Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Alimentación

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Alimentos e produtos detox: innecesarios e perigosos

Consumir alimentos ou produtos depurativos paira adelgazar ou desintoxicar o organismo, ademais de non valer para nada, pode pór en risco a nosa saúde

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Mércores, 05deXaneirode2022
riesgos productos detox Imaxe: Getty

En maior ou menor medida todos cometemos algún exceso culinario nas datas do Nadal. Copiosas comidas elaboradas con alimentos hipercalóricos, sobremesas azucarados, maior inxesta de bebidas alcohólicas… E logo queremos contrarrestar ese exceso “depurando” o noso corpo. Pero o noso organismo non acumula toxinas. Os riles e o fígado son os principais órganos encargados de procesar e eliminar os compostos de refugallo e, paira esta tarefa, non requiren de axuda externa. Consumir alimentos ou produtos depurativos paira axilizar estas funcións, ademais de non valer para nada, pode pór en risco a nosa saúde.

A suma dos consumos desmedidos adoita reflectirse na báscula. Paira baixar de peso a maioría das persoas incorporan o exercicio á súa rutina diaria —apuntarse ao ximnasio forma parte dos tradicionais propósitos ao comezar un novo ano— á vez que controlan a súa alimentación escollendo alternativas máis saudables. Con todo, outras optan por consumir alimentos e produtos aos que chaman detox (desintoxicantes) e cos que pretenden acabar cos quilos acumulados nun tempo marca e depurar o seu organismo de toxinas.

A Axencia Europea de Seguridade Alimentaria (EFSA) leva tempo advertindo dos posibles efectos nocivos que teñen estes alimentos e produtos paira a saúde. Fai una década, a Comisión Europea pediu á Comisión Técnica de Produtos Dietéticos, Nutrición e Alerxias que emitise un ditame científico sobre as teóricas propiedades saudables que obraban sobre o organismo.

A conclusión foi rotunda: “Non só non tiñan ningún fundamento, senón que a EFSA deixou claro que non había evidencia científica algunha. Por ser una declaración de saúde sen evidencia contrastada, na Unión Europea non pode facerse dita mención sobre ningún alimento nin complemento. A mención detox ou calquera similar considérase una declaración de propiedade saudable e non está aceptada pola EFSA, polo que non pode facerse”, informa a dietista-nutricionista Beatriz Carballos.

No entanto, e a pesar da súa demostrada ineficacia, os alimentos e produtos detox son moito máis populares do que médicos e especialistas en nutrición desexarían.

Que son os alimentos detox

Cúrcuma, piña, alcachofa, té verde, fresa, kale, algas, kiwi, alfalfa, espirulina, espinacas, limón, coles de Bruxelas, apio, allo… A lista de alimentos aos que se lles atribúe este apelido é extensa (e non paira de crecer). Son froitas e verduras con presumibles propiedades paira depurar o organismo das toxinas acumuladas por hábitos de vida pouco saudables.

Os prescriptores deste tipo de dieta indican que, para que sexan efectivos, estes alimentos deben consumirse crus, directamente ou en forma de preparados como zumes, smoothies, batidos, infusións ou augas. “Son populares porque teñen una premisa atractiva –mellorar a saúde–, a partir de una práctica aparentemente sinxela, tomar determinados batidos ou alimentos, o que resulta moito máis sinxelo que implementar hábitos realmente saudables, como cambios permanentes na dieta, exercicio físico ou deixar o alcol ou o tabaco”, opina Carballos.

En 2016, a Axencia Europea de Seguridade Alimentaria incluíu estes alimentos na súa lista de riscos emerxentes a vixiar por tres motivos:

  • O primeiro risco é a alta concentración de oxalato, un composto que aparece en alimentos vexetais que, se se toma en grandes cantidades, pode interferir na absorción de minerais. “En si, non supón un problema se os vexetais consúmense en ensaladas ou pratos convencionais, pero si en batido, porque se inxeren crus, en xaxún e en moita máis cantidade”, explica Carballos.
  • O segundo risco son os nitratos, presentes de forma natural nas verduras de follas verdes como as acelgas e as espinacas e que, en altas concentracións, poden ser a causa dunha enfermidade do sangue coñecido como metahemoglobinemia, sobre todo nos nenos máis pequenos.
  • O terceiro risco fai relación á contaminación microbiana, “especialmente os preparados caseiros que se fan con verduras crúas”, puntualiza.

En palabras da dietista-nutricionista, detrás dos alimentos detox hai exclusivamente un interese comercial. “Todo o que nos soe a exótico e novo capta a nosa atención. Si, ademais, revístese dun halo de saúde, é fácil que nos convenzan. Estamos a buscar todo o tempo o produto milagre que nos axude a resolver problemas paira os que, ás veces, a ciencia non nos dá solución ou a que nos dá, como os cambios de hábitos, é difícil de adoptar por mil circunstancias, entre elas condicionantes sociais como renda, educación, tipo de emprego, vida familiar…”, analiza Carballos.

Produtos con moitos riscos

smoothie verde depurativo
Imaxe: Marijana

Dos alimentos que se utilizan paira facer batidos caseiros pasouse a preparados depurativos, que se venden con esa premisa. Son produtos que prometen facilitar a eliminación de toxinas do organismo. Estas son as súas características:

  • Preséntanse en forma de zumes e batidos elaborados, infusións, bochas, jarabes, cápsulas e complementos alimenticios.
  • No seu formulación combinan distintos ingredientes vexetais como a cola de cabalo, o dente de león, o bidueiro, o jarabe de arce, a ortiga verde, o romeu, o jengibre e, mesmo, o carbón activado.
  • Estes produtos aseguran posuír propiedades diuréticas, remineralizantes, antioxidantes, colagogas (facilitan a expulsión da bilis retida na vesícula biliar) ou quelantes de toxinas (transportan e excretan toxinas do corpo).

Segundo advirte Esther Samper, médico, máster en Biotecnoloxía Biomédica e doutora en Enxeñaría Tisular Cardiovascular, aínda que en xeral estes produtos son seguros, non han de considerarse inocuos: “Poden provocar graves problemas de saúde en persoas que padezan certas enfermidades ou que consuman con moita frecuencia estes preparados. Uno dos riscos máis evidentes é a acumulación de oxalatos por un excesivo consumo de vexetais verdes que pode xerar pedras nos riles, anemia por déficit de ferro ou osteoporose”.

Paira a doutora, a popularidade destes produtos débese a un cúmulo de factores. “Por exemplo, existe un sector da poboación que idealiza as terapias naturais e demoniza o químico, aínda que esta distinción é absurda á hora de valorar a eficacia e seguridade dun produto. Isto, unido á entrada de pseudoterapias en España, pode influír na difusión da crenza sobre o detox. Ademais, actrices de Hollywood e outras persoas famosas empezaron a promocionar estes produtos fai uns cantos anos e déronlles un gran empuxe internacional”.

Os produtos detox véndense sen supervisión médica tanto en farmacias como en herbolarios e supermercados. Son, por tanto, de fácil acceso paira a poboación xeral. “Na miña opinión, posto que estes produtos non demostraron ningún beneficio paira a saúde, non deberían atoparse nas farmacias. Se o produto pasou por estudos de seguridade como alimento, vería ben que se vendese en supermercados, pero sen ningunha publicidade enganosa alegando ter efectos positivos paira a saúde. Doutra banda, estaría ben que advertisen do perigo que pode supor algún produto paira individuos concretos como, por exemplo, as mulleres embarazadas”, expón a doutora.

Cando o detox ocupa toda a dieta

dieta detox
Imaxe: Sexan Haye

Pero a obsesión polo detox esténdese a todo o menú. As dietas desintoxicantes volvéronse moi populares coa idea de limpar o organismo, perder peso, favorecer a perda de líquidos ou energizar o corpo. Aínda que as hai de diferentes tipos, a maioría combinan o xaxún cun réxime estrito a base de froitas e verduras enteiras ou licuadas (os batidos verdes son moi populares).

Habitualmente estas dietas séguense durante un período de tempo limitado que oscila entre os 3 aos 30 días. “Adoitan ser programas de varios días consumindo só batidos ou facendo que sexan parte esencial da inxesta, o que vai supor tomar una cantidade moi pequena de kilocalorías. Este tipo de dietas de moi baixo contido calórico deben ser supervisadas por un profesional sanitario”, observa Carballos.

