Saltatu nabigazio-menua eta joan edukira

EROSKI CONSUMER, kontsumitzailearen egunkaria

Bilatzailea

Fundazioaren logotipoa

EROSKI CONSUMERen kanalak


Kokaleku honetan zaude: Azala >

Artikulu hau itzulpen automatikoko sistema batek itzuli du. Informazio gehiago, hemen.

Euskarara itzultzeko sistemek aurrerapen handiak izan dituzte azken urteotan, baina oraindik badute zer hobetua. Hobekuntza horren parte izan nahi? Aukeratu esaldi osoak nahieran, eta klikatu hemen.

Ezkien eta galdera-ikurren erabilera Bigarren Hezkuntzako ikasleen zalantza nagusietako bat da

"x" eta "q" "por" eta "que" laburdura gisa erabiltzeko aukerari buruz ere galdetu dute.

  • Egilea: Argitaratze-dataren
  • arabera: Osteguna, 2012ko maiatzaren 10a

“x” eta “q” laburdurak, hitz monosilaben eta letra larrien tildeak eta harridura- eta galdera-ikurrak dira Bigarren Hezkuntzako 240 ikaslek Espasak argitaratutako “Espainieraren oinarrizko ortografia” idazteko taldeko akademiko eta kide batzuei planteatu dizkieten zalantza nagusiak. Horiek aste honetan aurkeztu dira Espainiako Errege Akademian (RAE).

Elena Hernández Gómez RAEren eguneko Espainiako saileko arduradunaren hitzetan, liburu honetan aurreko edizioan egindako iritziak eta kritikak bildu dira, “akatsak edo hutsuneak atzemateko”. Gainera, beste ortografia batzuk ere aztertu ziren, José Manuel Blecua RAEko zuzendariak Espainiako ortografiaren “obra erabilgarri eta zientifiko” gisa deskribatu duena egiteko.

Madrilgo lau ikastetxetako DBHko lehen eta bigarren mailako ikasleek (Diego Velázquez, Rafaela Ybarra, Caude eta Santa María del Camino) egin duten lehen galdera da “x” eta “q” erabil daitezkeela “por” eta “que” laburduretan. Erredaktoreek erantzun dutenez, beharrezkoa da zein testuingurutan erabiltzen den bereiztea, ez baita gauza bera azterketa bat edo mugikorreko mezu bat, nahiz eta laburdurek puntu edo barra inklinatu batekin amaitu behar dutela zehaztu duten.

Ezkiak izan dira ikasleen zenbait galderaren protagonista. Horietako bat “Espainieraren ortografiaren” azken edizioko berrikuntzetako batekin lotuta egon da. Izan ere, Espainian bi silabarekin ahoskatzen diren hitzen bidez ezkia ezabatzeari eragiten dio, eta hiato bat osatzen dute, baina beste herrialde batzuetan modu desberdinean esaten dira, hala nola “guion”. Erredaktoreetako batek argitu duenez, azentu grafikoa kentzeak ez dio eragiten nola ahoskatzen den. Ikasleei arazoak sortzen dizkien beste tildes bat hitz monosilabetan erabiltzen dena da, hala nola “mi” eta “sí”, eta “ti” bezalako antzeko hitzetan ez egotea. Kasu honetan, tildes diakritikoak direla azaldu dute, eta horien funtzioa modu berean idazten diren bi hitz bereiztea da.

Galdera- eta harridura-ikurrek ere zalantzak sortzen dizkiete ikasleei, esaldia ixten duen zeinua bakarrik erabili ohi baitute eta galdera edo harridura bat irekitzeko zeinua alde batera uzten baitute. “Ingelesez ez da beharrezkoa perpaus baten hasieran erabiltzea, baina gaztelaniaz beharrezkoa da adierazpenaren zentzua ez nahasteko”, adierazi dute.

Espainierari dagokionez, oraindik eutsi egiten diote maiatzaren 8an aurkeztutako liburuko erredaktoreek “fosilak” deitu diotenak, hau da, izen berezi batzuetan erabiltzen diren zenbait fonema idazteko antzinako moduak, hizkuntzaren “batasuna” mantentzeko eta oraindik erabiltzen diren herrialdeekiko “errespetua” izateko. Mexikon eta Texasen, besteak beste. 1815etik aurrera, RAEk erabaki zuen “j”-aren soinua ez zela “x”-z idatzi behar, nahiz eta salbuespen batzuk mantendu diren. Ildo horretatik, Blecuak nabarmendu du aipatutako hitzetan idazten den “x” hitzak, “azterketa” edo “taxi” hitzek ez bezala, “j” esan behar duela.

Hau interesa dakizuke:

Infografiak | Argazkiak | Ikerketak