Saltatu nabigazio-menua eta joan edukira

EROSKI CONSUMER, kontsumitzailearen egunkaria

Bilatzailea

Fundazioaren logotipoa

EROSKI CONSUMERen kanalak


Kokaleku honetan zaude: Azala > Elikagaien Segurtasuna

Artikulu hau itzulpen automatikoko sistema batek itzuli du. Informazio gehiago, hemen.

Euskarara itzultzeko sistemek aurrerapen handiak izan dituzte azken urteotan, baina oraindik badute zer hobetua. Hobekuntza horren parte izan nahi? Aukeratu esaldi osoak nahieran, eta klikatu hemen.

Legerik gabeko landareak

Pasiflora edo guaraná bezalako landare-estraktuak dituzten elikadura-osagarriak elikagaitzat hartzen dira estatu kide gehienetan, baina Espainian sendagaitzat hartzen dira.

Europako Batzordeak Espainiari demanda jarri dio Europako Erkidegoetako Justizia Auzitegian (EEJA), beste estatu kide batzuetan legez saldutako edo fabrikatutako landare-osagaiak, hala nola elikagaiak edo elikadura-osagarriak, merkaturatzeko oztopoak ezartzeagatik. Eskariaren oinarria EBn produktuen zirkulazio askearen printzipioa haustea da, izan ere, Espainian egiten diren elikagaiek ezin dituzte erabili Espainiako legeak sendagaitzat hartzen dituen landare edo belar-estraktu jakin batzuk. Hala, bada, beste estatu kide batzuetan legez merkaturatzen diren landare estraktuekin (guaraná, ginseng…) egiten diren elikadura-osagarriek lege-arazo larriak dituzte Espainiara inportatzeko.


Elikagaien eta Edarien Industrien Federazioak (FIAB) egoera argi eta garbi diskriminatzailetzat jo du Espainiako enpresetarako, EBko beste estatu kide batzuetakoekiko, ez baitute mugatzen elikagai-mota horien ekoizpena eta merkaturatzea. Sektoreko enpresek, estatukoek nahiz Europar Batasunekoek, Batzordearen aurrean salatu zuten arazoa, beren produktuak elikagai gisa komertzializatu ezin zituztelako. Izan ere, Espainiako agintariek, landareei buruzko 1973ko Ministerio Agindu bat aplikatuz, produktu horiek merkatutik kentzen dituzte, medikamentuen legezko izaera kontuan hartuta eta merkaturatzeko nahitaezko baimenik ez dutelako.

Europako Batzordeak Espainia Europako Erkidegoetako Justizia Auzitegira eraman du, beste estatu kide batzuetatik datozen landareak erabiliz produktuak inportatzeko debeku sistematikoagatik. Aurretiazko legezko tramiteen ondorioz Espainiako merkatua planten bidezko produktuetara zabaldu ez delako hartu da erabakia. Batzordearen iritziz, legez beste estatu kide batzuetan merkaturatutako landare-estraktuak dituzten produktu horiek ustez osasun publikorako duten arriskua ebaluatzeko prozedura egokirik ez izatea oztopoa da EBren barruko merkataritzarentzat.

Erabakia Europar Batasuneko justiziaren esku dago orain, eta Espainiako araudiak Europar Batasuneko legeriaren printzipioak hausten dituen ala ez erabaki beharko du. Espainian, Auzitegi Gorenak aukera izan du zenbait merkaturatze-kasuren gaineko iritzia emateko, hala nola landare-oinarriko edo landare-estraktuetako produktu batzuen elikagaiena, eta gai horri buruz indarrean dagoen Espainiako araudiaren interpretazio berezia egin du.

Kasu berezi bat

Auzitegi Gorenaren 2004ko apirileko epai batek zehaztu zituen elikagai baten eta sendagai baten arteko legezko marjinak, Santiveri etxeak elikagai gisa merkaturatutako landare-estraktuekin egindako produktu bati dagokionez. Auzitegiak ezetsi egin zuen Justizia Auzitegi Nagusiaren epaiaren aurka jarritako kasazio-errekurtsoa. Epai horrek berretsi egiten zuen Osasun Ministerioak sendagaiak merkatuan baimentzeari buruz emandako ebazpena. Epaiaren arabera, produktua sendagai bat da, eta, beraz, merkatutik kendu behar zen nahitaezko baimenik ez izateagatik.

Farmaziako eta Osasun Produktuetako Zuzendaritza Nagusiak 1999ko urtarrilaren 21ean emandako ebazpenaren arabera, Santiverik merkaturatzen zuen Mixplant ZYR-14 produktuak sendagai izaera zuen; ondoren, Errekurtsoen eta Herritarrarentzako Arretaren Zuzendariordetza Nagusiak produktu hori kentzea erabaki zuen, eta sendagaia baimenik gabe merkaturatzeko debekua agindu zuen. 1990eko sendagaiaren legeak sendagai bat merkaturatzeko aldez aurreko baldintza gisa ezartzen du Espezialitate Farmazeutikoen Erregistroan inskribatzea eta osasun inskripzioa egitea.

Landare-espezie baten prestakinen kasuan, eta ez belar soilen kasuan, kontrol neurri zorrotzak hartu behar dira.

Produktuaren osaeran hamamelis eta Castaño de indias izeneko substantzia sendagarriak zeuden, eta, nahiz eta etiketan jarraibide terapeutiko edo prebentiborik aipatzen ez zen, produktuaren saltzaileentzako liburuxka profesionalean jasota zeuden zirkulazio txarrari eta zainen ahultasunari (barizeak, hemorroideak, hanka nekatuak, puztuak eta mingarriak, besteak beste) aurrea hartzeko eta aurre egiteko jarraibideak. Casa Santiveri enpresak adierazi zuen produktua Ministerioaren baimenarekin merkaturatzen zela 1986az geroztik, farmazia-arlotik kanpo, eta ez zuela eragozpenik jarri elikagai gisa merkaturatzeko.

Auzitegi Gorenak aztertu beharreko gaia zen zehaztea ea ZY14 produktua osatzen zuen landare-prestakina bat zetorren 1990eko Sendagaiaren Legeak aipatzen duen sendabelarren sendagaiaren sendagai kontzeptuan, Sendagai Farmazeutikoen Erregistroari buruzko 1973ko urriaren 3ko Ministerio Aginduari dagokionez, sendagai horren aurkako sendagai bat aurkaratu eta sendatu bazuen.

Auzitegi Gorenaren ustez, ez da infusio hutsa, zenbait espezieren prestakina baizik, eta horien izaera elikagaiena edo farmazeutikoa da gure herrialdean indarrean dagoen legedia interpretatuz argitu beharreko objektua. Ondoren, uste du ez dagoela erabilera arrunteko espezieen aurrean, populazioaren gehiengoak behar bezala ezagutzen dituenak. Eta ondorioztatzen du ZY14 landarez egindako prestakina 1973ko urriaren 3ko Aginduaren eranskinean agertzen ez diren landare-espeziez osatuta dagoela. Aipatutako Ministerio Aginduaren bigarren zenbakiko a) atalean sartzen diren sendabelar espezieak biltzen dituen eranskina, hau da, prestakin horrek landare-espezie sendagarri bakarra edo horren berehalako erabilerako zatiak dituenean, Osasun Zuzendaritza Nagusiaren Erregistro Berezian sartu behar ez direnak, produktuaren kanpoko ontzian horrela adierazita badago.

Epaiak uste du ezen, 1973ko Agindu horren eranskinean sartu ez arren, ezin direla Atxoriarekin, Oreganoarekin, Ortigarekin, Laurelekin, Ezkaiarekin edo Zararrillarekin parekatu, eranskinean zerrendatutako beste espezie batzuen artean, ezta ezkilarekin, luisa-belarrarekin edo kamamilarekin ere. Izan ere, 1973ko urriaren 3ko Aginduaren Eranskinean ez sartzeak arauaren interpretazio murriztailea dakarkie epaileei, eta beharrezkoa da Osasun Zuzendaritza Nagusiaren txostena, ministerio-agindu honen bigarren zenbakiaren a) atalak zehazten duenaren ondorioetarako.

Gainera, adierazgarritzat jotzen dute landare-espezie bat baino gehiagoko prestakina dela, eta ez belarren aurkezpen hutsa, eta horrek oso muturreraino eramaten ditu merkatuan eskaintzen diren produktuak kontrolatzeko neurriak; izan ere, kasu horietan, fitoterapiak maiz samar erakusten du albo-ondorioak izateko aukera eta sendagaiekiko elkarreragina. Horrez gain, eta ZY-14 prestakinaren propietate terapeutikoak adierazten dituzten liburuxkak daudenez, Auzitegi Gorenaren aburuz, produktu horretarako sendagaitzat hartzen da, nahiz eta erreferentzia horiek ez diren bilgarrian aipatzen.

SENDABELARRAK

Img guarana1
1880ko apirilaren 18ko Errege Dekretuak farmaziaren, drogen salerosketaren eta sendabelarren salmentaren lanbidean aritzeko ordenantzak onetsi zituen. Ordenantza horietan ezartzen zenez, sendabelarrak sendabelarrak sendabelarrak ziren, eta, horri esker, jendearentzat saldu ahal izan ziren belar-saltzaileak edo belar-biltzaileak, eta saldu egin zitzaketen, handizka edo txiki-txikitan, freskoak edo lehorrak, baita postu finko edo ibiltarietan ere, baldin eta Ordenantzetan ezarritako katalogoan jasota bazeuden eta ez baziren inolako prestaketarik, ezta lainoztatzerik ere.

Ondorengo arauek, hala nola 1944ko Osasun Oinarrien Legeak eta 1963ko Dekretuak, sendabelarrak ezin hobeki sailkatzen zituzten, ez bakarrik farmazia-produktu gisa, sendagai gisa baizik. Espezialitate farmazeutiko gisa ere erabiltzen ziren, ontzi uniforme batean eta izen berezi batekin aurkezten bazen. Hala ere, 1973ko Agindua osasun-agintariei 1963 Dekretuaren arauak behar bezala aplikatzeari buruz aurkeztu zitzaizkien zalantza nabarmenen ondorio izan zen. Izan ere, osasun-arloko agintariek, espezialitate farmazeutiko gisa, landare-espezie sendagarrien edo haien zatien bidez prestatutako prestakin horien erregistroa egiten zutenean, zalantza horiek sortu, merkaturatu eta saltzeari buruzkoak ziren, eta eskakizun tekniko eta sanitario batzuk ezarri behar zituzten, eta, hala ere, ez zen beste prestakuntza-mailarik lortu behar.

Kontua da, gaur egun, eta legediaren bilakaeraren ondorioz —Konstituzioaren aurreko araudian oinarrituta dago—, landare estraktuak dituzten elikadura- eta dietetika-osagarriek —hala nola guarana, ginseng, espirulina edo pasiflora—, eta beste estatu kide batzuetan legez merkaturatzen direnek, lege-arazo larriak dituztela Espainiara inportatzeko. Espainiako agintariek uste dute horrelako produktuak farmazeutikoak direla. Sendagai gisa hartzeak, besterik gabe, Espainiako merkatutik sistematikoki kentzea dakar, sendabelar gisa saltzea baimentzen ez bada behintzat. Espainian, landareetatik datozen osagaiak dituzten produktuak sendagai gisa sailkatzen dira automatikoki, 1973an egindako eta 1976an eguneratu zen landare-zerrendan ez badaude.

Bai Batzordeak bai sektoreko enpresek uste dute prozedura egokirik ez izatea oztopoa dela Europar Batasuneko zuzenbideko oinarrizko printzipioak hausten dituen EBko merkataritzarentzat, landare-estraktuekin egindako produktuek osasun publikoarentzat ustez duten arriskua ebaluatzeko. Produktu horiek beste estatu kide batzuetako elikagaitzat hartzen dira, eta ez dute aparteko mugarik aplikatzen zaien araudi propioa betetzetik kanpo, Espainian, eta sendagaitzat hartzen direnez, denbora luzea eta izapide ugari behar dituzte, baimena eman ondoren merkatuan legez sartu arte.

Bibliografía

EPAIAREN ERREFERENTZIA

  • Auzitegi Gorenaren epaia, 3. aretoa, 4. atala, 2004ko apirilaren 7koa. EDJ 2004/17605, STS 2004ko apirilaren 7ko 3. aretoa.
ARAUDIA
  • 1973ko urriaren 3ko Agindua, landare-espezie sendagarrien bidezko prestakinen erregistro berezia ezartzen duena. BOE, 247/1973 zenbakia, 1973ko urriaren 15ekoa.

Hau interesa dakizuke:

Infografiak | Argazkiak | Ikerketak