Saltatu nabigazio-menua eta joan edukira

EROSKI CONSUMER, kontsumitzailearen egunkaria

Bilatzailea

Fundazioaren logotipoa

EROSKI CONSUMERen kanalak


Kokaleku honetan zaude: Azala > Elikagaien Segurtasuna

Artikulu hau itzulpen automatikoko sistema batek itzuli du. Informazio gehiago, hemen.

Euskarara itzultzeko sistemek aurrerapen handiak izan dituzte azken urteotan, baina oraindik badute zer hobetua. Hobekuntza horren parte izan nahi? Aukeratu esaldi osoak nahieran, eta klikatu hemen.

Trazabilitatea, erantzukizuna eta elikagaien segurtasuna

Arauaren arabera, ez dira merkaturatuko seguruak ez diren elikagaiak, hau da, osasunerako kaltegarriak edo giza kontsumorako egokiak ez direnak.

Elikagaien segurtasunaren arloan urte hasieran gertatuko diren lege-aldaketek kezka eragin dute tartean diren eragileen artean, batez ere lehen sektorekoen artean. Aldaketek zuzeneko eragina dute trazabilitatearekin, erantzukizunarekin eta elikagaien segurtasunarekin lotutako alderdietan.

2005eko urtarrilaren lehena erregelamenduzko xedapenak finkatzen duen data da, besteak beste, elikagaien arloko legeriaren betekizun orokorrei buruzko xedapenak aplikatzeko. Horren aplikazioak eragina izanen du elikagaiak ekoitzi, eraldatu eta banatzeko etapa guztietan, eta, beraz, elikagaien eta pentsuen enpresa guztietan, elikagaiak ekoizteko edo animalia horiei hornitutako animaliak elikatzeko.

Erregelamenduzko lursail horrek biltzen dituen elikagai-legeriaren baldintza orokorrak funtsezkoak dira herritarren osasuna eta ongizatea zaintzeko, baita haien interes sozial eta ekonomikoak ere. Laster aplikatuko den lurzati berriaren ardatz nagusiek oso eduki zehatzak dituzte segurtasunari, trazabilitateari eta, batez ere, erantzukizunari buruz. Esan beharrik ere ez dago haren aplikagarritasunak elikagaien segurtasunaren ikuspegi zehatz eta integratua baldintzatzen duela.

Aplikatzeko aukera baino lehentxeago, zalantzak sortu dira: elikadura-katean dauden operadore guztiak prest ote dauden Europar Batasuneko arauditik datozen betebeharrak bere gain hartzeko. Kezka zenbait sektoretan ezarri da, batez ere lehen mailako ekoizpenean. Izan ere, kasu jakin batzuetan, jada ez dira gai izan denbora-tarte labur horretan betetzeko, eta badakite zein erantzukizun hartzen duten gainerako kateek beren ekoizpena, banaketa edo komertzializazioa arau-betekizun berri horietara egokitzeko neurriak hartu dituztenean.

Erkidegoko arauak elikagaien sektoreko enpresa guztiei eragingo die, pentsu-ekoizleei barne.
Nahiz eta egia den Erkidegoak osasunaren babes-maila handia aukeratu duela elikagaiei buruzko legedia egiterakoan, eta babes hori bereizkeriarik gabe aplikatzen dela, hau da, elikagaiekin edo pentsuekin barne-merkatuan edo nazioarteko merkatuan merkaturatzen dela, kaltetutako sektoreek kontrol handiagoa eskatzen dute hirugarren herrialdeetatik iristen zaizkigun lehengaiei eta bestelako elikagaiei buruz, non, agian, gaiari buruzko araudiak ez baitira hain zorrotzak.

Elikagai seguruak, konplexutasun handia
Elikagai-enpresen ustiatzaileek bete beharreko segurtasun-baldintzek segurtasun-gabezia larriak sor diezazkiekete horiek ezartzerakoan. Izan ere, ez gaude orain dela urte batzuk gurekin batera izan genuen sakabanatze fase hartan. Aurkezten zaigun egoera debeku-printzipio orokor batetik abiatzen da. Printzipio horren arabera, ez da merkaturatuko seguruak ez diren elikagairik, eta, erregelamenduzko definizioaren arabera, bai osasunerako kaltegarriak direnak, bai giza kontsumorako egokiak ez direnak.

Elikagai bat segurua ez den zehazteko kontuan hartu behar diren parametroek, kasu batzuetan, produktuaren osaeratik haratago doazen faktoreei erantzuten diete, eta arreta berezia jartzen dute azken kontsumitzailearen portaeran edo itxaropenetan, ez baita hain aurreikusgarria. Hala, Europar Batasuneko araudiak funtsezko baldintza hauek ezartzen ditu: kontsumitzaileek elikagaia erabiltzeko baldintza normalak eta ekoizpen-, eraldaketa- eta banaketa-fase bakoitzean; eta kontsumitzaileari ematen zaion informazioa, etiketan ageri dena barne, edo kontsumitzaileak, oro har, eskura dituen beste datu batzuk, elikagai edo elikagai-kategoria jakin baten ondorioz osasunerako kaltegarriak diren ondorio batzuei aurrea hartzeari buruz.

Beste kasu batzuetan, eta elikagai baten kaltegarritasunik eza zehaztu nahi denean, kontuan hartu beharko dira konplexutasun handiko beste elementu batzuk, hala nola, elikagai horrek epe labur eta luzean izan ditzakeen berehalako ondorioekin zerikusia dutenak, ez soilik kontsumitzen duen pertsonaren osasunarentzat, baita bere ondorengoentzat ere; izan daitezkeen ondorio metakorrak; eta kontsumitzaile-kategoria jakin batek izan dezakeen ordena organikoaren sentsibilitate partikularra, elikagai hori dagoenean.

Elikagai batek giza kontsumorako ez duen gaitasunari dagokionez, kontuan hartu beharreko faktoreak produktuaren beraren orbitan daude. Kontuan hartu beharko da elikagaia giza kontsumorako onartezina den, bere erabileraren arabera, materia arraro batek kutsatuta dagoen, edo ustelduta, hondatuta edo deskonposatuta dagoen.

Hala ere, arauak argi eta garbi ohartarazten die operadoreei; izan ere, elikagai bat aplika dakizkiokeen berariazko xedapenekin bat etortzeak ez du eragotziko agintariek neurri egokiak hartzea merkaturatzeko murriztapenak ezartzeko edo merkatutik kentzeko eskatzeko, baldin eta arrazoiak badaude pentsatzeko elikagaia, ados egon arren, ez dela segurua. Izan ere, gero eta argiago dago elikagai baten segurtasuna ez dagoela soilik indarrean dagoen araudia betetzearen mende; eta agian bai, gero eta gehiago, kontsumitzailearen itxaropenen eta babesten dituen eskubideen mende.

Erantzukizuna eta arriskuen ebaluazioa
Europako Erkidegoko Araudiak oso argi uzten du: elikagai-enpresaren ustiatzailea da elikagaiak hornitzeko sistema segurua diseinatzeko eta hornitzen dituen elikagaiak seguruak izan daitezen lortzeko gaitasun handiena duena. Horregatik, elikagaien segurtasunaren legezko arduradun nagusia da.

2005eko urtarrilaren 1etik aurrera, hain zuzen ere, erantzukizunari erreferentzia egiten dioten erregelamendu horretako aginduak aplikatuko dira (17., 19. eta 20. artikuluak). Hala, elikagai-enpresen eta pentsu-enpresen ustiatzaileek, beren kontrolpean dituzten enpresetan gertatzen diren ekoizpen-, eraldaketa- eta banaketa-etapa guztietan, elikagaiek edo pentsuek beren jardueren ondorioetarako egokiak diren elikagai-legeriaren baldintzak betetzen dituztela bermatuko dute, eta baldintza horiek betetzen direla egiaztatuko dute.

Elikagaiei buruzko erantzukizunei dagokienez, arauak bere segurtasuna kontrolatzeko betebeharrak ezartzen ditu, bai eta eskatutako baldintzak betetzen ez direnean egin beharreko jarduketak ere. Alde horretatik, elikagai-enpresa bateko ustiatzaile batek uste badu edo arrazoiak baditu inportatu, ekoitzi, eraldatu, fabrikatu edo banatu dituen elikagaietako batek elikagaien segurtasun-baldintzak betetzen ez dituela pentsatzeko, berehala erretiratuko da merkatutik, elikagaiak hasierako ustiatzaile horren berehalako kontrolpean ez daudenean, eta horren berri emango die agintariei.

Baina jarduera ez da hor amaitzen; izan ere, produktua kontsumitzaileengana irits badaiteke, ustiatzaileak modu eraginkor eta zehatzean jakinaraziko du zergatik kendu den, eta, beharrezkoa bada, dagoeneko hornituta dauden produktuak berreskuratuko ditu, beste neurri batzuk ez badira aski osasunaren babes-maila handia lortzeko.

Elikatze-katearen azken faseetan, kontrol-funtzio espezifiko batzuk erreserbatzen dizkie txikizkako salmentaren edo banaketaren arduradunei, eta behartuta daude segurtasun-baldintzetara egokitzen ez diren produktuak kentzera, beren jardueraren mugen barruan; eta lankidetza-funtzioak, berriz, ekoizleek, transformadoreek, fabrikatzaileek edo agintariek hartutako neurrietan, eta horiei trazabilitatea lortzeko beharrezko informazioa eman beharko diete.

Lankidetzan aritzeko betebehar orokor bat exijituko zaie agintariekin elikagai-enpresen ustiatzaile guztiei, hornitzen edo hornitzen duten elikagai baten arriskuak saihesteko edo murrizteko hartutako neurriei dagokienez. Izan ere, horietako edozeinek uste badu edo pentsatzeko arrazoirik badu merkaturatu duen elikagaietako bat osasunerako kaltegarria izan daitekeela, berehala eman beharko du horren berri, bai eta azken kontsumitzailearentzako arriskuak prebenitzeko hartu diren neurrien berri ere. Ondorioz, beren produktuaren «arriskuen ebaluatzaile» moduko bat dira, bai eta merkaturatzen edo banatzen dituzten beste batzuena ere. Pentsu-enpresen ustiatzaileek beste hainbeste betebehar dituzte.

ERABATEKO TRAZABILITATERANTZ

Irud. codigo1
Trazabilitate osoa, gutxienez, paperetik hurbil dago, eta Europar Batasuneko Erregelamenduaren 18. artikuluan xedatutakoari erreparatzen badiogu, urte hasieran jarriko baita indarrean. Egun horretatik aurrera, arauak ezartzen duenaren arabera, elikagaien, pentsuen, elikagaiak ekoizteko erabiltzen diren animalien eta elikagai edo pentsu batean sartzeko erabiltzen den beste edozein substantziaren trazabilitatea ziurtatu beharko da, edo ekoizpen-, eraldaketa- eta banaketa-etapa guztietan trazabilitatea bermatzeko aukera egongo da.

Alde horretatik, elikagai-enpresen eta pentsu-enpresen ustiatzaileek produktu horiek eman dizkien edozein pertsona identifikatu ahal izango dute, eta informazio hori agintari eskudunen esku jartzeko sistemak eta prozedurak abian jarriko dituzte, haiek hala eskatzen badute.

Osagarri gisa, eskatzen da Erkidegoan merkaturatutako edo merkaturatzeko probabilitatea duten elikagaiek edo pentsuek behar bezala etiketatuta edo identifikatuta egon behar dutela, trazabilitatea errazte aldera, dokumentazio edo informazio egokiaren bidez. Hala ere, xedapen espezifikoagoen arabera, kasu batzuetan salbuespenak ezar daitezke gai horri buruz. Trazabilitatea oso tresna garrantzitsua izango da elikagaien segurtasunaren funtsezko baldintzak hausteagatik erantzukizunak argitzeko.

Genetikoki eraldatutako organismoetatik sortutako elikagai eta pentsuen arloan, trazabilitateari eta etiketatzeari buruzko araudi espezifikoak sartu dira berriki, Europar Batasunean. Europako Erkidegoko Erregelamenduak esparru juridiko bat ezartzen du genetikoki eraldatutako organismoak (GEO) dituzten edo dituzten produktuen trazabilitateari buruz, bai eta GEOtik sortutako elikagai eta pentsuei buruz ere, beharrezko etiketatzea errazteko, ingurumenean eta, hala dagokionean, osasunean dituzten ondorioen jarraipena egiteko, eta arriskua kudeatzeko neurri egokiak aplikatzeko, produktuak kentzea barne, beharrezkoa bada.

Horren aplikazioak merkaturatze-fase guztiak hartzen ditu bere baitan, GEO duten edo duten produktuei, GEOtik sortutako elikagaiei eta GEOtik sortutako pentsuei dagokienez. Horiek guztiak Europako Erkidegoko legeriaren arabera merkaturatzen dira.

Bibliografía

  • Europako Parlamentuaren eta Kontseiluaren 178/2002 (EE) Erregelamendua, 2002ko urtarrilaren 28koa, elikagai-legeriaren printzipio eta betekizun orokorrak ezartzen dituena, Elikagaien Segurtasunerako Europako Agintaritza sortzen duena eta elikagaien segurtasunari buruzko prozedurak finkatzen dituena. (Europako Erkidegoen Aldizkari Ofiziala, L 31, 2002ko otsailaren 1ekoa).

Hau interesa dakizuke:

Infografiak | Argazkiak | Ikerketak