Artikulu hau itzulpen automatikoko sistema batek itzuli du. Informazio gehiago, hemen.

Euskarara itzultzeko sistemek aurrerapen handiak izan dituzte azken urteotan, baina oraindik badute zer hobetua. Hobekuntza horren parte izan nahi? Aukeratu esaldi osoak nahieran, eta klikatu hemen.

Galdutako maletak

Bidaiari kopurua handitzeak ekipajea galtzea dakar; beraz, garrantzitsua da bidaiariek jakitea zer urrats egin behar dituzten maleta zinta garraiatzailean agertzen ez bada.
Egilea: Verónica Sidoti 2007-ko irailak 22

Bidaiatzea plazera da, baldin eta ekipajea galtzen ez bada. Gero eta jende gehiagok erabakitzen du bidaiatzea, eta urtero milaka bidaiarik jasan behar izaten dituzte hegaldi bat egin ondoren ekipajea galtzeak dakartzan eragozpenak. Aireportuek ez dute lortzen galdutako maleten kopurua jaistea, nahiz eta aurrerapen teknikoak aplikatu, hala nola X izpien bidezko ikuskapen automatizatua. 2007ko abuztuan Europako Airelineen Elkarteak (AEA) aurkeztutako datuen arabera, ekipajeekin izandako gorabeheren proportzioa ez da jaitsi aurreko urtearekin alderatuta. Nola jokatu gure maleta zinta garraiatzailean agertzen ez bada? Nori eskatu azalpenak? Nola erreklamatu? Espainiako Aireportuetan eta Aireko Nabigazioan (AENA) eta Abiazio Zibilean ziurtatu dute ez dakitela aireportuetako bidaia-tiketen kontrolari buruz indarrean dagoen araudia, eta AENAko bozeramaileek adierazi dute tiketak "bidaiariei ekipajea emateko funtzioa betetzen duela" erreklamatzen badute.

Kontrol-tiketak

Maleta aireportu bateko ontziratze-mahaian utzi eta txartela eskuratzen denean, bidaiari bakoitzak tiketa bat jasotzen du, hegazkinaren sotoan dagoen maletan itsasten den barra-kode berarekin. Une horretatik aurrera, ekipajea uhal garraiatzailetik aireontzira joateko zenbait joan-etorri egiten hasten da. Sistema hori oso zainduta dago, baita teknifikatuta ere, baina maletak berreskuratzeko unean ez ditu galera eta atzerapenak konpontzen. Egia esan, tiketek "segimendu-marka" gisa funtzionatzen dute galduz gero, ekipajea emateko kontrol-elementu gisa baino gehiago. Izan ere, edozein bidaiarik har dezake nahita edo nahasmen bidez besteren maletaren bat.

2007ko abuztuan Europako Airelineen Elkarteak (AEA) aurkeztutako datuen arabera, ekipajearekin izandako gorabeheren proportzioa ez da jaitsi iazkoaren aldean. Rankingaren buruan British Airways dago, 1.000 maletako 28 bitxirekin, eta Spanair-ek 1.000 maletatik 12 galdu zituen 2007ko lehen hiruhilekoan. Aireportuetan hegaldi-loturak dituzten bidaiariek izaten dituzte galerarik handienak, nahiz eta ekipajeak garraio-kateko edozein puntutan galdu daitezkeen, hegazkinetik zintara eta alderantziz. Zergatik ez berretsi bidaiariaren eta maletaren egiaztagiria segurtasun-sektoretik irtetean?

Galera gehien aireportuetan hegaldi-loturak dituzten bidaiariek izaten dituzte.

Maletak agertzen ez direnean, bidaiariak ez daki ekipajeak atzerapenik izan duen, beste leku batera joan den, galdu den edo, besterik gabe, beste bidaiariren baten akatsaren biktima den. Maleten tiketen kontrolik ez dagoenez, Sustapen Ministerioaren menpeko Abiazio Zibileko Aireko Garraioa Ustiatzeko Bulegoek eta Espainiako Aireportuak eta Aireko Nabigazioa (AENA) adierazi dute ez dakitela kontrol horri buruzko araudia. Abiazio Zibiletik adierazi dute aireportuek, beren irizpideen arabera, "ausazko eta noizbehinkako kontrolak egiten dituztela irteeran", eta AENAn adierazi dute tiketak nagusiki betetzen duela ekipajea bidaiari bati lotzeko funtzioa, erreklamazioen kasuan batez ere. Aireportuetako web orrietan ekipajearekin jarraitu beharreko prozedurak aipatzen dira, bai eta galerak edo atzerapenak direla eta erreklamazioak egiteko prozedurak ere, baina maletak kentzeko unean kontrolari buruzko araudiaren aipamenik ere ez da egiten.

Goi-teknologia

Ekipajerik ez galtzeko, aireportuek teknologia gorena jartzen dute bidaiarien zerbitzura. Hori da Madrileko Barajas T4 terminalaren kasua, ekipajeen azpiegiturako munduko aurreratuenetako bat, X izpien bidezko ikuskapen automatizatuarekin eta orduko 18.500 ekipaje prozesatzeko ahalmenarekin. Teorian, maleta fakturatzen denetik, prozesuaren une bakoitzean non dagoen eta norena den jakin daiteke, inork fardela ukitu gabe. Baina, praktikan, zerbitzuak ez ditu behar diren baliabideak ematen diren unean amaierako kontrol eraginkorra egiteko.

Tiketa kontrolatzeko arazoei beste faktore batzuk gehitu behar zaizkie, hala nola maletak galtzeko arrazoiak. Horietako bat aireportuetan tokirik ez izatea da, aire-zirkulazioa handitu egin delako. Aireko Nabigazioaren Segurtasunerako Europako Erakundearen (Eurokontrola) zifrek adierazten dutenez, Espainian bakarrik 2007ko trafikoa %9 igo zen, egunean 300 hegaldi berri eginda. Nazioartean, berriz, Nazioarteko Aire Garraiorako Elkarteak (IATA) %6,8ko igoera adierazi du aurreko urtearekin alderatuta. Hala, aireportuetako azpiegituretan aldaketa horiek gertatzen ari dira, eta atzerapenak izaten dira mostradoreetan, auto-pilaketak ontziratzeetan eta ekipaje-entregetan, bereziki oporretan. Bada, halaber, ekipajea galtzea airelineen inbertsio faltaren eta langileek edo handling enpresek ekipajea prozesatzeko kontratatutako lan-gainkargaren ondorio dela uste duenik.

Nola jokatu

Ekipajea galduz gero, amorrua eta frustrazioa sentitzen dira. Baina egoera horren aurrean, garrantzitsua da lasai egotea, zer eskubide ditugun eta nola erabili jakitea. Ekipajearekin gorabeheraren bat izanez gero, airelineek hartu beharko dituzte bere gain zerbitzuaren akatsak, dela lapurreta, galera, kalte, suntsipen edo atzerapenagatik. Aire-konpainiak kalte-ordaina eskatzeko eskubidea du erabiltzaileak. Jakina, bada horri buruzko legeria bat eta bidaiariak babesten dituzten eskubideak, eta hura ezagutuz gero, egoera hobeto erabil daiteke gertakizun horien aurrean. Maletak galduz gero, legediak kalte-ordaina ematea aurreikusten du; gainera, ekipajea berreskuratzeko, erreklamazio bat aurkeztu behar da: ekipajearen irregulartasun-partea osatu behar da AEAren mostradoreetan edo airelineako ekipajeak jasotzeko aretoan. Tramite horretarako, gehienez ere 10 eguneko epea ezartzen da hegaldi nazionaletarako eta 21 egunekoa nazioartekoetarako. Maletetan kalterik aurkituz gero, protestak berehala aurkeztu beharko dira, zazpi eguneko epean.

Bidaiariek jakin behar dute kalte-ordainak eskatzeko epea sei hilabetera preskribitzen dela, eta legezko ekintzak gehienez ere bi urteko epean hasi behar direla. Konpainia batzuek erositako arropak itzultzen dituzte, gorabeherari aurre egiteko; beste batzuek, berriz, berandutze-egun bakoitzeko ordaintzen dute. Baina printzipio orokorra da erabiltzaileak gertakariaren aurrean dituen premiazko gastuak ordaintzea. Kalte, galera, suntsipen edo atzerapenengatik gehienez 1.000 Igorpen Eskubide Berezi (IEB) emango dira bidaiari bakoitzeko, NMFk finkatutako unitate bat hainbat txanpon eginez (euro bat 0,88 IEB da, gutxi gorabehera).