren muga

Material eta objektu plastikoen osagaiak elikagaiei lagatzeko muga orokorra, migrazio gisa ezagutzen dena, ezin izango da 10 miligramo baino handiagoa izan material edo objektuaren gainazaleko dezimetro karratu bakoitzeko (mg/dm²), migrazio globalaren maila maximo gisa; hala ere, kasu batzuetan, eta substantzia jakin batzuetarako (araudi berriaren II. eranskinean jasota daude), berariazko mugak ezartzen dira. Muga hori 60 miligramo osagai askatu arte handitzen da elikadura-produktuaren kilogramo bakoitzeko (mg/kg), arauak berariaz ezarritako kasu batzuetan:



  • Ontziak diren objektuak edo ontziekin aldera daitezkeenak edo 500 mililitro (ml) baino gutxiago eta 10 litro baino gehiago bete ezin daitezkeenak.
  • Bete daitezkeen objektuak, elikagaiekin kontaktuan dagoen azalera kalkulaezina dutenak.
  • Txanoak, obturadoreak, tapoiak edo antzeko itxitura-gailuak.
Migrazio-mugak saiakuntza fisiko-kimikoen bidez
ezartzen dira. Saiakuntzak elikagaietan edo simulatzaileetan egin daitezke. Migrazio-mugak betetzen direla bermatzeko, eta berariazko egiaztapenari buruzko salbuespen batzuk izan ezik, elikagaiekin kontaktuan egoteko material plastikoen fabrikatzaileek ezartzen diren kontrol- eta egiaztatze-arau orokorrak eta berariazkoak bete beharko dituzte; baina, horrez gain, substantzia batek materialean edo amaitutako objektuan duen kantitatea zehaztu ahal izango da, baldin eta kopuru horren eta esperimentazio bidez soilik ezagutzen diren substantziaren migrazio espezifikoaren balioaren arteko erlazioa definitu bada.


Arauak modu zehatzagoan ezartzen du migrazioa materialean edo objektuan egingo dela, edo, hori ezinezkoa bada, materialetik edo objektutik hartutako laginak erabiliz edo, egokia denean, lagin adierazgarriak erabiliz. Kontsumitzaileen segurtasuna bermatzeko, lagina elikagaiarekin edo simulatzailearekin kontaktuan jarriko da, ukipen-baldintza errealen antzera. Horretarako, elikagaiarekin edo simulatzailearekin benetako erabileran gauza bera egiten duten laginen zatiak bakarrik kontaktuan jartzeko moduan egingo da proba. Txanoen, obturadoreen, tapoien edo itxitura gisa erabiltzen diren antzeko gailuen migrazio-probak egiteko, objektu horiek dagokien ontziekin kontaktuan jarri beharko dira, erabiltzeko baldintza normalak edo aurreikus daitezkeenak betetzeko.

Kasu
guztietan, bidezkoa izango da migrazio-mugak betetzen direla frogatzea, laginak askatutako substantzia kantitate osoa (migrazio globala) eta/edo substantzia baten edo gehiagoren kantitate espezifikoa (migrazio espezifikoa) zehaztasunez zehazten duten proba gogorragoen bidez. Material edo objektu bat behin eta berriz elikagaiekin kontaktuan jartzeko bada, migrazio-proba edo -probak hiru aldiz egin beharko dira lagin berean, legez ezarritako baldintzen arabera, eta proba bakoitzean beste elikagai-lagin bat edo simulatzaile bat erabiliko da. Material edo objektu horren eta mugen arteko adostasuna hirugarren proban dagoen migrazio mailaren arabera kontrolatuko da. Hala ere, bigarren eta hirugarren probetan migrazio-maila handitzen ez dela dioen froga eztabaidaezinik baldin badago, eta lehenengoak muga gainditzen ez badu, ez dira beharrezkoak izango honako hauek.

Merkaturatze segurua eta informatua

Material eta objektu plastikoek, elikagaiekin kontaktuan jartzera bideratuta daudenean, indarrean dauden legezko xedapenekin (baimendutako edo baimendutako substantziak eta migrazio-mugak, besteak beste) bat datozela ziurtatzen duen idatzizko adierazpena izan beharko dute txikizkako salmentarako ez diren merkaturatze-faseetan. Horrelako produktuen hartzaileek, beraz, eskatu egin beharko dute, beren ekoizpen prozesurako eskuratzen dituzten material edo substantzien gaineko egiaztapenik edo kontrolik ezagatik erantzukizun partekaturik ez izateko. Hala ere, arestian xedatutakotik kanpo geratzen dira, beren izaeragatik, elikagaiekin edo elikagaiekin kontaktuan erabiltzen diren material eta objektu plastikoak.

Errege Dekretu honetan ezarritakoaren betebehar
osagarri gisa, elikagaiekin kontaktuan egoteko material eta objektuen fabrikatzaile, transformatzaile eta inportatzaileek Elikagaien Osasun Erregistro Orokorrean izena eman beharko dute, eta beren industrietarako (instalazioak eta makineria), pertsonalerako (elikagaiak manipulatzeko) eta materialen, objektuen eta haien osagaien ezaugarri orokorretarako baldintza espezifikoak bete beharko dituzte. Alde horretatik, baimendutako substantzia eta gehigarriei buruzko baldintza zehatzagoekin betetzeaz gain, eta migrazioak egiaztatzeaz gain, ez da onartzen material eta objektu plastikoek, erabiltzeko baldintza normaletan eta aurreikus daitezkeenetan, elikagaietatik xurgatzea, haien egonkortasuna edo kalitatea hondatzen badute edo edukia nabarmen galtzen badute.


Halaber, ez du uzten elikagaiari kutsadura organoleptiko nabarmena eragin dezaketen substantziak lagatzen haiek erabiltzen edo merkaturatzen diren bitartean; ez eta haietatik datozen produktuak ere, osasunerako arriskutsuak izan daitezkeen kantitatean. Ontzi edo enbalajeen kasuan, materialek eta objektuek beharrezko baldintzak bete beharko dituzte ontziratutako produktuak eskatzen dituen iragazgaiztasun-eskakizunak biltegiratze-denboran zehar bermatzeko.

Elikagaiekin kontaktuan jartzeko diren material eta objektu plastikoen arazo tekniko-sanitarioei buruzko
araudirik zehatzenak ezartzen duenez, behar bezala ontziratuta edo paketatuta merkaturatu behar dira, eta erraz irakurtzeko eta ezabatzeko moduan etiketatu, informazio honekin:



  • “Elikagaiekin erabiltzeko” produktuaren helmuga, bai aipamen orokor honen bidez, bai zehatzagoa den beste baten bidez, bai erabilera horretarako dagokion ikurrarekin. Piktograma “sardexka baten ondoko kopa” da.
  • produktua egoki erabiltzeko jarraibideak, fabrikatzaileak informazioa ez emateak erabilera okerra ekar dezakeela aurreikusten duenean.
  • Fabrikatzailearen edo transformadorearen edo saltzailearen identifikazioa, Europar Batasunean (EB) ezarriak, bai izenaren, sozietatearen izenaren, izenaren, helbidearen edo helbide sozialaren arabera, bai erregistratutako markaren arabera.

    Jendaurrean zuzenean saldu ez diren merkaturatze-faseetan, material eta objektuetan, ontzi eta enbalajeen etiketetan edo horiekin batera doazen dokumentuetan azaldu beharko dira aipatutako oharrak. Jendeari zuzenean saltzeko unean, materialak eta objektuak hurbil dauden errotulu batean ere jar daiteke informazioa, bai eta erosleen aurrean ere, EBn ezarritako fabrikatzailea, eraldatzailea edo saltzailea nor den adierazten duen errotuluan izan ezik, baldin eta ez bada arrazoi teknikorik ontzien, ontzien edo bilgarrien gainean aipua edo etiketa ezin jartzeko, ez fabrikazio-fasean, ez merkaturatze-fasean.

    IRIZPIDE SEGURUAK

    Onartutako arauak oinarrizko bost irizpide ezartzen ditu baimendutako substantzien zerrendan produktu berri bat onartzeko.

    • Elikagaiari transmiti dakiokeen substantzia edo materia kantitatea, hala nola substantziaren edo materiaren toxikotasuna.
    • Substantzia edo materia hori osatzen duen edozein material edo objektu erabiltzeko baldintza normaletan edo aurreikusteko moduko baldintzetan, ezin zaie elikagaiei giza osasunerako arriskutsua izan daitekeen kantitatea transmititu.
    • Etengabeko zaintza eta azterketa, informazio zientifiko berriak agertzen direnean edo datu zientifikoen beste balorazio batek hala justifikatzen duenean.
    • Berariazko migrazio-muga zehaztea, egunean dosi onargarri bat edo, bereziki, substantzia edo materia batentzat eguneko dosi onargarri bat gaindi ez dadin. Substantzia edo materia baterako migrazio-muga espezifikoa zehazten bada, komeni da gainerako esposizio-iturriak kontuan hartzea.
    • Baliteke substantzia edo materia batentzat migrazio-muga espezifikoa ezartzea ez izatea giza osasuna babesteko biderik egokiena. Giza osasunaren babesa beste edozein gogoetaren aurrean nagusitzen da aurreikusi beharreko ekintza egokiak zehazten direnean.

    Bibliografía

    • 118/2003 Errege Dekretua, urtarrilaren 31koa, elikagaiekin kontaktuan jartzeko material eta objektu plastikoak fabrikatzeko baimendutako substantzien zerrenda onartu eta saiakuntza-baldintza jakin batzuk arautzen dituena. 2003ko otsailaren 11ko BOE, 36. zk.
    • Azaroaren 25eko 1425/1988 Errege Dekretua, elikagaiekin eta elikagaiekin kontaktuan egoteko material plastikoak prestatu, zirkulatu eta salerosteko arautegi tekniko-sanitarioa onartzen duena. 1988ko abenduaren 1eko BOEren 288. zk.

  • Hau interesa dakizuke:

    Infografiak | Argazkiak | Ikerketak