Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Alimentación

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Cando se inventou a primeira dieta?

Os intentos por baixar de peso coa dieta existen desde fai miles de anos e algunhas desas propostas mantéñense na actualidade

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Luns, 12deMaiode2014
img_mural egipcio hd

Que a palabra “dieta” proveña do vocábulo grego díaita non significa que os gregos seguisen a dieta da alcachofa. Para eles, o termo facía referencia á regulación dos hábitos de vida en xeral. A base dunha boa díaita susténtase nun bo estilo de vida, algo que inclúe aspectos como a lactación materna, o exercicio físico, non fumar e seguir unha alimentación saudable. Pero, cando se empezou a asociar a dieta ao uso que se lle dá hoxe de forma coloquial? É dicir, desde cando pensamos que “facer dieta” significa seguir un réxime alimentario estrito e monótono para adelgazar ou para curar algunhas enfermidades? O presente texto realiza un breve repaso dalgúns feitos históricos moi interesantes sobre este tema.

Img mural egipcio 01
Imaxe: Dennis Jarvis

Consellos dietéticos con 4.500 anos de antigüidade

A restrición da inxesta calórica non é algo novo: o medicamento esforzouse ao longo dos séculos por comprender a obesidade e tentar tratala con éxito. O libro ‘A alimentación e a nutrición a través da historia’ detalla un fragmento de óbraa ‘Instrucións de Kagemni‘, que inclúe ensinos que hoxe relacionariamos co tratamento da obesidade. “Un vaso de auga calma a sede. Un puñado de vexetais fortalece o corazón. Toma unha soa cousa en lugar de manxares. Un pedazo pequeno en lugar dun grande”. Son reflexións moi antigas pero nada desencaminadas. Segundo o doutor Juanjo Cáceres, historiador da alimentación, tales reflexións chegaron a nós nun papiro datado entre os anos 1929 e 1895 a. C., pero a súa orixe podería remontarse á época do faráon Seneferu, entre 2613 e 2589 a. C.

Dieta para adelgazar, hai 2.500 anos

Cando vivía o médico grego Hipócrates, as taxas de sobrepeso non se parecían en nada á actual pandemia de obesidade. Con todo, naquel entón (século V a. C.) tamén se daba valor a tomar menos calorías que as gastadas. Hipócrates (que afirmaba “que o teu alimento sexa o teu medicamento”), deixou unhas cantas pautas para a obesidade. Algunhas delas non teñen sentido á luz do medicamento actual (é o caso de dar “comida seca” ao “obeso con laxitud muscular e complexión vermella”), mentres que outras seguen en uso: “Os obesos e aqueles que desexan perder peso deberían levar a cabo uns fortes exercicios antes da comida”. Deulle a razón, en outubro de 2006, unha revisión sistemática da literatura científica -‘Exercicio para o sobrepeso ou a obesidade‘-, publicada na revista Cochrane Database of Systematic Reviews.

Saltarse o almorzo para compensar excesos, tradición de 2.100 anos

“Un corpo cargado de alimentos embrutece o espírito e converte en terreal o aire divino que nos anima”. Así de categórico expresábase o poeta Horacio nunha época na que eran frecuentes os festíns romanos. Festíns nos que as clases acomodadas comían ata gañar varios quilos de máis e que pretendían compensar esas festas pantagruélicas mediante a substitución do almorzo por un vaso de auga. Para Horacio, que viviu entre os anos 65 a. C. e 8 a. C., o exceso na inxesta de alimentos pode enfermar ao ser humano. Ningún comité de nutrición quitaría hoxe a razón ao poeta, dado que polo menos una de cada 13 mortes podería estar asociada co exceso de peso en Europa. O informe do Ministerio de Sanidade ‘Tendencia dos principais factores de risco de enfermidades crónicas‘ indica que “a obesidade é responsable do 80% dos casos de diabetes do adulto, do 55% dos de hipertensión arterial en adultos e do 35% dos casos da enfermidade coronaria”.

Galeno, o primeiro dietista: consellos de hai 1.800 anos

O libro ‘A alimentación e a nutrición a través da historia’, antes citado, dá pistas sobre quen pode ser o primeiro “dietista” da historia, polo menos desde un punto de vista formal. O grego Galeno (un dos máis soados médicos da antigüidade, que viviu no século II d. C.) recolleu no seu libro ‘De Sanite Tuende‘ a seguinte consideración: “Eu conseguín adelgazar a un paciente obeso nun tempo breve aconsellándolle que correse velozmente […]. Tras o exercicio […] deille abundante comida pouco nutritiva a fin de saciarlle e de que aquela se distribuíse no corpo enteiro”. A revisión Cochrane de 2006 tamén dá a razón a Galeno, e non é o único documento actual que o fai. O máis recente consenso español de prevención e tratamento da obesidade detalla que “o aumento de peso pode previrse mediante dietas que conteñan alimentos con baixa densidade enerxética (recomendación de grao A)”.

Idade Contemporánea: peso, saúde… e beleza

Unha vez localizado o primeiro sanitario que podería acreditarse como “dietista cualificado”, convén facer un salto ata a Época Contemporánea, para citar ao doutor Gregorio Marañón (1887-1960), autor, entre moitas outras obras, da monografía ‘Gordos e fracos’. Nela, o prestixioso médico, historiador, escritor e pensador español inclúe unha intelixente consideración: “O obeso adulto, constituído, debe ter en conta que un adelgazamento non será obra dun plan médico, senón dun cambio total de réxime de vida”. Unha mensaxe que aínda segue vixente. Os Centros para o Control e Prevención de Enfermidades afirman hoxe que o peso saudable “non é unha dieta, é un estilo de vida”.

En todo caso, Marañón tamén fai referencia á “moda da delgadez” da época. Tras a Segunda Guerra Mundial, dita moda esténdese e prodúcese o cambio de ideal de beleza feminino que impera hoxe en día; un ideal andróxino, tubular (sen curvas) e, en moitas ocasións, enfermizo, tal e como detalla o texto ‘O peso ideal, realidade ou fantasía?‘, publicado en EROSKI CONSUMER.

A primeira dieta milagre

En 1990, o doutor George Bray sinalou na revista International Journal of Obesity que unha das primeiras “dietas” seguida por moita xente (o que hoxe coñecemos como “dieta milagre“) apareceu en 1863 , acuñada por William Banting, un avogado. Banting publicou un panfleto de 21 páxinas titulado ‘Carta dirixida ao público sobre a corpulencia’ no que promovía unha dieta rica en proteínas. Esta dieta, a pesar de que non demostrou cumprir os seus grandes e ambiciosas promesas, segue de moda. Foi o preámbulo das numerosas propostas dietéticas máxicas, heterodoxas e pintorescas que ano tras ano invaden o mercado, sen ruborizarse pola súa ausencia do máis mínimo rigor científico.

Etiquetas:

adelgazar Dieta

RSS. Sigue informado

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións