Saltatu nabigazio-menua eta joan edukira

EROSKI CONSUMER, kontsumitzailearen egunkaria

Bilatzailea

Fundazioaren logotipoa

EROSKI CONSUMERen kanalak


Kokaleku honetan zaude: Azala > Elikagaien Segurtasuna

Artikulu hau itzulpen automatikoko sistema batek itzuli du. Informazio gehiago, hemen.

Euskarara itzultzeko sistemek aurrerapen handiak izan dituzte azken urteotan, baina oraindik badute zer hobetua. Hobekuntza horren parte izan nahi? Aukeratu esaldi osoak nahieran, eta klikatu hemen.

Uretako nitratoak eta osasunaren babesa

Nitratoei buruzko arau berriaren helburua ongarri nitrogenatu gehiegi egotearen ondoriozko kutsadura murriztea da.

Espainiak 2003ko lehen hilabeteetan finkatu ditu giza kontsumorako uretako nitratoen gehieneko mugak, gai horri buruzko Europako Zuzentarauan xedatutakoaren arabera. Mugak errespetatzea, ordea, eremu ahulak ezartzearen eta zaurgarriak ez diren eremuetan borondatezko arauak betetzearen mende dago.

Azken hamarkadan, botere publikoek ardura berezia izan dute giza kontsumorako uretan nitratoak egoteari dagokionez. Ingurumen-arazoez gain, substantzia horien maila handi batek pertsonen osasunerako duen eragin kaltegarrietan du jatorria arazoak, bereziki, herritar ahulenentzat.

Espainian, 2003ko lehen hilabeteetan, ur edangarriko nitratoen
balio maximo baimendua 50 mg/litrokoa izan da, eta, azkenik, Espainiako araudian, gai horri buruzko Europako Erkidegoko 1998ko Zuzentarauan ezarritako irizpideak jaso dira. Zuzentarau horren mugak urte horretan bertan proposatu zituen Munduko Osasun Erakundeak (OME), «haurtxo urdinaren sindromea» edo metahemoglobinemia izenekoa prebenitzeko, eta kontuan hartu da, hain zuzen ere, esneari dagokionez, esne urratuenak direla.

Aurtengo lehen hiruhilekoan onetsitako osasun eta kontsumo uren kontrolerako neurriez gain, azken hamarkadan gai honi buruz egin den ahalegin garrantzitsuenetako bat nekazaritza jardueratik datozen nitratoek (nekazaritza eta abeltzaintza intentsiboak) eragindako uren kutsadura murriztea eta prebenitzea
izan da, ura kutsatzen duten nitratoen iturri nagusia baita. Hala ere, nekazaritzatik eratorritako edateko uretan nitratorik ez egoteko eta gutxiago egoteko neurriak ez dira behar bezain eraginkorrak. Puntu gatazkatsuenetako bat da, oro har, eremu ahuletan ez dauden nekazariek ez dituztela autonomia-erkidego guztiek onartutako Nekazaritzako Praktika Egokien Kodeetan ezarritako printzipioak bete behar.
Lege-neurriak
Nekazaritzako Praktika Egokien Kodearen helburua da nitratoek eragindako uren kutsadura murriztea eta prebenitzea.Giza osasuna eta uretako ekosistemak babesteko nekazaritza-iturrietatik datozen nitratoek eragindako uren kutsadura
murrizteko eta prebenitzeko, Kontseiluaren 1991ko abenduaren 12ko Zuzentaraua argitaratu zen (91/676/EEE), «nekazaritzan erabiltzen diren nitratoek eragindako kutsaduratik urak babesteari buruzkoa», eta, ondoren, Espainiako araudian sartu da, otsailaren 16ko «nitratoek sortutako kutsadurari buruzko 261/96 Errege Dekretuaren bidez».


Nekazaritza-jatorriko nitratoek eragindako kutsadura murrizteko, autonomia-erkidego guztiek Nekazaritzako Jardunbide Egokien Kodea (CBPA) hartu behar dute. Kode hori nekazariek beren borondatez jarri ahal izango dute praktikan, betiere eremu ahuletan ez badaude. Era berean, nekazaritzatik eratorritako nitratoek urak kutsatzeko arriskua duten eremuak izendatu behar izan dira, eta kokaleku jakin batzuetan nitratoek eragindako kutsadurari buruzko azterlanak egin behar izan dira, ikuspuntu hidrogeologiko, edafologiko, hidrogeokimiko eta agronomikotik, aipatutako Zuzentarauaren aplikazioan aurrera egiteko euskarri gisa.


Hamarkada bat baino gehiago iraun du Autonomia Erkidegoak Erkidegoko araudira egokitzeko prozesuak. Eta hori guztia, beste helburu batzuen artean, ur naturalak konposatu nitrogenatuen bidez kutsatzearen ondorioz, hornidura publikoko uretan nitratorik egon ez dadin. Horren arrazoi nagusietako bat nekazaritzako jarduera da. Sistema ezartzeko, zenbait printzipio bete behar dira, eta, kasu batzuetan, nahitaezkoak dira zaurgarritzat jotako eremuetarako. Nekazaritzako jardueraren edo kudeaketaren alderdi batzuei eragiten diete, hala nola:


  • Ongarri nitrogenatuen ekarpenaren mugak.
  • Lurzoruan aplika daitezkeen simaur edo bestelako ongarrien gehieneko kopurua.
  • Ongarriak aplikatzeko murrizte-garaiak.

  • simaurrak eta mindak biltegiratzea.
  • Simaurrak, mindak, lohiak eta antzekoak aplikatzea debekatzea, urpean edo elurtuta dauden lurzoruetan.
  • Uzta-hondakinak kudeatzeko neurriak.
  • Abeltzaintzako instalazioen baldintzak.
  • Minden aplikazioa.
  • Zabalkunde jarduerak (Nekazaritzako Praktika Egokien Kodearen edukiak eta jarduketa programaren neurriak prestatu, informatu eta zabaltzea).
  • Ureztaketetako ekintzak, presiopeko ureztaketa sistemei laguntzeko.

Araudi
batzuek diote, gainera, eremu ahuletan ingurumena gehiago errespetatzen duten ekoizpen-sistemak abian jartzea eta garatzea sustatuko dela bereziki, zehazki, ekoizpen ekologikoa eta ekoizpen integratua. Era berean, nekazariek sistema horietan parte hartzea sustatuko da, dagozkien nekazaritza eta ingurumen programen bidez.
Ebidentzia zientifikoaKomunitate zientifikoak eta hainbat erakunde autonomikok aztertu dute
planteatutako arazoa. Azken horien artean, Balear Gobernuko Ingurumen, Lurraldearen Antolamendu eta Itsasertz Saileko Araubide Hidraulikoko Zuzendaritza Nagusiak egindakoa nabarmentzen da. Nekazaritzatik eratorritako nitratoen bidezko kutsadura arazo larrienetako bat izan zen, batez ere Mallorcako eskualde batzuetan, non 600 mg/litrotik gorako balioak lortzen baitziren, eta batez bestekoa 200 mg/litrokoa zen.

Azterketa horretan, Nitratoei buruzko Zuzentaraua betetzeko hartu beharreko neurriei eragiten zien alderdi bereziki gatazkatsu bat aipatzen zen. Izan ere, adierazi zutenez, nekazariak konbentzitzea produkzio bera lortzeko abonatu gutxiago erabili behar dutela, «benetan zaila da eta erabiltzen dutena kontrolatzea are gehiago da». Administrazioak nahitaez bete beharreko arauak ezartzea eta betearaztea, gaineratu zuten, «materialki ezinezkoa da».

Egoera hobetzeko aukera bakarra, agerian jartzen zuten moduan, ureztatzeko nekazaritza intentsiboaren ordez ureztatzeko premia gutxiago eta diru-laguntza gutxiago duten laboreak jartzea izango litzateke, eta, ondorioz, Uharteetako nekazaritza produktibo bakarra desagertu egingo litzateke.

Nitratoen kutsadura zehaztugabea kontrolatzeko arazo larrienen artean, nabarmentzekoa da nitratoei buruzko araudia betetzeko hartu beharreko legezko neurriekin zerikusia duena; izan ere, Espainiako beste leku batzuetan gertatzen den bezala, teknifikazio txikiko nekazaritza da, eta, askotan, bigarren okupazioa eragiten du. Gainera, Kode Autonomoan ezarrita dauden jarraibide berri batzuek zaildu egiten dute ongarritzeko jardunbideak aldatzea.

Autonomia-erkidegoetako agintariek kontrolik ez izatea, baliabide gutxi izateagatik, uraren kalitatea kontrolatzeko ezarritako sistemaren eraginkortasunik eza litzateke. Kataluniako Autonomia Erkidegoan, kontsumo publikoko uren kalitate fisiokimikoa zaintzeko programaren 1998-2000 kanpainetan Osasun eta Kontsumo Sailak emandako datuen arabera, 50 mg/litrotik gorako kontsumo-ura hornitzen zuten sareak erroldatutako sareen %7 ziren gutxi gorabehera, eta biztanleen %2 baino gutxiago hornitzen zuten. Arazoak beste autonomia-erkidego batzuetan ere izan du eragina, Gaztela-Mantxan, esaterako, duela gutxi. Hala adierazi zuen La Verdad de Albacete egunkariak 2003ko urtarrilaren 9an, Albaceteko udalerri batzuetan ur kutsatua kontsumitzen ari zela, eta ur horren nitrato-balioa 95 mg/litrokoa zela.

BATZORDEAK SALATUTAKO ESPAINIA ETA PORTUGAL

Urak2

Europako Batzordeak ekintza judizialak hasi zituen Espainiaren eta EBko beste estatu batzuen kontra, hala nola Portugal eta Italiaren kontra, nitratoei buruzko araudia ez betetzeagatik. Espainiaren kasuan, Batzordeak Justizia Auzitegira jo zuen Kataluniako Baix Ter akuiferoko edateko urari buruzko Zuzentaraua ez betetzeagatik, eremu horretako kutsadura-arazoen salaketa baten ondorioz, eta ikerketa baten ondorioz frogatu zuen erauzitako edateko uraren laginen %25ek Zuzentarauak ezarritako 50 mg/litroko nitrato-kontzentrazioa gainditzen zutela.

Batzordeak uste zuen Europar Batasuneko araudia hausteko arrazoia zela inguruko zerri ustiategi intentsiboen kontrol eskasa.

Portugalgo kasua are okerragoa da, izan ere, nitratoei buruzko araudia betetzeko, azterketa bat egin ondoren sortu ziren hogeita bietatik hiru bakarrik izendatu zituen eremu kalteberatzat, eta, gainera, ez zuen bermatu nitratoen kutsadura murrizteko ekintza-programak beteko zirenik. Edateko urari buruzko Zuzentarauan ezarritako kalitate-arauak hausteagatik ere bai; zehazki, koliforme fekalei, koliforme totalei eta nitratoei buruzkoak, Batzordeak «kezkagarritzat» jo zituenak.

Bibliografía

  • BARON PERIZ, Alfredo. Balear Gobernuko Ingurumen, Lurraldearen Antolamendu eta Itsasertz Departamentuko Araubide Hidraulikoaren Zuzendaritza Nagusia. Nitratoei buruzko 676/91 Zuzentaraua: Espainiako egoera. Balear Uharteak. Lurpeko uren kutsadurari buruzko jardunaldietan: konpondu gabeko arazoa. Valentzia, 1998.

ARAUDIA

  • 91/676/EEE Zuzentaraua, abenduaren 12koa, nekazaritzako nitratoek eragindako kutsaduratik urak babesteari buruzkoa.
  • 261/1996 Errege Dekretua, otsailaren 16koa, Nekazaritzako Iturrietatik datozen nitratoek eragindako kutsaduratik urak babesteari buruzkoa.
  • Otsailaren 7ko 140/2003 Errege Dekretua, giza kontsumorako uraren kalitateari buruzko osasun-irizpideak ezartzen dituena.

Hau interesa dakizuke:

Infografiak | Argazkiak | Ikerketak