Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Alimentación

Este artículo ha sido traducido por un sistema de traducción automática. Más información, aquí.

Alimentación segura e saudable

Para que un alimento achegar todas as súas propiedades primeiro de nada debe ser seguro

img_funcionales 14

O mercado alimentario vive desde hai uns meses unha nova evolución. A mensaxe é un cambio na alimentación no novo milenio, no que a sobrealimentación constitúe un problema que afecta xa a máis de 1.000 millóns de persoas no mundo, fronte aos menos de 600 millóns de afectados por desnutrición. Todo iso obriga a revisar os alimentos que se consomen co fin de garantir unha alimentación saudable. A seguridade dos alimentos constitúe aquí un factor esencial, xa que para que un alimento achegar todas as súas propiedades, primeiro debe ser seguro.


A nova situación no ámbito alimentario está relacionada cun incremento, no futuro, do desenvolvemento de enfermidades cardiovasculares, dun aumento da diabetes e un incremento de casos de cancro, entre outros problemas, coas consecuencias que todo iso leva. A sociedade enfróntase pois a un incremento dos enfermos crónicos, cunha peor calidade de vida e un aumento importante do gasto sanitario.

Todo iso obriga a revisar os alimentos que se consomen para que prime unha alimentación saudable e poténciese de novo a dieta mediterránea. Esta revisión leva implicados conceptos complexos, a maioría difíciles de definir en poucas palabras e máis aínda de aplicar, o que obriga a mellorar a información e a facilitar á industria as ferramentas necesarias que lle permitan asumir o novo reto de alimentar de forma saudable á poboación actual e futura. Trátase dunha tarefa difícil posto que alimentación saudable pode estar ligada a varias definicións, mesmo de tipo persoal, é dicir, o que cada un poida entender como saudable.

Alimentación saudable
O benestar nutricional está relacionado co consumo de alimentos seguros e dunha cantidade equilibrada de nutrientes e enerxía

De acordo coa Organización da ONU para a Educación, a Ciencia e a Cultura (UNESCO), actualmente premio Príncipe de Asturias e unha das organizacións de referencia en todo o mundo en canto a alimentación, o concepto de alimentación saudable pode tomar distintas formas e percibirse de diversas maneiras nos distintos países e entre as distintas culturas. En termos xerais, a alimentación saudable debe formar parte integral da vida diaria das persoas e contribuír ao seu benestar fisiológico, mental e social.

Basicamente, esta representa o efecto combinado dos alimentos que se consomen, o estado de saúde e o coidado que se dan ás necesidades de saúde. O benestar nutricional lógrase consumindo alimentos seguros, que forman parte dunha dieta equilibrada que contén a cantidade adecuada de nutrientes segundo os requirimentos do organismo. Ao mesmo tempo, a desnutrición defínese como calquera condición física provocada por unha dieta deficiente ou pola incapacidade do organismo de absorber ou metabolizar nutrientes. A desnutrición inclúe:

  • Sobre-nutrición. Preséntase cando o consumo de enerxía derivada dos alimentos é superior ao gasto enerxético da persoa. A consecuencia é un exceso de graxa corporal.
  • Sub-nutrición. Aparece cando o consumo total de enerxía e nutrientes contidos nos alimentos é insuficiente e tradúcese nun baixo peso corporal ou deficiencia de nutrientes.

A alimentación saudable, por tanto, relaciónase con alimentos seguros e cunha cantidade equilibrada de enerxía e nutrientes. Aquí é onde a seguridade, como en tantas ocasións, ponse por diante doutras consideracións xa que un alimento, para poder achegar todas as súas funcións, primeiro debe ser seguro. Con todo, para ter alimentos saudables, non é só imprescindible que sexan seguros, senón que ademais han de ter efectos positivos para a saúde das persoas. Atendendo a este razoamento, para poder falar de accións saudables hai que falar e entender de nutrición.

Alimentos e industria

A desnutrición tamén engloba a sobrealimentación e, por tanto, todos aqueles problemas de saúde das persoas, como a obesidade, a hipertensión arterial ou a diabetes. Actualmente, a que aparece como culpable é a industria alimentaria, basicamente pola pastelería industrial, os pratos preparados, o xeados ou a comida rápida. Con todo, debe terse en conta que a industria alimentaria posúe unha elevada capacidade e velocidade de adaptación e foi a que, conforme se han ido coñecendo avances científicos, adaptou a tecnoloxía para recoller esa situación e producir alimentos adecuados para ofrecelos aos consumidores.

Esta dinámica levou á industria, por exemplo, a substituír as graxas de consumo, de forma que desaparece o colesterol dunha parte importante dos alimentos habituais, tras considerar que se produce unha relación directa entre consumo de colesterol e incremento da súa concentración en sangue. Ao mesmo tempo, a substitución de manteiga (animal) por margarina (vexetal) foi unha demanda dos consumidores, que relacionaron o consumo de graxas saturadas con problemas cardiovasculares.

Actualmente, esta situación é diferente, non porque se cambiou de opinión, senón porque se dispón de máis información. Así, hoxe sábese que o colesterol sobe porque se consome máis enerxía da necesaria, especialmente se ese exceso de enerxía faise en forma de graxa, aínda que sexa de graxas teoricamente saudables. Doutra banda, cando se consegue unha margarina 100% vexetal hai que aplicar un proceso coñecido como hidroxenación da graxa, que leva a unha eliminación de acedos grasos insaturados e a un cambio na estrutura doutros, ata obter as graxas insaturadas trans. Hoxe sabemos que estes non son saudables e empezamos a esixir, como consumidores, a súa desaparición.

Moi probablemente, no futuro falarase de manteigas ou margarinas con baixa cantidade de enerxía ou baixas en graxa que evitarán ou limitarán inxestas excesivas de graxas, e de margarinas que non se obterán por hidroxenación senón pola mestura de graxas e aceites que acheguen produtos con texturas similares pero libres de acedos grasos trans. Mesmo poida que chegue a desenvolverse pastelería industrial saudable, ou chuches que incorporen micronutrientes esenciais que a dieta achegar en baixa cantidade.

En consecuencia, está claro que a industria se vai a adaptar aos novos avances, tal e como se veu producindo desde hai moito tempo. Pero a pregunta é se os consumidores van adaptarse a estes novos cambios, xa que son os que compran e orientan o mercado. Os cambios industriais van estar claramente inducidos pola poboación e, na medida que esa demanda sexa correcta, a evolución será máis adecuada e máis rápida.

O PAPEL DOS CONSUMIDORES

No 34% dos consumidores españois prima a saúde á hora de comprar produtos alimenticios, segundo datos do Ministerio de Agricultura. Pero, entende o consumidor medio o que significa un alimento saudable? Tendo en conta a dieta en España, considérase como alimentos saudables as verduras e hortalizas en xeral, a froita, o leite, os leites fermentadas, o peixe, os ovos, a carne e os embutidos, o pan, os cereais, o aceite de oliva, o viño tinto, entre outros moitos. Todo dependerá dos ingredientes cos que se preparan.

Con todo, o consumo excesivo de calquera destes alimentos, ou deixar de consumir os procedentes do reino animal, está asociado problemas de saúde. O actual ritmo de vida, con escaso tempo dedicado á preparación de alimentos, leva asociado o consumo de pratos preparados baixo unha consideración exclusiva de preparación e gusto aceptables.

De novo pídese á industria alimentaria que provea alimentos seguros, saudables, agradables e rápidos de preparar, todo un reto en si mesmo, pero cunha vantaxe indubidable, xa que unha vez un produto chega ao mercado, o consumidor adoita ser moi fiel á marca que lle gusta, o que asegura a continuidade do negocio. Quizais poidan considerarse ideas novas e interesantes, como o fenómeno das telemadres, unha idea xurdida en Madrid a principios de 2002 que consegue pór ao alcance de calquera pratos ao estilo tradicional, elaborados por persoas que teñen tempo e seguindo receitas clásicas e criterios de dieta mediterránea.

Bibliografía

  • Traynor MM, Holowaty PH, Reid DJ e Gray-Donald K. 2006. Vegetable and fruit food frequency questionnaire serves as a proxy for quantified intake. Can. J .Public Health. 97(4):286-90.
  • Yngve A, Wolf A, Poortvliet E, Elmadfa I, Brug J, Ehrenblad B, Franchini B, Haraldsdottir J, Krolner R, Maes L, Perez-Rodrigo C, Sjostrom M, Thorsdottir I e Klepp KI. 2005. Fruit and vegetable intake in a sample of 11-year-old children in 9 European countries: The Prol Children Cros-sectional Survey. Ann Nutr Metab. 49(4):236-45.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións