Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Adelina García Roldán, enfermeira e coordinadora española do Consello Internacional de Consultores en Lactación Materna

A nai produce todo o alimento que demanda o seu bebé

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Venres, 20deFebreirode2009

Enfermeira de Atención Primaria, Adelina García foi no tema da lactación discípula antes que mestra. A súa propia maternidade enfrontouna á desinformación, tabús, prexuízos e falsas crenzas que rodean ao amamantamiento dun bebé. Para salvar o seu descoñecemento empírico nun acto de aparencia tan natural como alimentar a un fillo pediu axuda á liga do Leite, da que hoxe é monitora. O propósito desta asociación é axudar a que as nais convertan o teoricamente instintivo, dar de mamar, nun acto natural, gratificante e positivo, salvando as dificultades que entraña.

Adelina García validou a súa condición de profesional sanitaria e formouse como consultora do Consello Internacional de Consultores en Lactación Materna (International Board of Lactation Consultant Examiners, IBCLCE) con sede en Austria. Hoxe hai 32 consultores certificados en España, un deles home, que superaron o exame que lles acredita durante cinco anos como tales. (Transcorrido este período, no que se sucede a formación continua, han de revalidar o seu título por un período de tempo igual). Os consultores intégranse na Iniciativa Hospital Amigo dos Nenos, unha acción lanzada pola OMS e UNICEF para animar aos hospitais, servizos de saúde e, en particular, ás salas de maternidade, a adoptar as prácticas que protexan, promovan e apoien a lactación materna exclusiva desde o nacemento.

As estatísticas sinalan que máis do 80% das nais aleita despois do parto. Con todo, ao tres meses a porcentaxe descende e ao seis, tempo mínimo recomendado pola OMS, non alcanza o 45%. Que sucede?

Un factor crave é a falta de información e de formación en todo o relativo á lactación, non só aos problemas que poidan xurdir e a maneira de solucionalos, tamén no proceso de dar o peito desde o mesmo momento do nacemento do bebé. Hai que aprender a facelo ben.

Pero, mamar e dar de mamar aparentan ser actos naturais e instintivos e, con todo, están cheos de dificultades.

Saber dar de mamar é tamén adquirir un coñecemento cultural e a súa transmisión social está a perderse. Se unha muller nunca antes viu dar de mamar ao natural non ten por que saber facelo ben. Se a isto engades que non se lle ensina ou se lle ensina mal, logrará dar de mamar con maior ou menor éxito, pero á primeira dificultade carecerá de recursos para superala. Ademais, tamén hai que guiar ao bebé na aprendizaxe, facilitarlle o proceso e atender á súa maneira de ser e de actuar.

Todas as mulleres poden dar de mamar?

A porcentaxe de quen non poden facelo é moi baixo. Sucede cunha síndrome de Sheehan (o infarto da glándula pituitaria secundario dunha hemorraxia posparto), un hipotiroidismo sen diagnosticar ou cadros de deficiencia xenética. A maioría son aptas, o problema non reside en dificultades físicas.

Por que se fai necesario entón promocionar a lactación materna, se é público e notorio que é máis sa e máis barata?

“Dar de mamar é fácil pero hai que aprender e facelo desde a liberdade”Moitas mulleres senten obrigadas a aleitar sen estar seguras de que queren facelo. Poden estar convencidas de que é o que “deben facer” e cumpren con esa obrigación desde o medo e o receo, o que dispara as posibilidades de que a lactación non sexa satisfactoria e abandónese prematuramente.

Como se logra unha lactación satisfactoria?

Persoalmente trato de transmitir á nai que a lactación é a mellor alimentación que pode dar ao bebé e que será moi gratificante para ela mesma. A ciencia, a OMS e a gran maioría de profesionais sanitarios que nos movemos neste mundo sabemos que é así. Pero esta información e formación non serven de nada se logo non recibe o apoio para levala adiante. Este apoio comeza desde o momento do parto, procurando que sexa o máis natural posible e permita o contacto entre a nai e o bebé desde os primeiros segundos. Moi poucas mulleres que lograron unha lactación satisfactoria renegan dela.

Cales son as principais dificultades que hai que superar para lograla?

Dar de mamar é fácil pero hai que aprender e facelo desde a liberdade. É unha decisión da muller e nela reside o poder como capacidade e como vontade de facelo. Convén contemplar a lactación como un período que implica unha serie de cambios, responsabilidades e satisfaccións. Se véndenche que vas emprender unha loita atroz na que che levas por diante a túa relación co mundo, dificilmente verase o positivo de estar seis meses alimentando ao teu fillo exclusivamente co teu corpo. Hai que integrar a maternidade, a lactación e o coidado dos fillos na realidade, sen prexuízos. Dar de mamar é moderno. A muller que dá de mamar non é antiga. É unha muller formada e informada, que vive unha etapa distinta na vida produtiva da nosa sociedade pero, desde logo, plena e importante.

En ocasións non é cuestión de vontade. Non se produce leite necesario, ou a sintonía entre nai e fillo non se logra, ou os problemas son difíciles de superar.

“A cantidade de leite adáptase á demanda do bebé, o que dificulta que o neno pase fame cando se lle dá de mamar”É necesario erradicar mitos, e empecemos polo primeiro: os bebés non só comen e dormen. Os bebés interactúan coa súa nai e necesitan o seu contacto. O peito non é soamente unha fonte de alimento, é un vínculo co útero. O bebé necesita a calor, o cheiro, o movemento, o corazón da nai, de maneira que pedirá o peito para comer pero tamén para outras necesidades importantes. Así que se chora non sempre é porque ten fame, e se se acouga dándolle o peito non é sempre porque necesita comer. A partir de aí, aprendamos a dar de mamar.

Como?

Sabendo que a cantidade de leite adáptase á demanda do bebé, así que será moi difícil que o neno pase fame cando se lle está dando de mamar. Incluso as mamas funcionan dunha maneira autónoma. Se o bebé ten preferencia por algunha esta producirá máis leite. Nunca hai que introducir a mamila na boca do bebé, el búscao e colócase como mellor succiona. El parará cando quede satisfeito. Eructará e volverá á outra. Se non quere máis e a nai ten dor, para descargarse pode botar man dun sacaleches, pero coidado con esta práctica, nos momentos de crises pode ser unha trampa.

Cales son eses momentos?

Ao redor do tres ou catro semanas e ao tres meses o bebé fai un estirón e comeza a demandar máis leite. Se antes facía sete tomas agora reclama nove. En cuestión de poucos días volverá reducir o número de tomas porque estas serán máis substanciosas. Evitemos mentres suplementar a toma con leite artificial. Non cometamos o erro. É certo que un día o bebé quere máis e non tes máis, o que che pode levar a suplementar a diferenza de maneira artificial. Pero é unha trampa xa que non permites que sexa o peito quen traballe para cumprir coa diferenza, de maneira que primeiro serán 30 centilitros os que sexan artificiais pero logo terán que ser máis, pois non se demandou á mama máis leite. Se lle deixas tempo, a nai produce todo o alimento que demanda o seu bebé.

O sacaleches ofrece algunha pista da cantidade de leite que se ten?

Nin o mellor sacaleches utilizado nas mellores condicións logra obter a cantidade de leite que é capaz de succionar un bebé, por iso é importante non relacionar as cantidades.

Existen diferentes categorías de leite materno?

Unhas son máis calóricas que outras, pero non hai unha mellor que outra. Unhas engordan máis e outras menos, pero todas son o mellor alimento, o máis nutritivo e o portador de propiedades inmunológicas. O leite materno adáptase ao bebé ata na súa composición e á súa contorna. Se a nai está afectada dun catarro, o corpo da nai creará anticorpos e o leite portaraos, e o bebé defenderase desa contorna onde hai catarros no aire. Non é esaxerado entender que en EE.UU. o leite materno está considerado case como un medicamento. Por iso é polo que proliferen os bancos de leite.

Como funcionan?

Basicamente trátase de institucións onde se almacena leite materno doada para bebés abandonados, prematuros, separados das súas nais ou que as súas nais que non poden aleitar. O leite que lle sobra a outra nai ou que doa unha nai consérvase en condicións óptimas para alimentar con ela aos bebés. En España, polo momento, hai dous bancos, un en Madrid e outro en Baleares.

Que pautas dietéticas recomenda a unha muller lactante?

Unha dieta equilibrada, sen necesidade dun maior consumo de lácteos. Sabemos que ao leite chega todo e o seu sabor varía segundo os alimentos que inxere a nai, grazas a isto o bebé desenvolve o sentido do gusto. Observando ao bebé pódese saber se algún alimento resúltalle máis incómodo de dixerir, mesmo se sente especial predilección por algún sabor.

Que lle pareceu a imaxe da actriz Salma Hayek aleitando a un bebé en África?

Se se buscou potenciar a bondade da lactación sen dúbida é positivo, máis aínda cando pode servir para romper a idea perversa de que o leite artificial é sinónimo de status social alto.

Aquel prexuízo comezou a superarse nos anos vinte na sociedade norteamericana. Estamos agora no bo camiño?

Insisto: a muller moderna dá de mamar. É o máis san e o mellor en moitos aspectos para o bebé e para a nai. Por iso moitas persoas facemos este esforzo para lograr que os índices de lactación alcancen cifras óptimas.

Como se inclúe ao pai na lactación?

O papel do pai na lactación é fundamental. Certo que eles non alimentan aos fillos, pero axudan ás nais a facelo, anímanas, cóidanas. É unha oportunidade para unir á parella. O pai pode facerse cargo do seu fillo despois de que este coma: cámbiao, dálle o baño, xoga con el, dórmelle… E tamén é un apoio para a nai en momentos de debilidade e fraqueza: ten unha perspectiva diferente que en ocasións é moi necesaria. Pódelle preparar á nai a súa comida favorita. O seu fillo tamén a degustará.

EN CONDICIÓNS PARTICULARES

Img
Imaxe: CONSUMER EROSKI

Dar de mamar pode ser en circunstancias concretas un acto de maior dificultade que en situacións normais. Por exemplo, aleitar a un bebé adoptado é posible. Como? Segundo Adelina García, unha “nai non biolóxica é capaz de producir leite e levar adiante unha lactación satisfactoria” axudada por un tratamento hormonal. O caso da adopción é extrapolable a aquelas mulleres que cambian de opinión aos poucos días de decidir non dar de mamar. Para García, “é posible reemprender o camiño”. Ata as mulleres que foron masectomizadas dun peito “poden lograr que a outra mama ofreza alimento”, ou as que se someteron a unha cirurxía estética, se non foi invasiva, “viven unha lactación plena”.

No caso de que unha muller abandone a lactación por tensión posparto, a posibilidade de relactarse de novo é factible. Mesmo, asegura García, se houbo un problema que obrigou a separar o bebé da nai, esta pode “sacarse leite cun extractor hospitalario da mesma forma que se tivese ao bebé con ela”. Non só é fundamental desde o punto de vista psicolóxico, senón que a nai conseguirá “darlle de mamar en canto estean xuntos”.


Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións