Saltatu nabigazio-menua eta joan edukira

EROSKI CONSUMER, kontsumitzailearen egunkaria

Bilatzailea

Fundazioaren logotipoa

EROSKI CONSUMERen kanalak


Kokaleku honetan zaude: Azala > Elikagaien Segurtasuna

Artikulu hau itzulpen automatikoko sistema batek itzuli du. Informazio gehiago, hemen.

Euskarara itzultzeko sistemek aurrerapen handiak izan dituzte azken urteotan, baina oraindik badute zer hobetua. Hobekuntza horren parte izan nahi? Aukeratu esaldi osoak nahieran, eta klikatu hemen.

Itsas eta arrantza-kontrolerako Galiziako araudi berria

Galiziak lege berri bat onartu du arrantza-, itsaski- eta akuikultura-jarduerak eta kirol- edo aisialdi-jarduerak arautzeko

Itsas-arrantzaren arloan eskumenak dituzten administrazioek arau-multzo egokia eta egungoa izan behar dute, arduragabekeriak eta jasangaitzak diren jardunbideen aurkako babes- eta kontrol-sistema eraginkorra ezartzeko. Galiziak urrats garrantzitsu bat egin du norabide horretan aurrera egiten ari den arau berri batekin.

2004ko irailaren 22an, Estatuko Aldizkari Ofizialean Galiziako Legea argitaratu zen. Lege horren arabera, Galizian itsas arrantzaren arloko babesa, kontrola, arau-hausteak eta zehapenak arautu behar dira. Araua ez da indarrean egongo 2005eko otsailaren 20ra arte, eta Espainiako Konstituzioaren eta bere Autonomia Estatutuaren arabera Euskal Autonomia Erkidegoak arrantza-sektorearen antolamenduaren arloan esleituak dituen arrantza, itsaski-bilketa eta akuikultura arloei eta gainerako eskumenei aplikatu beharreko arau-esparrua osatzea du helburu.

Arrantza-baliabideak zentzuz ustiatzearen eta arrantza-produktuak modu arduratsuan merkaturatzearen ondorioz, eskakizun eta eskaerei erantzungo dien egungo erregimen operatiboa izateko beharra justifikatuta dago –legearen beraren arabera–, arrantza-sektoreak bere ekonomia osoan posizio garrantzitsua duen erkidego batean.

Galiziako arau berriak bere kostetako itsas baliabideak babestu nahi ditu, haien ustiapena eta ingurumenaren defentsa bateragarri izan daitezen.
Kasu horietan, ezinbestekoa da arrantza-baliabideak kontserbatzeko politika eraginkorra izatea, eta horren oinarri nagusia da arrantza elikagaien bizi-iturri dela eta, gainera, munduko elikagai-ekonomiaren faktore garrantzitsuenetako bat dela. Izan ere, batetik, gizakiak mundu osoan kontsumitzen dituen animalia-jatorriko proteinen %16 inguru ematen du arrainak, baita mineral eta funtsezko gantz-azidoen iturri baliotsua ere; eta, bestetik, FAO berak emandako datuen arabera, 30 milioi arrantzale eta arrain-hazle beren familiekin batera bizi dira arrantzatik. Gehienak garapen bidean dauden herrialdeetako artisau-arrantzaleak dira.

Nazioartean ustiapen jasangarria ziurtatzeko, aho batez onartu zen, 1995eko urriaren 31ko FAOren Biltzarrean, Arrantza Arduratsurako Nazioarteko Jokabidearen Kodea. Kode hori nahitaezkoa ez bada ere, mundu osoko estatuei eskatzen die arrantza modu eraginkorrean kontserbatu, antolatu eta garatzeko printzipioak eta arauak aplika ditzatela. Gaiari buruzko arau berrienek, orain Galizian gertatzen den bezala, kirol-arrantzari, aisialdi-nabigazioari eta urpeko beste jarduera batzuei buruzko xedapen bereziak ere jasotzen dituzte. Horiek aisialdiko jardueratzat har badaitezke ere, Legean sartzeko aukera hartu da, itsas ingurunea babesteko politika integrala ezartzeko, jarduera horiek lotura estua baitute harekin.

Eguneratze zabala
Galiziako legea Autonomia Erkidego horri dagozkion eskumenen babesean onartu da, itsasadarretako eta gainerako barruko uretako arrantzaren, itsaski-bilketaren eta akuikulturaren, arrantza-sektorearen antolamenduari buruzko Estatuko legeria garatzeko eta betearazteko, eta ikuskapena eta zehapena arautzeko.

Arau berriak aurrekaririk hurbilena du 1991n onartutako beste lege autonomiko batean, orduan oso asmo handikotzat jotzen baita. Apelatiboa arrantza-, itsaski- eta akuikultura-sektoreen kasuistika zabal estaltzeagatik esleitu zitzaion, baita Estatuan indarrean zegoen legeriatik urruntzeagatik ere. 1991ko legeak bere arau-esparrua zuen, kostaldeko Galiziako errealitateei erantzuteko.

Esparru juridiko berria onartuta, autonomia-gobernua aurreko araua egunero aplikatzean sortzen ziren arazoak konpontzen saiatu da. Eskumen autonomikoak ere mugatzea. Eskumen horiek, 2001ean Estatuko itsas arrantza arautzen duen Estatuko Legea onartu ondoren, berezkoak ditu. Helburua da arrantza-sektorearen antolamenduaren arloko arau-hausteen eta zehapenen araubidea Estatuko oinarrizko legeriara eta zehapen-araubideari buruzko esparru orokorrera egokitzea, besteak beste, erantzukizuna, preskripzioa edo berrerortzea bezalako gaietan.

Hori guztia ez da ahaztu behar Europar Batasuneko araudia —goragoko mailakoa—, zeinaren Erregelamenduek arautzen baitituzte arrantza-politika erkideko arauak eta haien kontrol-araubidea larriki urratzen dituzten jokaerak, eta arlo horretako oinarrizko erreferentzia-puntua baitira.

Legeak, berritasun gisa, jolas-nabigazioko eskolei dagokien zehapen-araubidea ere jasotzen du, bai eta urpeko jarduera profesionalei aplikatu beharrekoa ere. Gai hori egokitzat jo da itsas ingurunea babesteko politika integrala diseinatzerakoan, aipatu jarduerek lotura estua baitute harekin.

Eta Galizian duela gutxi izan diren aurrekariei erreparatuta, arauaren helburua da, halaber, isurketen arloan zehatzeko ahala arautzea, bai eta Euskal Autonomia Erkidegoaren eskumenen esparruan itsas baliabideen eta kostaldearen kalitateari eragiten dioten edozein motatako ekintzak edo ez-egiteak arautzea ere, betiere kasu horiek arloko edo berariazko araudiak arautzen ez baditu.

Titulu berezi batek merezi izan du komenientzia-banderako ontziek legez kanpoko arrantzaren aurka egindako borrokari buruzko gaia. Ontzi jakin batzuk egiten ari diren arrantzaren aurka neurri murriztaileak hartzeko ezarritako jarraibideak jasotzen dira, bai nazioartean, bai Estatuan, arrantza-kupoei buruzko akordioak eta arrantza-baliabideak zaintzeko jarduera egiteko mugak errespetatu gabe.

Errepresio gutxiagoko babesa
Legea asmo onez sortu da, errepresioa handitu gabe itsas baliabideen babes handiagoa lortu nahi duen sistema berritzaile bat baitu lagun. Izan ere, aurreko araudia aplikatzen hamar urte baino gehiagoan metatutako esperientziak balio izan dio gobernu autonomikoari, aplikaezin bihurtu diren kasu jakin batzuk zehatzeko, eta kasuistikak beharrezkotzat jo dituen beste batzuk sartzeko.

Azken emaitza arau hobetua da, bai arau-hausteen edukiei dagokienez, bai gaien araberako sistematizazioari dagokionez. Horrek, legeak berak adierazten duen bezala, antolamendu arrazionalago eta eskuragarriago batean eragiten du, eta horrek zehagarritasun-maila desberdina ezartzen du, arau-hauste mota bakoitzak zaindu nahi den itsas ingurunerako izan dezakeen garrantziaren arabera.

Horrez gain, legeak figura batzuk sartzen ditu, hala nola zigorra baldintzapean etetea edo graduazio-irizpide aringarriak. Figura horiek disuasio-efektua baino gehiago dute helburu, eta horien eraginkortasuna praktikan jartzen direnean baloratu ahal izango da, itsas baliabideak babesteko lege-erregimenaren egungo egoera nabarmen zigortzailearen barruan.

Arau-hausteen katalogoa larritasunaren arabera sistematizatzen da, eta honako atal hauek daude, gaiaren arabera: a) Agintariekiko lankidetza, b) Arrantza profesionala eta itsaski-bilketa, c) Akuikultura, d) Jolas-arrantza, e) Aisialdiko eta urpeko jarduera nautikoak, profesionalak, f) Arrantza-sektorearen antolamendua eta arrantza-produktuen merkaturatzea eta g) Itsas ingurunearen kontserbazioa.

Arau-hausteei aplika dakizkiekeen zehapenen atalean, isunen zigor osagarriak jartzeko aukera sartzen da, hala nola arrantza-jarduerak garatzeko lanbiderako desgaikuntza edo ustiapen-baimena kentzea. Isunen zenbatekoari dagokionez, hainbat muga daude, dagokion arau-haustearen gaiaren arabera. Bestalde, baldintza jakin batzuk betetzen dituzten zehapenen baldintzazko etendura jasotzen da, kasu bakoitzean ezartzen diren baldintzak betetzearen mende.

Erantzukizunen araubidea
Lege honetan berariazko erantzukizun-sistema bat ezartzen da, arauak berak jasotzen dituen arau-hausteen erantzuleak nor izango diren zehazteko. Alde horretatik, eta oro har, erantzuletzat hartzen ditu haiek egiten dituzten pertsona fisiko edo juridikoak, nahiz eta aldi baterako enpresa-elkarte, talde edo ondasun-erkidegoetan sartuta egon.

Ontzien edo armadoreen jabeei, lankidetzarik ezagatik edo ikuskapen-lanak oztopatzeagatik, zigor larria jaso dezakeen betebeharra ezartzen die. Betebehar hori itsasontziaren patroi arduraduna identifikatzea da, ustezko itsas arrantzako arau-hauste administratiboagatik salaketa jartzen bada. Eta arau-haustea pertsona bati baino gehiagori egotz dakiekeen kasuetan, eta horietako bakoitzaren parte-hartze maila zehaztea ezinezkoa denean, elkartasun printzipioa ezarri da, honako kasuistika honi jarraikiz:

  • Arrantza eta itsaski-bilketaren arloko arau-hausteen kasuan, itsasontzi, armadore, pleitari, kapitain eta patroien jabeak.
  • Akuikulturaren arloan egindako arau-hausteen kasuan, itsas haztegien eta establezimendu osagarrien titularrak.
  • Arrantzako, itsaski-bilketako eta akuikulturako produktuen garraioan egindako arau-hausteen kasuan, garraio enpresen titularrak.
  • Arrantzako lonjen eta saltokien titularrak eta entitate kudeatzaileak, espezieak identifikatzeari dagokionez, bai eta debekatutako produktuak erakutsi eta saltzeari dagokionez ere, eta erregelamendukoak baino neurri edo pisu txikiagokoak badira.
  • Arrantzako, itsaski-bilketako eta akuikulturako produktuak merkaturatzean egindako arau-hausteen kasuan, produktu horiek merkaturatzen edo eraldatzen dituzten enpresen titularrak.
  • Ostalaritzako enpresen titularrak, araudian ezarritakoa baino tamaina edo pisu txikiagoa duten produktuak kontsumitzeko direnean.
  • Ur eta kirol eskoletako, urperatze zentroetako eta nautika eta kirol akademietako titularrak, jarduera horiei dagozkien arau-hausteei dagokienez.
  • Itsasoko isurketen arloan egindako arau-hausteen kasuan, itsasontzien titularrek eta, hala badagokio, isurketa kutsatzaileak egin dituzten enpresa eta industrien titularrek, kasu horiek sektoreko edo berariazko araudiak arautzen dituenean izan ezik.
  • Itsas inguruneari zuzenean eragiten dioten eraikuntza-obren kasuan, eraikuntza-enpresen titularrek eta, hala badagokio, enpresa horiek sustatzen dituzten administrazio publikoek, kasu hori sektoreko edo berariazko araudiak arautzen duenean izan ezik.

Kasuistikari erreparatuz, Lege berriak ez du inor ahaztu nahi, ezta emantzipatu gabeko adingabeek egindako ekintzak ere, haien erantzukizuna gurasoen edo tutoreen esku baitago.

ARRANTZA JASANGARRIAREN BIDEAN

3. salm. irud.
Arrantza-baliabide naturalak finituak dira, eta, horregatik, maila jasangarrietan ustiatu behar dira. FAOk onartzen du etorkizunean norbanakoen eragin garrantzitsuena arrantza naturalean erregulazio egokia izango dela. Izan ere, arlo horretako politikaren zailtasun nagusia munduko arrantza-flotaren gaitasuna modu iraunkorrean ustiatzeko moduko mailara itzultzea da. Urteko 100 milioi tona inguru ekoitzi direla kalkulatu da.

Lortzen dituen datuek eta ondorioek munduko gobernu guztien hausnarketa eskatzen dute. Izan ere, espezie nagusien erreserbei dagokienez, FAOk uste du 90eko hamarkadaren amaieran erreserben laurdena bakarrik zegoela neurriz ustiatuta edo azpigaratuta, eta %1 bakarrik ari zela berreskuratzen. Erreserba guztien ia erdiak ustiatuta zeuden, ahalik eta errendimendu jasangarri handiena lortu arte, eta gehiegizko ustiapenaren ertzean zeuden; erreserben laurden bat baino gehiago gehiegi ustiatuta edo agortuta zeuden.

Kopuru horiek kezkatu egin ziren talde ekologisten eta zenbait estatutan, ondorio negatibo horiek minimizatzeko edo arintzeko neurriak hartu zituztelako, hala nola, arrantza-aparailu selektiboak garatu eta erabiltzea, hainbat espezieren guztizko harrapaketa baimendua zuzenean kontrolatzea, baita arrantzaren gaineko debekuak eta luzamenduak ere.

FAOk onartzen du uretako biodibertsitatea babesteko beharrezkoa dela, zenbait administraziok astiro ulertu duten bezala, haren gaineko mehatxu-sorta guztia ezabatzea, besteak beste, arrantza desegokia, kutsadura, habitat-galera eta horren degradazioa. Eta irtenbide batzuk proposatzen ditu, hala nola etiketa ekologikoa ezartzea eta orokortzea, kontsumitzaileek modu iraunkorrean harrapatutako arraina hautatzeko aukera izan dezaten. Joera horrek, adierazi dutenez, sektorean ingurumena babesteko planteamendu sentikorrak sustatuko ditu.

Bibliografía

ARAUDIA

  • 8/2004 LEGEA, uztailaren 30ekoa, Galiziako itsas-arrantzaren arloko babes, kontrol, arau-hauste eta zehapenei buruzkoa (Galiziako Aldizkari Ofizialaren 2004ko abuztuaren 20ko 162. zk.; Estatuko Aldizkari Ofizialaren 2004ko irailaren 22ko 229. zk.).
  • Kontseiluaren ekainaren 24ko 1447/1999 Araudia, arrantza-politika erkideko arauak larriki hausten dituzten jokabide-moten zerrenda ezartzen duena. (Europako Batzordearen abenduaren 21eko 2740/1999 Erregelamenduak erregelamendu hori aplikatzeko xedapenak ezartzen ditu)
  • 2847/1993 Araudia, arrantza-politika erkideari aplikatu beharreko kontrol-erregimena ezartzen duena (2846/1998 Erregelamenduak aldatua).

  • Hau interesa dakizuke:

    Infografiak | Argazkiak | Ikerketak