Artikulu hau itzulpen automatikoko sistema batek itzuli du. Informazio gehiago, hemen.

Euskarara itzultzeko sistemek aurrerapen handiak izan dituzte azken urteotan, baina oraindik badute zer hobetua. Hobekuntza horren parte izan nahi? Aukeratu esaldi osoak nahieran, eta klikatu hemen.

Mikotoxinak zerealetan

Jardunbide egokiei buruzko bi gida berri nekazari britainiarrei zerealetan mikotoxinen maila murrizten laguntzeko tresna berri bihurtu dira
Egilea: Marta Chavarrías 2007-ko ekainak 26
Img omg p
Imagen: Emiliano Ricci

Erresuma Batuan, osasun-agintariek mikotoxinak (onddoek sortutako konposatu toxikoak) janarietan murrizteko Europako azken gomendioei erantzuten diete. Zerealen maila murriztea da Elikagaien Segurtasunerako Agentzia Britainiarrak (FSA, ingelesezko sigletan) argitaratu berri duen Jardunbide Egokien bi gidaren helburuetako bat. Horien bidez, nekazari britainiarrek zerealak landatzeko eta biltegiratzeko ohiturak nola aldatu jakiteko tresna bat izango dute, batetik, mikotoxina-maila murrizteko (adibidez, Fusarium mendian), eta, bestetik, A okratoxina gutxiago sortzeko biltegiratzean.

“Garrantzitsua da zerealetan mikotoxinak nola sortzen diren kontrolatzea, elikagaian egoteak gizakien osasuna arriskuan jar baitezake”, dio Wendy Mattewsek, FSAko mikotoxinetan aditua denak. Argitalpen berrien helburua, EBk 2006an finkatutako mugetara egokitzeaz gain, bikoitza da: kontsumitzaileei arriskuak gutxitzea eta kalitate handiagoko zerealak ekoiztea. Gidariek, adibidez, artoa, garia, garagarra eta oloa bezalako uztak ez apurtzea gomendatzen dute, baita onddo-anfitrioi nagusiak ere, hala nola Fusarium, mikotoxina mota bat.

Mikotoxinak kontrolatzeko giltzarrietako bat biltegiratzeko baldintza egokiak ezartzea da (aireztapen ona, tenperatura eta hezetasuna, besteak beste), eta horrek bereziki zaurgarriak egiten ditu, kantitate handietan pilatzen diren produktuak direlako. Horrek ez du esan nahi fruta eta barazkietan ere egon daitezkeenik. Hala eta guztiz ere, britainiarrak eta antzeko ekimenek ikerketa askoren ondorioak ere azaldu dituzte. Ikerketa horien arabera, mikotoxina askok egonkortasun handia dute, bai tenperatura altuetan, bai zenbait industria-prozesutan. Horregatik dira garrantzitsuak kontrolak lehen ekoizpen-faseetan.

Legeak dioena

Europako ikerketek mikotoxinetatik kontsumitzaileak babesteko metodoak aztertzen dituzte

2006ko abenduan, Europar Batasunean hartutako erabakietako batek denbora ematen zion zereal-industriari toxina-mota horren eraketa-iturriak aztertzeko eta kudeaketa-neurri egokienak zehazteko. Urte bereko ekainean, Elikagaien Segurtasunerako Europako Agintaritzak (EFSA) A okratoxinaren (OTA) toxikotasunari buruzko txosten bat argitaratu zuen. Okratoxina hori Aspergillus eta Penicillium generoetako onddoek sortutako mikotoxina da, eta modu naturalean hazten da, ez bakarrik zerealetan, baita kafean, garagardoan edo garagardoan ere. Orduan, TAO honela sailkatu zuen: “giltzurrun-toxina potentziala karraskari eta zerri gisa animalietan”.

Legeak mugatzen duen beste toxina bat aflatoxinak dira. Intxaurretan, pikuetan eta beste fruitu lehor batzuetan egoten dira batez ere, eta EBn onartzen den gehieneko edukia 4 ?g/kg-koa da almendretan, hurretan eta pistatxoetan. Hala ere, FAO/OMSren Codex Alimentarius (CCA) batzordeak 2005. urtean proposatu zuen guztizko edukiak 15 ?g/kg-tan finkatzea, eta urtebete geroago, 2006. urtean, edukia 8 ?g/kg-tan finkatzeko aukera aztertu zen, nahiz eta oraindik ez den behin betiko erabakirik hartu. Orain arte egindako azterketetatik ondoriozta daiteke elikagaietan duen presentzia ez dela «desiragarria», frogatutako ondorio kantzerigenoak baititu.

Kontrolaren gakoa

Elikagaien mikotoxina-mailak murrizten direla ziurtatzeko, neurri handi batean, elikagaien industriak eta elikagaiak kontrolatzeko agintari ofizialek aplikatzen duten Arriskuen eta Kontrolgune Kritikoen Analisiaren (AKPKA) sistema aplikatzean datza. Kontua da elikagaien arriskuak identifikatu eta ebaluatzea eta kudeaketa-sistema egokiak aplikatzea, landatik mahaira. Sistemaren oinarriak hauek dira: fabrikazio-jardunbide egokien estrategiak (BPF), higiene-praktika onak (BPH), nekazaritza-praktika onak (BPA) eta biltegiratze-jardunbide egokiak (BPA).

TOXIKO GUTXIAGO ZEREALETAN

Lehengai-kontrola eta mikotoxina-, pestizida- eta akrilamida-mailak, substantzia horiek detektatzeko metodo azkarragoekin batera, zerealaren elikadura-prozesuaren industrian kalitatea eta segurtasuna bermatzeko lehentasunetako bi dira. Horixe da Map Milling (Measure and control of mycotoxins, pesticidas and acrylamide in grain milling sector, Europako Batzordearen VI. Esparru Programakoa, eta adituek hiru urteko ikerketaren emaitzak aurkeztu berri dituzte. Europako araudi berritik abiatuta, proiektuak ezartzen zuen beharrezkoa zela zerealen kutsatzaileen maila murrizteko praktika egokien eta estrategien gida bat ezartzea.

Mikotoxinen aurkako borrokaren erronka nagusietako bat, Mycotoxin Prevention Cluster proiektuaren arabera, kutsadura gertatzen den unean detektatzea da. Cranfieldeko Unibertsitateko (Erresuma Batua) adituek, proiektu honen arduradunek, 2003. urtean toxiko horien arriskuen berri eman zuten, baita kontzentrazio txikietan ere.