Artikulu hau itzulpen automatikoko sistema batek itzuli du. Informazio gehiago, hemen.

Euskarara itzultzeko sistemek aurrerapen handiak izan dituzte azken urteotan, baina oraindik badute zer hobetua. Hobekuntza horren parte izan nahi? Aukeratu esaldi osoak nahieran, eta klikatu hemen.

Ordainean ematea: etxebizitza itzultzea hipoteka kitatzeko

Kaltetuen plataformek aukera egokitzat jotzen dute mailegua ordaindu ezin dutenentzat
Egilea: roserblasco 2011-ko apirilak 8
Img llaves casa

Oro har, ordaindu beharreko lagapena da hipoteka kontratatu zuen finantza-erakundeari etxebizitza ematea, zorretik libre geratzearen truke. Hala ere, nahiz eta legezko figura izan, ohikoena da bankuak aukera hori ez onartzea, besteak beste, higiezinen balioa galdu egin delako eta duela urte asko tasatutako etxebizitza asko gainbalioetsita zeudelako. Gainera, erakundeek askoz aukera onuragarriagoak dituzte beren buruarentzat, hala nola higiezina beren balioaren %50ean esleitzeko aukera, inork ez badu enkante publikoan jartzen, eta zor dioten gainerako dirua bezeroari kobratzeko aukera.

Epai judizialak

Europako beste herrialde batzuetan eta Ipar Amerikan, ordainean ematea ohiko formula da. Etxebizitza itzultzeko eta zorra kitatzeko aukera aldez aurretik sinatzen da kontratuan, nahiz eta hipotekaren hilekoak dezente garestitzen diren. Estatu Batuen kasuan, bankuak kuota bat kobratzen dio bezeroari, eta kuota horrek erakundea estaltzen du ez ordaintzeko aukeraren aurrean. Gainera, ordaindu ezin dutenak eta etxeko giltzak ematen dituztenak zerrendetan agertuko dira, eta, ondorioz, ezin izango dute inolako finantzaketarik izan.

Espainian, eztabaida hedabideetara iritsi da, ordainean ematea atzeraeraginez aplikatzea ahalbidetzen zuten zenbait ebazpen judizialen ondorioz: etxea entregatu ondoren, hipotekaren titularrak kanporatzen zituzten.

Zenbait ebazpen judizialek ordainean ematea atzeraeraginez aplikatzea ahalbidetu dute

Lehenengoa Nafarroako Probintzia Auzitegiak 2010eko abenduan emandako autoa izan zen. Epailearen ustez, etxebizitzaren enkantea eta haren prezioaren %50 banketxeari esleitzea nahikoa zen entitatearekin zorra ordaintzeko. Etxebizitzak balioa galdu zuen, baina epaileak uste zuen hori krisi ekonomikoaren ondorio zela, “finantza-sistemaren praxi txarraren ondorio”, eta adierazi zuen bankuak berak etxebizitza gehiago baloratu zuela.

Gauza bera esan du Bartzelonako epaile batek, bere etxea saldu behar izan zuten eta oraindik dirua behar zuten bi erretiratu kaudimengaberen zorra barkatu baitu. Epaiak “halabeharrezko fede oneko zorduntzat” jotzen zituen, eta zorra kitatutzat ematen zuen, gizarte-bazterketako egoera batera eraman ez zitezen.

Epai horiez gain, gero errekurritu egin dira, eta, gainera, Sabadelleko epaile batek konstituziokontrakotasun-arazo bat planteatu dio Konstituzio Auzitegiari, uste baitu egungo hipoteka-legeriak urratu egin dezakeela etxebizitzarako eta babes judizial eraginkorrerako eskubidea.

Ordainean ematea Legean

Legeak ez du debekatzen ordainean ematea. Kode Zibilak 1175. artikuluan ondasunak lagatzeagatik egiten den ordainketari egiten dio erreferentzia, eta adierazten du zordunak bere ondasunak hartzekodunei laga diezazkiekeela zorrak ordaintzeko. Lagapen horrek, besterik itundu ezean, “lagatako ondasunen zenbateko likidoagatik bakarrik askatzen du erantzukizun-lagapena”. Bankuak baimena eman dezake, baina higiezinak balio bera ez duenez, zordunari pisuarekin estaltzen ez den gainerako dirua ordaintzeko eskatzeko eskubidea ere izango luke.

Ordainketa mugatzeko aukera ere badago, eta berme bakarra etxebizitza izatea, nahiz eta bankuak onartzen badu hipotekan ezarritako baldintzak askoz gogorragoak izan daitezkeen. Hipoteka Legearen 140. artikuluak dio borondatezko hipoteka eratzeko eskrituran zilegi dela bermatutako betebeharra hipotekatutako ondasunen gainean bakarrik gauzatzea. Kasu horretan, zordunaren erantzukizuna eta hartzekodunaren ekintza, hipoteka-maileguaren bidez, hipotekatutako ondasunen zenbatekora mugatuko dira, eta ez dira zordunaren ondareko gainerako ondasunetara iritsiko.

Bankuak bere balioaren %50ean gera daiteke etxebizitzarekin eta gainerakoa bezeroari erreklamatu.

Konkurtso Legeak aukera ematen du enpresei ordainean emateko, haien erantzukizuna, familiekin ez bezala, mugatua baita. Sustatzaileak etxebizitzak bankuari laga eta zerotik has daiteke. Kreditu-erakundeak geratu diren higiezin gehienak enpresetatik datoz, ez partikularretatik.

Egungo egoera

Krisi ekonomikoak, eraikuntza-sektorearen erorketak eta “boom”-aren urteetan egindako gehiegikeriek eragiten dute familien arazoa. Orain, ehunka mila pertsonak lana galdu dute eta etxebizitza bat ordaindu behar dute. Dirusarrerak izateari uztean, hipotekaren kuotei ezin diete aurre egin eta ordaintzeari uzten diote.

Krisia hasi zenetik, 250.000 hipoteka-exekuzio baino gehiago egin dira. Baina herritarren arazoak ez dira amaitzen ezta etxebizitza ematen dutenean ere. Prozesuaren puntu horretan dituzten zailtasunak hasi besterik ez dira egin. Etxebizitza asko beren balioaren gainetik tasatuta zeudenez, eta orain prezioa jaitsi denez, bezeroek ez dute lortzen banketxeari ordaintzeko adinako dirurik. Kasu askotan, kreditua lortzeko abal bat izan behar zen, hipotekaren titularra ez ezik, abal-emaileei ere enbargatzeko.

Kode Zibilaren 1911. artikuluak ezartzen duenez, zordunak bere ondasun guztiak, oraingoak zein etorkizunekoak, bete beharko ditu. Horregatik, lana dutenei nominaren zati bat bahi dakieke, zordunak nahiz abal-emaileak izan.

Enkantea ordainean ematearen aurrean

Bezeroak hipotekaren kuotak ordaintzeari utzi badio eta bankuarekin akordiorik lortu ez badu, erakundeak exekuziorako tramiteak hasten ditu, eta horien bidez, higiezina enkantean jarriko da.

Bankuak bere balioaren erdiarekin gera daiteke etxebizitzarekin, inork ez badu haren alde egiten, eta kasu horretan, bezeroak zor dio oraindik diruaren gainerakoa. Prozedura Zibilari buruzko Legearen 671. artikuluak horrela ezartzen du. Lege horrek berak 597. artikuluan jasotzen du ezen, hipotekatutako edo pignoratutako ondasunak enkantean jarri ondoren, haien produktua kreditua estaltzeko nahikoa ez bada, betearazleak falta den zenbatekoan eskatu ahal izango duela enbargoa, eta betearazpenak betearazpen orotan aplikatu beharreko arau arrunten arabera jarraituko duela.

Gainera, bezeroak berandutza-interesak ordaindu behar ditu, hipotekaren interesak, ez ordaintzeagatiko komisioak eta kostu judizialak baino 2,5 aldiz handiagoak izan baitaitezke. Hori dela eta, pertsona asko baztertzen dira, muturreko pobrezia eta ezkutuko ekonomia. Beren lanarekin legez lortzen duten diruaren zati handi bat bankuari ordaintzeko erabiliko dela kontuan hartuta, irtenbide klandestino bat aukeratzen dute gainerakoa ordaintzeko, horrek langileari nahiz gizarte osoari dakarzkion kalteekin.

Ukituen jarrera

Hipotekak Kaltetutakoen Plataformak salatu du milaka pertsona daudela egoera dramatikoan, eta administrazioek ez dietela irtenbiderik ematen. Hipotekatuak hipoteka-iruzur orokor baten eta gehiegizko kontratu-klausulen biktima direla uste dute, eta bankuek hipotekak eman zituztela uste dute, bezero askok kreditua jaso ezin zutelako, diru-sarrera txikiak zituztelako. Gainera, uste dute etxebizitzen tasazioa neurriz gain baloratu zutela eta prezioa jaitsi zutela, eta horrek zorra handitu zuela.

Plataformak etxegabetzeak gelditzeko eskatzen du, eta ordainpeko ematea arautzea nahi du, bankuak hipoteka exekutatu eta etxebizitza geratzen bada zorra kitatuta egon dadin.

Proposatzen duten aukeretako bat izango litzateke, kasu jakin batzuetan, auzitegi batek elementu batzuk badirela baloratzea —hala nola, familia-etxebizitza eta fede oneko zorduna izatea—, hipotekatuak hartzekodunari etxebizitza emateko aukera izan dezan, eta, harekin batera, zor dituen kopuruak ordaindutzat eman daitezen: nagusia, interesak, maileguaren mugaegunak, berandutze-interesak eta kostuak.

Ukituek Hipoteka Legea aldatzeko eskatu dute

Kontsumitzaile-elkarteek eta udal-elkarteek -baita epaile-elkarteek ere- Hipoteka Legea aldatzeko eskatzen dute, etxebizitza ematea mailegua kitatzeko adinakoa izan dadin. Talde batzuek eskatzen dute aplikazioak atzeraeragina izan dezala, eta, hipoteka-kontratuan sinatu ez arren, ordaindu ezin duten herritarrek giltzak bankura itzultzeko eta zorra kitatuta dagoela pentsatzeko.

Bankuak, aurka

Kreditu entitateak, berriz, formula hori aplikatzearen kontra daude. Espainiako Bankuen Elkarteak uste du ordainean emateak modu negatiboan eragingo liokeela kreditu-erakundeen kaudimenari, eta kaltegarria izango litzatekeela Espainiako finantza-berreskurapenerako. Gainera, kanpoko banku-sistemaren irudia ahulduko luke.

Atzeraeraginezko aplikazioa onartezina litzateke. Etorkizunera begira, kreditu bat eskuratzeko aukera mugatu eta garestitu egingo luke, bankuak bere gain hartzen duen arriskua handiagoa baita ordainpeko ematearekin; beraz, mailegatutako zenbatekoa murriztu eta interesa handituko litzateke.

Bankuek ordainpeko ematea noiz onartzen duten

Krisialdian, zorra kitatzeko milaka etxebizitza onartu dituzte erakundeek. Ekonomiak behera egin zuen lehen urteetan, etxeak ez ziren gutxiegi jaitsi, bankuek ez zuten gaur egungo dimentsioko higiezin-parkerik, eta aurreikuspenak ez ziren gaur egun bezain negatiboak.

Gaur egun, ordea, zaila da entitateek eraikina ordainketa gisa onartzea, nahiz eta zenbait etxebizitza itzultzea onartzen duten. Esate baterako, oso ondo kokatutako etxebizitzak edo ezaugarri historiko edo artistiko nabarmenak dituztenak, edo krisian egon arren erraz saldu edo alokatzen direnak eta bankuak lokal gisa erabil ditzakeenak.

Zordunak ondarerik ez duenean, bankuek ordainpeko ematearekin bat egiten dute, etorkizunean ez duela ondarerik izango aurreikusten da, eta, gainera, ez dago haren aldeko abal-emailerik. Entitateak diru gehiago gastatuko luke administrazio tramiteetan lor lezakeena baino; beraz, nahiago du pisuarekin geratu.

Bankuek ere aukera gutxi dute etorkinen zorrak kobratzeko, egoera hain larria bada eta beren herrialdera itzuli behar badute, salbu eta norbaitek Espainian abalatu baditu. Entitateak badaki izapide judizialak luzeak direla eta etxebizitzaren prezioa gehiago jaits daitekeela, sarritan etxebizitza zorraren ordainketa gisa onartzen dute eta familiari zeroa ematen diote.