Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Alimentación

Este artículo ha sido traducido por un sistema de traducción automática. Más información, aquí.

A prevención eficaz do Alzheimer podería estar na túa cociña

Científicos do CSIC relacionan tres compostos presentes no aceite de bagazo de oliva coa capacidade de atenuar a inflamación da microglía, implicada no desenvolvemento do Alzheimer

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Luns, 24 de Decembro de 2018

“O estudo é incipiente, pero os resultados son prometedores”. Con estas palabras, o doutor Javier Sánchez Perona resume 18 meses de traballo e unha investigación pioneira no noso país, tanto polos obxectivos e o método empregado, como polos achados e “as posibilidades que se abren a partir deste punto”. O estudo, realizado por un equipo do Consello Superior de Investigacións Científicas (CSIC) con Sánchez Perona á cabeza, logrou vincular tres compostos bioactivos presentes no aceite de bagazo de oliva coa capacidade de reducir a inflamación neuronal. E este trazo, a neuroinflamación, é unha das características da enfermidade de Alzheimer. Nesta reportaxe abordamos este descubrimento.

Pero como é a relación entre estes compostos e as neuronas? As graxas que consumimos poden chegar ao cerebro? Que puideron determinar os científicos? Antes de responder a estas preguntas, é preciso sinalar que o Alzheimer é unha enfermidade de causa descoñecida, de tipo neurodegenerativo, que de momento non ten cura e cuxas implicacións sociais e afectivas son devastadoras. “Ás veces non somos conscientes de ata que punto provoca estragos”, sinala o investigador. E pon un exemplo ben concreto para ilustralo: Pasqual Maragall. “Foi alcalde de Barcelona cando se celebraron os Xogos Olímpicos en 1992 -di-. Hoxe en día ten Alzheimer. Non lembra ser alcalde de Barcelona, nin que alí celebrásense unhas Olimpíadas. De feito, ten unha dos fachos olímpicos na súa casa e non sabe o que é”.

A enfermidade é dura, afecta a quen a sofre e, tamén, á súa contorna familiar. No noso país, padécena 800.000 persoas e, como detalla o investigador, cada ano diagnostícanse 40.000 novos casos. E, aínda que “sabemos que as persoas que levan un estilo de vida saudable teñen menor risco de padecela (están protexidas ata nun 40 %)”, o Alzheimer é unha das primeiras causas de discapacidade, sobre todo entre as persoas maiores. Por tanto, Sánchez Perona prefire ser prudente á hora de explicar en que consistiu o estudo, que puideron determinar e cal podería ser o seu alcance.

“O Alzheimer cursa con inflamación. É dicir, durante o desenvolvemento da enfermidade prodúcese unha inflamación no cerebro. Iso débese a que se produce a sobreactivación dun tipo de células moi concreto que hai alí, que son as células da glía ou microglía”, indica o especialista. A principal función destas células é defender ás neuronas de posibles agresións externas. Por iso é polo que unha das principais estratexias terapéuticas ou de prevención da enfermidade sexa tentar reducir a sobreactivacion desas células.

Que pode achegar o aceite de bagazo de oliva?

O aceite de bagazo de oliva é rico nunha serie de compostos, como esteroles, hidrocarburos ou acedos grasos, que se atopan en concentracións baixas pero que teñen unha elevada actividade biolóxica. “Se o comparamos cun aceite de sementes, vemos que moitas destas sustancias non están presentes, e as que están, estano en concentracións moito máis reducidas”, comenta Sánchez Perona. Este científico titular do Instituto da Graxa do CSIC engade que o aceite de bagazo é especialmente rico en ácido oleanólico, que non se atopa nos aceites de girasol, de palma e outros de sementes, e apenas en trazas no aceite de oliva.

Ata hai pouco pensábase que as lipoproteínas ou partículas transportadoras da graxa da dieta non podían chegar ao cerebro porque temos unha barreira que o impide. “Con todo, agora sábese que isto non é así”, corrixe o investigador. En determinadas condicións, como períodos de tensións, infeccións ou estados de tipo de inflamatorio, estas partículas, que son ricas en triglicéridos, poden alcanzar o cerebro. É aquí onde comeza a aventura do estudo.

“Nós pensamos que, no momento que alcancen o cerebro, as lipoproteínas poden interaccionar coas células da microglía, e cremos que iso provoca a sobreactivación que está relacionada coa inflamación que ten lugar no desenvolvemento do Alzheimer”, describe antes de engadir que isto ocorrerá, fundamentalmente, se estamos a seguir unha dieta pouco saudable que inclúa aceites que non son sans.

Entón… que pasaría se consumimos graxas saudables? Xusto o contrario. “Pensamos que se incluímos na dieta aceites saudables, como o bagazo de oliva, as partículas transportarán os compoñentes saudables do aceite. Así, aínda que atravesen a barreira hematoencefálica e alcancen o cerebro, cando interaccionen coas células da microglía non se producirá ese grao de inflamacion ou quedará anulado por completo”.

Esta idea foi o punto de partida da súa investigación, e deu lugar á seguinte hipótese: os compoñentes minoritarios bioactivos do aceite de bagazo (en concreto, o ácido oleanólico, o alfa-tocoferol e o beta-sitosterol) son capaces de atenuar a activación da microglía e, a través desa atenuación, protexernos da enfermidade de Alzheimer.

Resultados prometedores

Tras un ano e medio de ensaios, a hipótese confirmouse. A principal conclusión do estudo é que os compostos bioactivos do aceite de bagazo de oliva (acedo oleanólico, alfa-tocoferol e beta-sitosterol) poden ter un efecto protector fronte ao Alzheimer atenuando a activación da microglía. “As distintas concentracións usadas destes compoñentes reduciron os marcadores de inflamación neuronal. Nalgúns casos, os compostos anularon e mesmo revertido estes marcadores”, afirma Sánchez Perona. As reducións de inflamación neuronal máis significativas conseguíronse con lipoproteínas ricas en triglicéridos (TRL) e con lipoposacáridos (LPS).

Pero en que cantidade de alimento atopamos as concentracións de compostos empregadas nos experimentos? O investigador responde que non é posible trasladar as concentracións empregadas no estudo ás concentracións no aceite. “Hai que ter en conta que a cantidade dos compostos que chega aos tecidos é moito menor e que depende de moitos factores, incluíndo o seu biodisponibilidad. No caso dos compostos liposolubles do aceite de bagazo, e debido ao transporte en forma de lipoproteínas, evítase o paso polo fígado, que diminúe a biodisponibilidad e que sucede cos compostos bioactivos hidrosolubles, como os polifenoles. Por outra banda, hai que ter en conta que os compostos distribúense por todos os tecidos e tipos celulares do organismo que teñan capacidade de interactuar coas lipoproteínas, polo que é imposible saber que cantidade procedente do aceite termina no cerebro”, recoñece.

Noutras palabras, os científicos aínda non saben que cantidade de aceite deberiamos consumir para que exista un efecto protector. “Iso verémolo en próximos estudos -avanza Sánchez Perona-. O principal é que constatamos que o transporte da graxa na dieta pode contribuír a desenvolver a enfermidade. Por tanto, podemos aproveitar estas lipoproteínas a modo de cabalo de Troia para fornecer ao cerebro compostos con actividade antiinflamatoria”.

Etiquetas:

aceite alzheimer Dieta

RSS. Sigue informado

Ao publicar un comentario aceptas a política de protección de datos

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións