Saltatu nabigazio-menua eta joan edukira

EROSKI CONSUMER, kontsumitzailearen egunkaria

Bilatzailea

Fundazioaren logotipoa

EROSKI CONSUMERen kanalak


Kokaleku honetan zaude: Azala > Elkartasuna

Artikulu hau itzulpen automatikoko sistema batek itzuli du. Informazio gehiago, hemen.

Euskarara itzultzeko sistemek aurrerapen handiak izan dituzte azken urteotan, baina oraindik badute zer hobetua. Hobekuntza horren parte izan nahi? Aukeratu esaldi osoak nahieran, eta klikatu hemen.

Tonet Ramírez eta Cristina Rosell, ‘Konbentzioa protagonistek ikusita’-ren laguntzaileak

Eskubideak ditugula dakigunez, haien urraketa salatu dezakegu

Irudia: Down España

Tonet Ramírez eta Cristina Rosell Nazio Batuen egoitzara joan dira beren eskubideak errespeta daitezen eskatzeko. Adiskide Proiektua osatzen duten adimen-urritasuna duten pertsona guztien izenean, biek aurkeztu dute ‘Minusbaliatuen Eskubideei buruzko Nazio Batuen Nazioarteko Konbentzioa, haien protagonistek ikusita’. Gida horrek jatorrizko testuaren jarraipena egiten du -2008ko maiatzean indarrean jarri zena-, eta Down-en sindromea duten 150 pertsonaren testigantza du. Bakoitzak bere eskubideak nola urratzen diren adierazi du. Egoera jakin batzuetan, enplegu bat lortzeko eta kategoriaz igotzeko zailtasunak, independizatu nahi dutenean sortzen diren eragozpenak, errespetu falta edo arbuioa salatzen dituzte. Hitza eman diezaietela eskatu dute, eta inork ez dezala haiengatik hitz egin, batzuetan laguntza behar badute ere, eta entzun diezaieten.

Elkarrekin aurkeztu dute Nazio Batuen New Yorkeko egoitzan ‘Minusbaliatuen Eskubideei buruzko Nazio Batuen Nazioarteko Konbentzioa, protagonistek ikusita’. Zer sentitu zuten une hartan bertan egon ezin ziren pertsona askoren ordezkari gisa?

ET : Ni, ordezkari nazional gisa, oso harro, garrantzitsu eta pribilegiatua sentitu nintzen.

BK : Oso harro sentitu nintzen ezgaitasuna zuten emakumeen izenean hitz egiteagatik.

Noren aurrean izan dute hitz egiteko aukera topaketa honetan?

NBEko Estatu Kideen Konferentziako ordezkarien aurrean.

Argitalpenak adimen-urritasuna duten pertsonen testigantzak biltzen ditu. Hitza eman beharrean gehiegi hitz egiten dela uste duzue?

“Adimenduten pertsonez gehiegi hitz egiten da, hitza eman beharrean”

ET : Ezbairik gabe, gehiegi hitz egiten da, horregatik landu dugu ezgaitasuna duten pertsonen eskubideen gida.

BK : Gidak guk hitz egiteko aukera eman digu.

Zein dira eguneroko bizitzan gehien urratzen diren adimen-urritasuna duten pertsonen eskubideak?

ET : Hezkuntza, erabakiak hartzea, lan baterako sarbidea…

BK : Errespetua.

Urraketa hori salatzeko nahikoa baliabide al dute?

ET : Eskubideak ditugula dakigunez, haien urraketa salatu dezakegu.

Uste al dute gainerako herritarrak jabetzen direla urraketa horretaz?

ET : Uste dut ez direla kontziente.“Konbentzioa leku guztietan eta mundu osoan ezagutarazi behar da”

Baina ezagutzen al dute Hitzarmenaren edukia, edo ez al dute dokumentu hau onartzearen kontzientziarik?

ET : Konbentzioan interesa izan dute, baina dokumentu hori leku guztietan eta mundu osoan zabaldu behar da.

