Saltatu nabigazio-menua eta joan edukira

EROSKI CONSUMER, kontsumitzailearen egunkaria

Bilatzailea

Fundazioaren logotipoa

EROSKI CONSUMERen kanalak


Kokaleku honetan zaude: Azala > Teknologia berriak > Softwarea

Artikulu hau itzulpen automatikoko sistema batek itzuli du. Informazio gehiago, hemen.

Euskarara itzultzeko sistemek aurrerapen handiak izan dituzte azken urteotan, baina oraindik badute zer hobetua. Hobekuntza horren parte izan nahi? Aukeratu esaldi osoak nahieran, eta klikatu hemen.

Software librearen hastapenak

Gaur egun, gutxi dira software librearen berri izan ez dutenak. Horren adierazle nagusia Linux sistema eragilea da, baina gutxik dakite zer den.

  • Egilea: Egilea
  • arabera: Astelehena, 2005eko urtarrilaren 10a

Denek entzun dute Linuxi eta software libreari edo irekiari buruz; askotan, Microsoftek batez ere ordezkatzen duen software komertzialari aurre egiten dio, baina oso gutxik dakite zertan datzan duela hamarkada bat gutxi sortu zen fenomeno hori, eta gaur egun oso kontuan hartu beharreko enpresa- eta gizarte-errealitatea da.

Bi kontzeptu argi


  • Software librea (free software) filosofia sinple eta iraultzaile batean oinarritzen da: programatzaileek programa baten iturburu-kodea (tripak) irakurri, aldatu eta birbanatu dezaketenean, azkar hobetzen da. Ideia hori jasota dago Free Software Foundation-en GPL (Lizentzia Publiko Orokorra) lizentzian, 80ko hamarkadan Richard Stallman-en eskutik sortu zena; lizentzia honi atxikitako programa guztiak beti hobetu ahal izango dira eta irekita mantenduko dira.
  • Software librea ez da nahitaez doakoa, nahiz eta egia den ez dela lizentziarik ordaintzen ohiko merkataritza-softwarean bezala, produktu asko beste bide batzuetatik ordaintzen dira (“produktuaren paketatzea”, neurrira egindako produktuak sortzea, aholkularitza- edo salmenta-zerbitzuak…). Bestalde, doako softwareak edo freewareak ez du zertan software librea izan. Ingelesezko free terminoak bi esanahiak dituelako sortzen da doako eta libreko nahastea.

Zer da orduan Linux?

Linux Linus Torvalds gaztearen ezizena zen unibertsitatean, eta Unixen oinarritutako eta GPL lizentzia zuen kernel baten izena. Kernel bat sistema eragile baten nukleoa da, lehenik kargatu eta memoria nagusian geratzen den zatia.

Hau da, Torvalds ospetsuak sortu zuena izan zen egungo open source sistema eragilerik garrantzitsuena. Gaur egun, sistema eragile horiek Linux izenarekin ere ezagutzen dira, baina mundu osoko milaka garatzailek batera egindako lanaren ondorio dira.

Eta horrexegatik, hain zuzen, askoz ere zuzenagoa da software libreaz edo open source hitzegitea anglizismoak atsegin dituztenentzat, Linux aipatzea baino, fenomeno osoari erreferentzia egiten zaionean.

Linux-en bertuteak


  • Azkarrago egin dezakezu aurrera. Edozein proiektu txikik, potentziaz, enpresa bakar batek ere ordaindu ezin izango lukeen baino programatzaile-ekipo askoz handiagoa eta askotarikoa du.

  • Sistema jabeak bezain egonkorra eta segurua da gutxienez (aditu batzuek diote hobe dela), eta birus informatikoek ia ez diote eragiten. Akatsak lehenago detektatu eta zuzentzen dira, eta aldaketak etengabeak dira.

  • Norberaren beharretara hobeto egokitzen dira, eta behar jakin batzuetara egokitzeko programatu daitezke.

  • Ez dute halako ordenagailu ahaltsurik behar. Horregatik daude proiektu solidario asko, software librean eta partikularrek eta enpresek urtero botatzen dituzten milioika ordenagailuen birziklapenean oinarrituak.

  • Software komertzialeko enpresen eta haien eguneratzeen mendekotasun txikiagoa dago.

Eragozpenak


  • Aukera gehiegi daude; kalkulatzen da 150 bat banaketa edo ‘distro’ (sistema eragileen eta programen multzoa) garrantzitsu daudela. Aukeratzea, jakina, positiboa da, baina mundu honetan barneratuko den erabiltzaileak askoz ezagutza eta ahalegin handiagoa behar du.

  • Erabiltzeko zailtasuna da beste oztopo handi bat. Ez da gaindiezina, eta gero eta txikiagoa da, baina ukaezina da software librearekin lan egitea gauza idorra dela informatikako ezagutza gutxi dituen pertsona batentzat.

Horrexegatik, hain zuzen, open source komunitatea aspalditik ari da saiatzen interfaze grafiko erraz eta malgua garatzen, erabiltzaileek beldurra gal dezaten. Are gehiago, azpimarratu du garrantzitsuagoa dela software librea hilgarriei hurbiltzea, sistema eragile horien gunea hobetzen jarraitzea baino.

Pinguino bat maskota bakoitzeko

Azkenik, bada jakin beharreko zerbait: Tux izenari erantzuten dion pinguino atsegin batek sinbolizatzen du Linux (tuxedoagatik, esmoquinagatik ingelesez, eta Tor?UniX delakoagatik), eta GNU GPL lizentziari ere lotuta dago; beraz, atsegin handiz erabil eta alda daitekeen logotipoa da.

Eta zergatik pinguino bat? Informatikarientzako txiste batek azaltzen du hegan egiten ez duena ez dela erortzen. Kondaira faltsu batek dioenez, animalia horietako batek hozka egin zion Linus Torvaldsi. Egia esan, Torvaldsi pinguinoak gustuko zituela esatea bururatu zitzaion, logotipo baten bila zebiltzala.

Zer da GPL lizentzia?

GNU Españaren arabera, "ordenagailu-programak lizentzia jabeekin edo itxiekin banatzen dira. Lizentzia hauek besterenezinak dira eta ez esklusiboak, hau da, ez zara programaren jabea, ordenagailu batean erabiltzeko eskubidea besterik ez duzu, edo lizentziak ematen duen adina, eta ezin duzu programa aldatu edo banatu. Programa jabeak edo itxiak bitarrean bakarrik banatzen dira, ordenagailuan exekutatzeko prest".

Aldiz, Free Software Foundation-ek garatutako GPL lizentziarekin, programa bat instalatu eta erabil dezakezu ordenagailu batean edo nahi adina, mugarik gabe. Nahi duzunari egokitzeko ere alda dezakezu programa. Gainera, GPL programa bere horretan edo aldatu ondoren banatu ahal izango duzu. Hau egin dezakezu, programa oparituz edo salduz. Betebehar bakarra iturburu-kodea ematea da, hau da, programatzaile batek irakur dezan programa".

Hau interesa dakizuke:

Infografiak | Argazkiak | Ikerketak