Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Comer demasiado pola noite

A sensación de inapetencia durante a mañá e de gran apetito na cea e pola noite caracterizan a síndrome do comedor nocturno
Por Maite Zudaire 10 de Novembro de 2008
Img picoteo nocturno
Imagen: kenna takahashi

As persoas que sofren a chamada “síndrome do comedor nocturno” (night eating syndrome) teñen diversos puntos en común: inapetencia durante a mañá, mesmo apenas comen na primeira metade do día, e forte apetito na segunda parte da xornada. Isto condúcelles a comer demasiado na cea e durante a noite. A estes síntomas súmanse outros, como o insomnio e os frecuentes espertares nocturnos, acompañados en moitos casos pola sensación de fame e a necesidade irrefreable para comer.

Imagen: kenna takahashiNas consultas de dietética e tamén nas de psiquiatría atopamos persoas cun comportamento alimentario anormal moi definido. Contan con preocupación e angustia como o momento do día no que senten que perden o control pola comida é durante a noite, non exclusivamente á hora da cea, senón no transcurso da noite. Son persoas que sofren insomnio e espértanse varias veces con sensación de ter moita fame (hiperfagia), o que lles leva a levantarse da cama e comer. Trátase dun trastorno do comportamento alimentario caracterizado por unha desincronización dos patróns de inxesta de alimentos, que se observa nunha elevada porcentaxe de persoas obesas.

Pequenos tentempiés nocturnos

A síndrome do comedor nocturno caracterízase polo consumo de alimentos en forma de pequenos tentempiés durante a noite
Ao comer a esas horas, o organismo concentra a súa enerxía e os seus esforzos no proceso da dixestión, o que perturba o soño e fai que sexan tan habituais espertárelos nocturnos; así se consolida o círculo vicioso. A este comportamento característico súmase a anorexia, entendida como falta de apetito que senten durante a mañá e mesmo durante a primeira metade do día. Todas estas características conforman en clínica o que se denominou “night eating syndrome” ou síndrome do comedor nocturno.

Trátase dun trastorno do comportamento alimentario que se distingue claramente da bulimia nerviosa por varios aspectos como o momento concreto da inxesta (só pola noite); a ausencia de accións compensatorias (vómitos, uso de laxantes e diuréticos) e porque a inxesta de alimentos, aínda que se faga en repetidas ocasións ao longo da noite, consiste en pequenos tentempiés en cada ocasión, máis que nunha chea ou unha enchente. Agora unas poucas galletas, daquela un vaso de leite, máis tarde unha loncha de xamón con pan…

Por outra banda, a particular desincronización do patrón de comidas, é dicir, o feito de que a persoa apenas coma durante o día e concentre a inxesta alimentaria pola noite, é o que diferencia a este trastorno doutro denominado “trastorno por chea” ou “binge eating”. Neste último caso, case de maneira inconsciente, trátase de acougar con alimentos un estado de ansiedade ou euforia mal canalizado, que pode comezar por razóns moi diversas. A persoa busca na comida o pracer esperado ou desexado en calquera momento do día.

Risco evidente de obesidade

Aínda que o consumo de alimentos tras cada “espertar” non é excesivo, se o hábito acentúase, co tempo este consumo de enerxía de máis tradúcese en aumento de peso, que pode ser o primeiro paso para o desenvolvemento de obesidade . A asociación entre a obesidade e esta síndrome constatouse no maior estudo controlado realizado ata o momento que analiza os patróns de soño e alimentación en pacientes obesos.

Na investigación, levada a cabo desde o Weight and Eating Disorder Program, do Departamento de Psiquiatría da Escola de Medicamento da Universidade de Pennsylvania, en EE.UU., observáronse diferenzas substanciais no patrón de consumo alimentario entre o grupo control e o grupo de pacientes con síndrome para comer pola noite. Os investigadores comprobaron como a inxesta de enerxía no primeiras oito horas do día (do seis da mañá ás dúas do mediodía) supuña unha media de tan só 575 kcal nos 46 pacientes con síndrome fronte ás 1.082 kcal dos 43 pacientes obesos do grupo control.

Para ser conscientes do pouco consumo de alimentos durante esta primeira parte do día, cabe dicir que as 575 kcal pódense alcanzar coa inxesta dun almorzo que inclúa un vaso de leite enteiro con café e azucre, un sándwich de xamón e queixo manchego e un vaso de zume de laranxa.

No estudo, tras analizar a inxesta alimentaria da segunda metade do día (desde as dúas do mediodía ao dez da noite), non observaron diferenzas relevantes, mentres que si houbo un cambio reseñable no consumo alimentario entre ambos os grupos pola noite. Mentres que a inxesta enerxética no últimas oito horas (do dez da noite ao seis da mañá) nos pacientes con síndrome roldaba as 600 kcal, no grupo control tan só foi de ao redor de 120 kcal.

Un dato relevante é que a inxesta total de enerxía ao longo de todo o día foi practicamente similar nos dous grupos. Tras analizar os resultados obsérvase a asociación tan evidente que existe entre este trastorno e a obesidade. Preto da metade dos pacientes diagnosticados con esta síndrome tiñan un peso normal antes da aparición do trastorno alimentario, o que induce a pensar que este trastorno condiciona e/ou favorece de maneira relevante a aparición da obesidade.

Segundo diversas investigacións internacionais levadas a cabo entre a poboación norteamericana, a prevalencia deste trastorno alimentario é moi superior en persoas obesas (8-27% segundo distintos estudos) respecto de persoas non obesas (1,5%), aínda que se precisan máis estudos epidemiolóxicos sobre esta problemática para coñecer con máis precisión a prevalencia real deste trastorno.

REXISTRO DE ALIMENTOS

Segundo os especialistas, á hora de establecer un diagnóstico claro da síndrome de comedor nocturno requírese que a inxesta de alimentos despois da cea supoña como mínimo a metade da inxesta de enerxía diaria. A maneira de coñecer coa máxima precisión esta información é que a persoa anote todo o que come ao longo do día, que en nutrición clínica denomínase a técnica do rexistro de alimentos ou “recordo de 24 horas”.

Este tipo de análise consiste en anotar ao longo do día todos os alimentos inxeridos, da forma máis detallada posible no relativo a cantidades, tipo de alimento ou modo de preparación, xunto á hora ou o momento do día do seu consumo. No tratamento multidisciplinar dos trastornos da conduta alimentaria, tanto o psiquiatra como o psicólogo e o dietista coinciden na utilidade de anotar á beira dos alimentos inxeridos os sentimentos ou as sensacións experimentados no momento da inxesta ou da elección de cada alimento (tristeza, euforia ou aburrimento, entre outros). Desde o Departamento de Psiquiatría do Center for Weight and Eating Disorders, facilítase en liña ao usuario a posibilidade de recibir información tras encher o “Night eating syndrome questionnaire“, un cuestionario que foi validado pola clase médica para o diagnóstico desta síndrome.