Saltatu nabigazio-menua eta joan edukira

EROSKI CONSUMER, kontsumitzailearen egunkaria

Bilatzailea

Fundazioaren logotipoa

EROSKI CONSUMERen kanalak


Kokaleku honetan zaude: Azala > Elikagaien Segurtasuna

Artikulu hau itzulpen automatikoko sistema batek itzuli du. Informazio gehiago, hemen.

Euskarara itzultzeko sistemek aurrerapen handiak izan dituzte azken urteotan, baina oraindik badute zer hobetua. Hobekuntza horren parte izan nahi? Aukeratu esaldi osoak nahieran, eta klikatu hemen.

GEOen etiketa berriak

Etiketatzeari eta trazabilitate-sistema ezartzeari buruzko betebehar berriak nahitaezkoak izango dira 2004tik aurrera.

Genetikoki eraldatutako elikagai eta pentsuei buruzko Europar Batasuneko araudi berria, bai eta genetikoki eraldatutako organismoen trazabilitatea eta etiketatzea (GEO) arautzen dituena ere, 2003ko urriaren 18an argitaratu zen EBko Aldizkari Ofizialean. Haren onespenarekin, berrikuntza garrantzitsuak sartu dira elikagaien sektorerako, kontsumitzaileek eskura jartzen zaizkien elikagaiei buruzko informazio zuzena izan dezaten.

Azken kontsumitzaileari ematen zaion informazioak zenbait perdoi onartzen ditu oraindik, teknologikoki hauteman daitekeenetik harantzago doazenak, eta GEO duten elikagaiak informaziorik gabe merkaturatzeko aukera ematen du, nahiz eta orain nahigabeko kutsadurara mugatzen den.

Helburu hori lortzeko, trazabilitatea ezarri da, GEOen eta horietatik sortutako produktuen arrastoari jarraitzeko gai den sistema gisa, ekoizpen- eta banaketa-kateetan zehar, merkaturatze-fase guztietan.

Etiketari buruzko betebehar berriak, genetikoki eraldatutako elikagaietarako berariazko betekizunak dituztenak, eta trazabilitate-sistema bat ezartzea, nahitaezkoak izango dira operadore ekonomikoentzat datorren urtetik aurrera. Eta, ordutik aurrera, produktuaren transmisioa egin duen elikagai-kateko hurrengo operadoreari GEOz osatuta dagoela edo GEOz osatuta dagoela jakinarazi ahal izango diote; edo, bestela, GEOrako identifikatzaile bakarra eman ahal izango dute, Batzordeak data hori baino lehen sortuko duena. Azken kontsumitzaileari bermatu beharko diote, bai etiketan bai produktu horien aurkezpenean, egoera horren berri behar bezala ematen zaiola.

Trazabilitateak, azken kontsumitzaileari ematen zaion informazioa zuzena dela bermatzeaz gain (iruzurra edo engainua saihestuz), osasun-agintariek egoki jarduteko aukera emango du, kontsumitzaileei osasun publikoko arazoren bat sortzen bazaie. Alderdi hori oso garrantzitsua da, elikagaiak ekoizteko eta banatzeko metodoak gero eta konplexuagoak baitira. Kasu horretan, sistemak etorkizunean giza osasunerako, animalien osasunerako edo ingurumenerako kaltegarriak izan daitezkeen ondorioak identifikatzen lagun dezake.

Aurreko araudiaren arabera, GEO zuten elikagai komertzialen %90 etiketatzeko betebeharretik kanpo zegoen.Epe luzera hori gertatzeko
aukerak eta dokumentazioa gutxienez bost urtez gordetzeko betebeharrak eta entregatutako produktuak eragindako kontsumitzaileek edo beste operadore batzuek egin ditzaketen erreklamazioek bat egiten dute. Kasu horretan, zaila izango da operadoreen arteko erantzukizuna lekualdatzea, eta kontsumitzaileak, hala badagokio, operadore horietako edozeinen kontra eragindako kalteengatik ordaintzera zuzendu ahal izango du bere ekintza. Kalte horiek modu solidarioan erantzungo dute. Eragile ekonomikoen arteko erantzukizuna edozein motatako ekintza judiziala egiteko mugatuko da; izan ere, denbora hori igaro eta dokumentazioa suntsitu ondoren, prozesuak ez du erreklamazio bat eraginkortasunez abalatu dezakeen proba egokirik izango.
Etiketatzeari buruzko berriak
Azpimarragarriena da etiketatzeari buruzko eskakizunak gogortu egiten direla eta nahitaezkotasuna erabatekoa dela, edozein inguruabar gorabehera. Orain arte, indarrean zegoen araudiak ezartzen zuen berariazko etiketatzea baino ez zela nahitaezkoa, eta adierazten zuen genetikoki eraldatutako organismoak izan ditzakeela, elikagaian manipulazio genetikoaren edo eraldatutako DNA horretatik eratorritako proteinen bidez aldatutako DNA hauteman daitekeenean; Europar Batasuneko araudi berria indarrean sartu ondoren.

Aurreko araudian ezarritako bazterketak GEO edo GEO osagaiak zituzten elikagai komertzialen %90 etiketatzeko betebeharretik kanpo uzten zituen, adituen arabera. DNA edo proteina arrotzak aurkitu ezin dituzten elikagaiak etiketatzeko betebeharretik kanpo geratzen ziren, nahiz eta GEOtik zetozen osagaiak erabili (lezitinak, olioak eta landare-koipeak, esaterako), eta elikagaien industrian elikagaiak prozesatzeko industrian erabiltzen diren elikagai-, zapore- eta disolbatzaile-gehigarri gisa sailkatzen diren elikagaien osagaiak, nahiz eta horiek GEOkoak izan.

Hurrengo urtetik aurrera, EBko araudiak nekazaritzako elikagaien industriako sektore zabal bat behartuko du GEOri buruzko informazio egokia ematera eta bere produktuak legez ezarritako aipamenekin etiketatzera. Aipamen horien hedapena, modu berritzailean, animalientzako pentsuen sektorera ere egingo da, baita elikagaiak ekoizteko ez direnak ere.

GEOen Trazabilitateari eta Etiketatzeari buruzko Erregelamendua GEOak dituzten edo GEOz osatuta dauden produktuen, elikagaien eta pentsuen merkaturatze-fase guztietan aplikatuko da. Aurrez ontziratutako produktuetan, GEO dutenak edo GEO dutenak, etiketa batekin merkaturatu beharko dira, eta etiketa horretan honako hau agertuko da: «Produktu honek honako hau du:[(nombre del o de los organismos]genetikoki eraldatua».

Era berean, azken kontsumitzaileari edo kolektibitateei emango zaizkien elikagaiek berariazko etiketatze-arauak bete behar dituzte, baldin eta GEOz osatuak badaude edo osatuta badaude, baldin eta elikagaiaren edo osagai bakar bat duten elikagaien osagaien % 0,9 baino gehiago badira, eta osagai hori halabeharrez edo teknikoki saihestezina bada (inguruabar horiek, agintari eskudunak hala eskatuz gero, operadoreak frogatu behar du halabeharrez edo ezinezko neurriak hartu dituela).

Elikagaia osagai batek baino gehiagok osatzen badute, zerrendan, osagai hori aipatu ondoren eta parentesi artean, «genetikoki eraldatutako» edo «genetikoki eraldatutako» testua agertuko da.[(nombre del ingrediente]genetikoki eraldatua». Osagai-zerrendan kategoria baten izenak izendatzen badu osagaia, aipamena ere sartuko da.

Azken kontsumitzaileari saldu aurretik ontziratu gabeko elikagai gisa edo ontzi txikietan ontziratu aurreko elikagai gisa (10 cm2-tik beherako azalera) eskaintzen diren elikagaietan, kontsumitzaileari informazioa emateko eskatzen den informazioa modu ikusgarri eta iraunkorrean erakutsi beharko da, bai elikagaiaren erakustokian, bai ondoan bertan, bai ontzian bertan, erraz irakurtzeko eta identifikatzeko bezain handia den letra motarekin.

Merkaturatzeko baimenean edozein ezaugarri edo propietate aipagarri gisa zehazten den kasurako, beste baldintza batzuk ezartzen dira, baldin eta elikagaia bere homologo konbentzionala ez bada (osaera, balio edo ondorio nutrizionalak, zertarako den, edo biztanleria-sektore jakin batzuen osasunean eragina badu) edo jakiak etika- edo erlijio-kezkak sor baditzake.

INFORMAZIOA, GERTAERA DIFERENTZIALA ETA POLEMIKOA

Plastiko-irud.
EBk bere erregulazioa transgenikoen komertzializazioari buruz gero eta permisiboagoa oinarritu du, kontsumitzailearen eskura jartzen diren elikagaiei buruzko informazio eraginkor eta egokia izateko eskubidea babesteko funtsezko printzipioan. Alde horretatik, kontsumitzaileek osagai transgenikoak zer elikagaik dituzten jakiteko eskubidea dute, askatasunez aukeratzeko. Eskubide hori bermatzeko, etiketatu egiten da, aurrez ontziratutako produktuetarako, edo produktua aurkeztean emandako jarraibideen bidez, aurrez ontziratu gabeko produktuetarako.

Kontsumitzaileak bere erabakia hartzeko kontuan har ditzakeen alderdiak askotarikoak izan daitezke, besteak beste, elikagaien kaltegabetasuna, kultura-arazoak edo ingurumen-ondorioak.

EBn nahitaez kontsumitzaileari eskainiko zaion informazioak zenbait eztabaida sortu ditu, bai enpresa bioteknologikoei dagokienez, elikagai horietarako etiketa berezi eta esklusibo baten aurka baitaude, bai herrialde jakin batzuei dagokienez, hala nola AEBei, horrelako produktuen ekoizle nagusia baita, eta kontsumitzaileari ez zaio egokia iruditu bere osasunerako arriskurik probatu ez den elikagaiak lortzeko modu baten berri ematea.

Aurkaritza hori izan arren, nazioartean gero eta leku handiagoa dago elikagaietan GEOak egoteari buruzko etiketa informatiboaren alde, Europako estiloan. Europako eredua eredutzat hartu da 35 herrialdetan, besteak beste, Australian, Txinan, Filipinetan, Japonian eta Zeelanda Berrian.

EBk munduko transgenikoen etiketatzeari buruzko kanpainaren lidergoa eraman duen arren, eragile ekonomikoak betebehar horretatik salbuesteko duen tolerantzia-maila altua dela uste dute zenbait sektorek; izan ere, sektore horien ustez, teknologikoki GEOren %0,1 baliotzat har badaiteke, detekta daitekeen edozein material transgeniko etiketatu egin beharko litzateke. Bitxia bada ere, antzeko proposamen bat Oregon sortu zen 2002ko azaroan, ekimenak aurrera egin ez bazuen ere.

Bibliografía

  • Europako Parlamentuaren eta Kontseiluaren 1829/2003 (EE) Erregelamendua, 2003ko irailaren 22koa, genetikoki eraldatutako elikagai eta pentsuei buruzkoa (EBAO, 2003ko urriaren 18koa).
  • Europako Parlamentuaren eta Kontseiluaren 1830/2003 (EE) Erregelamendua, 2003ko irailaren 22koa, genetikoki eraldatutako organismoen trazabilitateari eta etiketatzeari eta horietatik sortutako elikagai eta pentsuen trazabilitateari buruzkoa, eta 2001/18/EE Zuzentaraua aldatzen duena (EBAO, 2003ko urriaren 18koa).

Hau interesa dakizuke:

Infografiak | Argazkiak | Ikerketak