Algunhas dietas depurativas tamén suxiren tomar determinados produtos ou preparados de fitoterapia (plantas medicinais) de maneira complementaria ou exclusiva. En calquera caso, segundo alerta a dietista-nutricionista, estes réximes “poden pór en perigo a nosa saúde porque son moi restritivos, con moi baixo contido calórico, poden presentar interaccións con medicamentos, ademais das razóns mencionadas pola EFSA”.

Luís Frechoso, membro do Consello Xeral de Colexios Oficiais de Dietistas-Nutricionistas (CGCODN) e presidente do Colexio Profesional de Dietistas-Nutricionistas do Principado de Asturias, pronúnciase abertamente contrario a este tipo de dietas. “Son propostas restritivas, cun curto prazo de tempo e que non aseguran ningún tipo de adherencia nin educación en saúde. Ademais, e isto é moi importante, hai que ter presente que estas recomendacións ou malos consellos perpetúan a asociación entre saúde e peso corporal e a idea ou necesidade de compensar accións relacionadas coa alimentación. Aspectos perigosos que poden levar a alteracións do mesmo comportamento alimentario”, valora.

“O organismo do ser humano non se intoxica nas formas referidas derivadas da alimentación, por moi desordenada ou non saudable que esta sexa. É una falacia”, considera Frechoso. “Atribuír labores de detoxificación do organismo pola toma dunha serie de produtos ou alimentos carece de sentido, é demasiado simplista e non ten ningún respaldo científico demostrado”, sentenza. Paira o experto, ningunha persoa debería seguir este tipo de dietas e moito menos aquelas con algunha patoloxía.

Os partidarios das dietas detox tamén recorren frecuentemente a enemas e laxantes como parte dos rituais de desintoxicación do organismo das sustancias nocivas. “O seu uso debería estar indicado soamente baixo prescrición médica a través dun especialista de dixestivo paira o tratamento de alteracións no tracto dixestivo inferior, co único fin de solucionar de forma aguda o problema. O uso continuado non supón ningún beneficio, é pór un parche ao problema de base que poida estar a ocorrer, ademais dunha irresponsabilidade, como calquera automedicación. Por desgraza é una moda cada vez máis asentada”, dilucida Frechoso.

O representante do CGCODN recalca que seguir estas dietas é prexudicial paira o organismo. “Ningún profesional sanitario e moito menos un dietista-nutricionista titulado recomendaría estas pautas”, manifesta. Frechoso considera que non supoñen ningún beneficio “máis que paira a persoa que recibe una retribución da súa venda ou publicidade”. Por iso anima a denunciar este tipo de accións, mesmo si son recomendadas por un colexiado, ao correspondente colexio profesional.

O efecto placebo dos produtos detox

A pesar de non ter respaldo científico, algunhas persoas aseguran que tras seguir una dieta detox experimentan una sensible mellora na súa saúde e atópanse revitalizadas e cargadas de enerxía. “Isto sinxelamente ocorre porque se deixa para comer determinados alimentos insanos que si poden estar a prexudicar a saúde”, suxire a dietista-nutricionista Beatriz Carballos.

A doutora Samper vai máis aló e opina que nestes casos case sempre se trata dun efecto placebo. “A crenza de que estás a tomar algo beneficioso paira a saúde, cando en realidade non ten ningún efecto, pode producir nalgunhas acodes mellorías no seu estado case sempre subxectivas. Noutras ocasións, o que ocorre é autoengano puro e duro. É dicir, o individuo segue obxectivamente igual de saúde, pero percibe que se atopa mellor. Tamén pode pasar que xusto o consumo do produto depurativo coincida no tempo coa resolución natural da enfermidade ou problema de saúde ou cunha melloría temporal e parcial (un concepto coñecido como ‘regresión á media’). Todas estas experiencias levan ao ‘a min funcióname’, que é una porta aberta paira moitos enganos”.

Este parecer é compartido por Frechoso: “Hai que ter claro que as sensacións ou vivencias particulares non poden ser tomadas en ningún caso como proba sólida de evidencia científica, xa que para nada pódese demostrar a que é debida esa suposta melloría”.

Para acceder a máis contidos, consulta a revista impresa.

Etiquetas:

adelgazar

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións