Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Alimentación

Este artículo ha sido traducido por un sistema de traducción automática. Más información, aquí.

Ceas, comes ou almorzas en familia? Descobre os beneficios para comer cos teus fillos

Comer en familia ten repercusións moi positivas na educación e o comportamento de nenos e adolescentes, ademais de nutricionais e de saúde para toda a familia

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Venres, 06 de Marzo de 2020
Comer en familia Imaxe: cottonbro

Comemos, almorzamos e ata ceamos cada vez máis fóra de casa, e facémolo pouco en familia: no comedor escolar, sós no restaurante, picoteando no bar da esquina ou mesmo de táper ante o computador da oficina. Esta tendencia fai que nos perdamos os moitos beneficios que achegan estas comidas compartidas. Nas seguintes liñas contámoschos todos, explicámosche que pode prexudicalas e expómosche un reto: que tal se feixes oco na axenda para tomar cos teus polo menos unha comida ao día?

Moitos lembramos con nostalxia as comidas en familia, un costume moi frecuente na nosa infancia. Hoxe en día non é tan común. Os horarios de traballo puideron con ela e, ás veces, coa para cear xuntos, porque co almorzo xa se perdeu a batalla.

De feito, segundo a última enquisa sobre hábitos de vida elaborada pola Sociedade Española para o Estudo da Obesidade (SEEDO), o 77 % dos españois realiza a diario algunha deste tres comidas fóra de casa, unha porcentaxe que sobe ata o 90 % no caso do almorzo. Outro informe, o Estudo Nutricional e de Hábitos Alimentarios da Poboación Española (ENPE), promovido pola Escola de Alimentación da Fundación EROSKI, defende que gozamos á mesa da compañía de toda a familia ao mediodía e polas noites, pero non polas mañás. Os fins de semana calquera comida faise maioritariamente en familia, e amplíase con avós, tíos e curmáns, moi influídos pola nosa cultura mediterránea.

E aínda que non o fagamos tanto como quixésemos, en realidade comer constitúe a actividade que máis desenvolvemos a diario cos nosos fillos. Como pais, por tanto, non debésemos desaproveitar eses minutos con eles. Así, faremos familia e gozaremos dos seus beneficios. Porque as comidas familiares supoñen algo máis que tomar alimentos nun mesmo lugar e tempo. “Como pais, permítenos identificar se os nosos fillos están a ter problemas no colexio, con amigos, co consumo de sustancias, coa comida… Podemos transmitir valores, compartir proxectos, resolver problemas e mellorar a comunicación. A pais e fillos permítenos expresarnos, coñecernos e axudarnos entre nós, adestrarnos en expresión oral, empatía, capacidade de escoita, tolerancia… E aos avós, mitígalles a soidade, failles sentirse queridos e reciben estimulación cognitiva coa conversación”, resume a psicóloga Miriam Magallón, autora do libro ‘Comer en familia’.

Beneficios nutricionais para comer en familia

Todas estas repercusións analízanse no informe ‘Comer en familia: facer da rutina saúde’ (2014), de Beatriz Beltrán e Carmen Cadrado, profesoras do departamento de Nutrición e Bromatología da Facultade de Farmacia da Universidade Complutense de Madrid (UCM). Para esta análise baséanse en preto de 540 traballos científicos relacionados con aspectos dietéticos e nutricionais publicados entre 2008 e 2014. Desta revisión bibliográfica destacan, de forma moi breve, os estudos que vinculan estes encontros en familia coa saúde, a educación e o comportamento de nenos e adolescentes. Pero, sobre todo, as autoras inciden nas implicacións dietéticas e nutricionais que comer xuntos ten para toda a familia:

  • Instaura e promociona unha alimentación saudable. Segundo o informe, os gustos, as preferencias e as bases dos hábitos alimentarios fórxanse nos primeiros anos e é aí onde os pais teñen un papel educativo decisivo. Nos autoexige a comer de maneira máis sa. “Somos o seu exemplo. Os nenos aprenden por imitación. Se non comes verdura nin froita, a túa filla mañá non o fará, porque non o viu. Pero tamén aprenden en comedores e cos amigos. As presións da contorna social, a tele ou os anuncios é tan bestial…”, advirte o dietista-nutricionista Pablo Ojeda. Adquirir hábitos alimentarios adecuados nas comidas en familia axudará a mantelos ou, ao menor, suavizar os efectos negativos que os rodeen.
  • Fomenta o seguimento de dietas de maior calidade, compostas por un maior consumo de froitas e verduras, cereais integrais e alimentos ricos en calcio e unha menor inxesta (20 %) de comidas preparadas, alimentos ricos en graxa e sal, snacks e refrescos, segundo distintas investigacións. “Os nenos que comen cos seus pais adoitan tomar o mesmo que eles e isto pode influír na mellor calidade”, apunta o informe, que tamén subliña a menor prevalencia de comportamentos alimentarios extremos (anorexia ou bulimia). “Comer en familia reduce nun 35 % a probabilidade de sufrir trastornos da alimentación”, puntualiza Magallón, quen aconsella merendar e cear cos nenos para previr cheas e desordes alimentarias ao final da tarde.
  • Posible factor preventivo de sobrepeso e obesidade, en nenos e adolescentes e doutras enfermidades crónicas asociadas. O informe da Universidade Complutense faise eco doutros traballos que relacionan as comidas familiares coa prevención da obesidade. Un deles é ‘Family meals and body weight’, publicado en Appetite en 2011, que analiza os hábitos de 100 familias estadounidenses. Neste estudo móstrase unha clara relación inversa entre o número de comidas realizadas en familia e o índice de masa corporal (IMC). Nesa mesma liña insistiu unha investigación publicada en The Journal of Pediatrics, que avaliou durante 10 anos a máis de 2.000 adolescentes: os nenos que comen en familia son ata un 15 % menos propensos a sufrir estas patoloxías, ademais doutras enfermidades crónicas asociadas, como diabetes tipo 2. E todo porque en casa se toman menús máis equilibrados e racións adecuadas. Mesmo hai estudos que avalan que as persoas que comen na cociña ou o comedor presentan IMC máis baixo que as que o fan en calquera outro lugar da casa.
  • Constitúe a base para elaborar os recordos de alimentación que se forman na infancia e que perduran toda a vida. Os cheiros, sabores ou texturas de determinados produtos ou preparacións poden acompañarnos de adultos e ata determinar as nosas eleccións alimentarias.

Comida en familia
Imaxe: fauxels

Outros beneficios para toda a familia

Pero os beneficios das comidas familiares non só implican á nutrición. Segundo Beatriz Beltrán e Carmen Cadrado, os menores que participan nestas comidas comezan a aprender máis sobre a súa herdanza cultural, étnica e relixiosa e a súa historia familiar. Ademais, recorren aos ‘sorprendentes beneficios da comida familiar’, publicado en The Journal for Nurse Practitioners en 2011, para asegurar que ten un impacto positivo no seu desenvolvemento intelectual e na adquisición de vocabulario dos máis pequenos, o que lles redunda no seu rendemento intelectual desde a infancia temperá ao dez anos.

Esa mesma revisión estadounidense asocia as comidas familiares con valores positivos e certo efecto protector a comportamentos de alto risco na adolescencia (alcol, drogas, violencia, actividade sexual, depresión, suicidio, problemas escolares, cheas de comida ou perda excesiva de peso).

Ademais, as autoras do informe español apuntan que as comidas familiares xogan un papel importante na satisfacción laboral e o benestar dos pais. Segundo as investigacións que consultaron para o seu documento, os pais cuxo traballo interfere e dificulta estes encontros reflicten unha maior insatisfacción co seu emprego e futuro profesional; é dicir, a satisfacción no traballo únese co ter tempo para chegar a casa e participar nas comidas familiares que, á súa vez, estreita os lazos co resto de parentes.

Comer en familia non será beneficioso se…

Con todo, todos estes beneficios poden verse embazados por diferentes factores. Comer coa tele ou outros dispositivos (móbil, consola, televisión) leva a consumir maior cantidade de alimentos e ata pode influír na glucemia en nenos con diabetes. “Cando non estamos a prestar atención ao que estamos a facer, a lectina (a hormona da saciedade) pasa un pouco desapercibida”, indica Ojeda.

O nivel socioeconómico familiar tamén pode afectar á calidade nutricional da dieta, así como a tensión laboral ou a depresión nalgún dos seus membros ou certas crenzas e comportamentos, como a minusvaloración das comidas familiares, escasas habilidades culinarias, pouca planificación das comidas e pouco tempo para preparalas.

E ata comer fóra de casa. Un estudo de 2013 citado no informe indicou que ao redor dun cuarto das familias dos adolescentes alimentábanse de comida rápida na cea familiar dúas ou máis veces por semana.

Por que non fomentar as comidas en familia?

Moitos destes inconvenientes poderíanse superar con plans que impulsasen as comidas familiares. Segundo o estudo da Universidade Complutense, “o seu fomento é unha medida de promoción da saúde e como tal ha de ser considerada nas políticas sociais e de saúde pública”. Non en balde, pon como exemplo do que se debería facer ás iniciativas para deixar de fumar e promover a lactación materna.

Con todo, en España apenas hai campañas dirixidas a fomentar a frecuencia das comidas familiares, como si pasa en Estados Unidos. Alí, o Family Day de Columbia promove as ceas facendo fincapé no seu papel como axuda para evitar o abuso de drogas en nenos e adolescentes, mentres, por exemplo, a iniciativa privada The Power of Family Meal, cuxa páxina web ofrece receitas e asesoramento nas compras e a planificación de menús, anima a compartir unha comida ao día, pois é “unha magnífica maneira de reforzar a unión coas persoas que son máis importantes”.

No noso país, só o programa de orientación educativa Comidas en familia (Àpats en família) en Cataluña ofrece recursos, con xogos e receitas para tentar que as familias coman xuntas. No resto de guías ou recomendacións recollen esta necesidade como unha pauta máis. O exemplo máis está claro na Estratexia NAVES (Estratexia para a Nutrición, Actividade Física e Prevención da Obesidade), dependente do ata hai pouco Ministerio de Sanidade, Consumo e Benestar Social: só o último punto do seu decálogo para o ámbito familiar e comunitario céntrase na necesidade de involucrar á familia en todos os aspectos da alimentación no fogar. Serían necesarios máis plans específicos? “Por suposto, se non a mensaxe dilúese”, recoñece o pediatra Carlos Casabona.

Para acceder a más contenidos, consulta la revista impresa.

Etiquetas:

dieta sa familia

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións