Saltatu nabigazio-menua eta joan edukira

EROSKI CONSUMER, kontsumitzailearen egunkaria

Bilatzailea

Fundazioaren logotipoa

EROSKI CONSUMERen kanalak


Kokaleku honetan zaude: Azala > Elkartasuna

Artikulu hau itzulpen automatikoko sistema batek itzuli du. Informazio gehiago, hemen.

Euskarara itzultzeko sistemek aurrerapen handiak izan dituzte azken urteotan, baina oraindik badute zer hobetua. Hobekuntza horren parte izan nahi? Aukeratu esaldi osoak nahieran, eta klikatu hemen.

Bakearen Nazioarteko Eguna: zein herrialdek ez dute ospatuko

Gaur egun, bake-negoziazioko hamabi prozesuk arazo larriak dituzte ebazteko.

  • Egilea: Argitaratze-dataren
  • arabera: Asteazkena, 2011ko irailaren 21a
img_paloma paz

2001az geroztik, irailaren 21ean behin ospatzen da Bakearen Nazioarteko Eguna. Egun horretan, kontzeptu hori falta den tokiak eta gatazkarik gabe elkarrekin bizitzeko beste leku batzuk gogoratuko ditugu. Bakea ondasun komuna da, baina pertsona guztiek ez dute gozatzen. Gaur egun, dozena bat bake-prozesuk gainditzeko zailtasun handiak dituzte.

Img paloma paz art
Irudia: Richard.Fisher

Angola, Afganistan, Txina (Tibet), Israel-Palestina, Maroko (Mendebaldeko Sahara), Yemen eta India, Myanmar, Senegal eta Sudaneko zenbait eskualde dira irailaren 21ean ospakizunerako arrazoi gutxi egongo diren tokiak. Bake Kulturaren Eskolako “Alerta 2011!” urtekariak dioenez, 2010. urtearen amaieran, herrialde horietan egiten diren 12 bake-negoziazioen egoera “gaizki” zegoen. Beste 13 prozesuk “erregularra” kalifikazioa lortu zuten, eta 9 prozesuk “ondo” kalifikazioa.

Urtekari honek gatazka armatuak, tentsioak, bake-prozesuak, krisi humanitarioak, giza eskubideak eta justizia trantsizionala eta genero-dimentsioa aztertzen ditu bakearen eraikuntzan. Munduko bake-egoera islatzen duten datu garrantzitsu ugari biltzen ditu bere orrietan. Hala, jakin du 2010ean zazpi herrialdetako 15 talde armaturekin amaitu zirela negoziazioak, eta, horri esker, 14.000 eta 18.000 bitarteko armak entregatu ziren. Sudaneko Gobernuak Liberation and Justice Movement (LJM) talde armatuen koalizioarekin sinatutako su-etenaren akordioa ere aipatu behar da. Uztailaren 9an Hego Sudan herrialde gisa onartu zen, azken urteetan bere mugen artean sortu diren gatazken ondorioak gainditzen hasi behar duen nazio gazte gisa.

Krisi uneak

Talde armatuetako barne-banaketak edo herrialdeko segurtasunik eza krisi-arrazoiak dira negoziazioetan

2011ko Bake Prozesuen Urtekariak adierazten du negoziazioetan izaten diren krisi-unerik ohikoenak honako hauen ondorio direla: talde armatuetako barne-zatiketak, negoziazioak egiteko lekuari buruzko desadostasunak, bitartekaritza-instantziaren edo bitartekaritza-formatuaren arbuioa, bitartekariaren partzialtasuna, herrialdean segurtasun-eza, su-etena, desarmatze- eta birgizarteratze-programen inplementazioan atzerapena, negoziazio-puntu aitzindarien atxiloketa.

Bakearen aldeko aurrerapenak

Hala ere, 2010. urtea aurrerapauso handia izan da: “Negoziazioen %43 onak izan ziren edo ondo amaitu ziren”. Gainerakoek “zailtasun larriak” gainditu zituzten edo emaitza negatiboak izan zituzten. Lorpenen artean, hauek daude:

  • Eritrea eta Yibuti, Qatarren bitartekaritza onartu zutenak.
  • Etiopian, ONLF talde armatuaren ekintza batek bake-akordioa sinatu zuen Gobernuarekin.
  • Chad, non 4.000 soldadu baino gehiagok armak utzi baitzituzten.
  • Afganistan, bake-plan bati esker.

Beste gertaera garrantzitsu batzuk Indian, Filipinetan edo Turkian gertatu ziren, elkarrizketa-prozesuekin, Kolonbiako gatazka konpondu gabe geratu zen eta 46 urte iraun zuen negoziazio formal irekirik gabe.

Zer da bake-prozesua?

Bake-negoziazioek gatazka-aldi luze samarrak amaitzen dituzte. Prozesu horietan, elkarren aurka dauden bi alderdi edo gehiagok “adosten dute beren arteko desadostasunak esparru itundu batean eztabaidatzea, beren eskaerei irtenbide egokia aurkitzeko”, adierazi du Bake Kulturaren Eskolak.

Bake-prozesu batean, aurrez aurre dauden bi alderdik edo gehiagok adosten dute beren arteko desadostasunak esparru itundu batean eztabaidatzea.

Bi modu nagusi daude gauzatzeko: zuzenean edo hirugarrenen esku-hartzearen bidez. Formalak direnean, aurretiazko fase bat dute etorkizuneko negoziazioaren esparrua definitzeko, hau da, formatua, tokia, baldintzak eta are aurrera egiteko bermeak.

Parametro horiek eta beste batzuk (aztertuko diren gaiak, prozedurak edo egutegia) finkatu ondoren, bake-prozesuari ekiten zaio.

Ondo ateratzen bada, sua altu egingo da. Horrek esan nahi du “edozein borroka edo armen erabilera geldiarazi behar dela zehaztutako aldi batean”. Etsaiak bertan behera uztea erabakiz gero, su-etena emateaz gain, zenbait konpromiso hartzen dira, besteak beste, herritarrak ez bahitzeko, ez jazartzeko edo mehatxatzeko.

“Liskarrak eten eta gero bake-akordio bat sinatzea benetako bake-prozesuaren hasiera besterik ez da, gerraosteko errehabilitazioa deritzon etapa bati lotua”, adierazi du Eskolak. Azken etapa horretan, erabakiak eta politikak hartzen dira, eta, arrakastarik badute, “beste indarkeria batzuk (egiturazkoak eta kulturalak) gainditzea lortuko dute, gero bakea lortzeaz jabetzaz hitz egiteko”. Azken 20 urteotan amaitutako gatazken %82,5 bake-akordio batekin amaitu zen.

Etiquetas:

gatazkak paz-eu

RSS. Sigue informado

Hau interesa dakizuke:

Infografiak | Argazkiak | Ikerketak