Zein izan da aurre egin dioten egoerarik okerrena, eta sentitu dute beren eskubideak modu larriago batean urratzen zirela?

ET : Gidan adierazten ditudan egoera berberak dira: errespetu falta, gure ahotsa ez entzutea, lana izatea, lan finkoa, nomina bat hilean, kategoriaz igotzea.

Nola egiten diote aurre lan baten bilaketari?

ET : Oro har, gure elkarteetako lan-prestatzailearen bidez.

BK : Institutua bukatutakoan, 2007an hasi nintzen lanean Malagako Jabetza Erregistroan.

“Gaur egun, lan-prestatzaileei esker, errefusatze-egoera aldatzen hasi da”

Askotan errefusatzen da aukera bat ere eman gabe?

ET : Bai, baina gaur egun, laguntzen diguten lan-prestatzaileei esker, hau aldatzen hasi da.

Bakoitzak bere aldetik bizitzeko aukera du?

ET : Nire kasuan bai.

BK : Nik ere, duela bi urtetik, Down Malagako Etxebizitza Partekatua bizi dut, Down sindromea duten eta ez duten beste lankide batzuekin batera.

Asko kostatu zaie hori lortzea?

ET : Ni txikitatik hezi naute horrela, eta orain hala egiten dut nire elkarteari esker.

Familiekin hasten da eskubide hori errespetatzen?

ET : Bai.

BK : Nire familiak beti lagundu dit.

Emakumeak al dira bizitza autonomoa bultzatu behar duten lehenak?

ET : Zalantzarik gabe, gero errazagoa izango baita lortzea.

Nuria Illán, 'Konbentzioa protagonistek ikusita'-ren koordinatzailea

Img 20100430131310 entrevista
Irudia: CONSUMER EROSKI

Benetako protagonistei hitza ematea erabaki du, nahiz eta haien lana funtsezkoa izan den noizbait sentitzen dituzten eskubideen urraketa salatzeko. Nuria Illán Down Españako Bizitza Eskolen Sare Nazionaleko (RNEV) koordinatzailea da, ‘Protagonistek ikusitako Konbentzioaren’ koordinatzailea, eta Amigo Proiektutik egindako lanaren ondorio zuzena den proiektu bat sortu du. RNEVko partaide diren Down Españako erakundeetako pertsona ezgaituak eta ezgaitasunik gabeak biltzen ditu programak. Haien ezaugarri nagusia da “ahalik eta autonomia eta independentzia handiena lortzera eramango dituen prestakuntza-prozesu bati ekiteko nahia eta konpromisoa”.

Uste du Konbentzioa “azterketa-, eztabaida- eta hausnarketa-dokumentua” dela Adiskide Proiektua osatzen duten pertsonentzat eta RNEVko erakundeentzat. “Beraz, gazte horiek zentzuzko eta naturaltzat hasi ziren lanean”, zehaztu du. Argitalpen berri hau azken hiru urteetan egindako lan baten emaitza da, “lortutako informazioa sistematizatuz eta ondoren zabalduz amaitzen dena”.

“Adimen-urritasuna duten pertsonek idatzitako lehen argitalpena da”

Illánen aburuz, bere berritasun nagusia adimen-urritasuna duten pertsonek idatzitako lehen argitalpena izatea da. “Bere kezka eta interesen ondorio zuzena da”, azpimarratu du.

Testigantza bakoitza lehen pertsonan kontatzen da. Dokumentu bakarra da, Konbentzioko bost artikuluri buruzko urraketak jaso arren (7. artikulua). 5, 8, 19, 24 eta 27), sakona da bildutako lanarekin eta materialekin. “Lan-saio guztiak osorik grabatu eta transkribatu ziren. Zorroztasun horri esker, pertsona ezgaituen mezuak errespetatu ahal izan ditugu, traizio egin gabe eta hitza manipulatu gabe. Hau da, agian, gidaliburu honen baliorik handiena”.


Hau interesa dakizuke:

Infografiak | Argazkiak | Ikerketak